Dat is die VOC mentaliteit waar Balkenende het over had.

Wel lachen, al die reacties van Telegraaf-equivalenten op Belgische websites.

"Nu hebben die Ollanders die belgen weer in hun broek gezet!"

(bijvoorbeeld op http://www.hln.be/hln/nl/942/Economie/ar.. )

Even uitgaande dat de emissie van staatobligaties van EUR16.8mrd wordt volgetekend, hetgeen de asset class lijkt te zijn waar iedereen in is gevlucht. Dit zal dus wel rond komen. Maar zijn we er daarmee ook? Worden we daar echt beter van?

Als ik dit even door denk, zijn we dus nu in een uitermate merkwaardige situatie terecht gekomen:
- Fortis NL wordt overgenomen: "Dit biedt een sterke waarborg voor alle betrokkenen bij deze instellingen en voor de stabiliteit van het Nederlandse financiële stelsel. (bron: persbericht Min Fin)
- "Wat betreft het operationele management van de overgenomen financiële instellingen worden vooralsnog geen wijzigingen voorzien." (idem)
- "Het betreft een tijdelijke maatregel: nadat de rust in het financiële stelsel is teruggekeerd zullen de instellingen worden geprivatiseerd." (idem)

Met andere woorden, De Staat der Nederlanden is hiermee eigenaar geworden van een operationele bank en daarmee dus een directe concurrent geworden van, onder andere, ING, Rabobank, SNS, NIBC, Van Lanschot, Friesland Bank, DSB, Aegon, Delta Lloyd, Achmea, etc. Als gevolg daarvan is de credit rating dus nu de facto AAA (ervan uitgaande dat de Staat der Nederlanden niet een down grade krijgt, zoals bijvoorbeeld IJsland overkwam na de Glitnir deal).

Is dat belangrijk? Nou, "normaal" slechts ten dele. Enerzijds is de funding (aantrekken van middelen in de professionele markt) wat goedkoper hetgeen de bank een comparatief voordeel biedt, anderzijds kan de bank haar balance sheet minder inzetten, dus per saldo schiet je er, in normale omstandigheden, niet zo heel veel mee op (Rabo is bijvoorbeel matig winstgevend ten opzichte van andere banken). In de huidige situatie, waarin de geld- en kapitaalmarkt op slot zit waardoor de ECB de facto een money-market fund is geworden en de enige overige "funding source" spaartegoeden en premiestortingen zijn, biedt dit echter perspectieven.

Immers:
- Als iemand zich moet kunnen funden in Nederland, is het Fortis/ABN AMRO wel.
- Bovendien tegen tarieven die lager liggen dan concurrenten (ook Rabo heeft een AAA rating, maar de markt prijst dat toch anders dan de AAA rating van de Staat)
Ergo, Fortis & ABN AMRO gaan goede zaken doen en veel winst maken. Als de markt weer klaar is voor een IPO van een bank of een overname, dus een super prijs. Dat ben ik helemaal met Michiel Frackers eens.

Maar wacht even; er van uitgaande dat de markt in de nabije toekomst krimpt of ten hoogste gelijk blijft, betekent dit dat andere, private, banken minder winst maken (of misschien wel een groter verlies maken). Gevolg: andere Nederlandse partijen komen onder verdere druk (professionele partijen her-alloceren tegoeden, spaarders verkassen, verzekeringsnemers verplaatsen). Hierdoor komen credit ratings van de anderen onder druk, duurder funden, minder uitlenen, etc.

Het zou zelfs kunnen dat een aantal banken op korte termijn in acute nood komen. Gaat Wouter deze ook overnemen? Ehh, misschien wel, het gaat immers om "de stabiliteit van het Nederlandse financiële stelsel". Echter, we zijn een klein landje en hebben disproportioneel grote banken. Dat klinkt een beetje als IJsland. En wat gebeurde er met IJsland? Juist. Is dat erg? Nou, de "recessie-proof" begroting van Wouter kon sowieso al in de prullenbak, maar hiermee zijn alle prognoses op losse schroeven gekomen als de Staat duurder moet inlenen.

Enfin, ik loop op de zaken vooruit, want eerst heeft Neelie een redelijk probleemgeval op haar bordje. Is dit geoorloofde staatsteun? Als we kijken naar andere Europese nationalisaties (bijvoorbeeld northern rock, bradford & bingley en IKB), is het duidelijk dat de activiteiten worden afgewikkeld op een "orderlijke" manier en zeker niet als operationele banken blijven bestaan. Hier wordt echter de indruk gegeven operationeel te blijven. Mag dat? Willen we dat? En hoe lang?

Als het al mag, dan waarschijnlijk niet lang, en/of onder sterk beperkende maatregelen (minder winst). Dus hoewel ik mij graag rijk reken (zeker op vrijdagavond), vrees ik dat dit te goed is waar te zijn en de onderdelen snel, en voor een appel en een ei moeten worden gekocht. Ik hoop dat we iets aan de EUR16.8mrd (plus rente over de staatslening) over houden.

Tenzij: de overheid alle tegoeden (dus van u en mij maar ook van bedrijven en instituten) garandeerd (zoals Ierland).

Excuses zo lang van stof te zijn, ik hou er zo echt mee op, maar nog even dit: het rijtje missers van Wouter Bos (et al) wordt best lang: toestemming overname Fortis ABN zonder te begrijpen dat off-balance sheet vehicles gewoon weer terugkeren op de balans als niet kan worden geherfincierd (SIV - dat was al maanden aan de gang toen Wouter/DNB nog gewoon hun handtekening zetten), verklaren dat de credit crunch Nederland niet zou raken, verklaren dat Nederlandse banken kerngezond zijn en geen hinder zouden ondervinden van de crisis, verklaren dat het Nederlandse toezicht uitstekend is om later te constateren dat ze toch zaken over het hoofd hebben gezien omdat ze zo "complex" zijn, verklaren dat met de EUR4mrd investering Fortis kerngezond is. Enfin, ik kan doorgaan. En wat als bijvoorbeeld nog een bank omvalt? Er zijn er meerdere die volledig afhankelijk zijn geworden van een enkele, smalle funding source? Als die nu over de rand worden gedrukt door Wouter Bos? Overleeft hij dat ook?

Tijd zal het leren, denk ik.

Voetnoot: de meesten hebben, net als ik, op de middelbare school geleerd dat banken intermediair zijn tussen enerzijds spaarders en anderzijds leners. In die beleving zouden spaar-klanten een koninklijke behandeling moeten krijgen. Dat is wat u in uw economie boekjes heeft geleerd, en is ook in principe niet onwaar. Echter, de trend tot disintermediatie is al lang geleden ingezet. U heeft ongetwijfeld, net als ik, veel interessante producten naast uw spaarrekening. Waar blijft dit geld? Overal en nergens, maar ook bij de banken. Dit betekent dat banken niet zo zeer u als spaarder prioriteit geven, maar eerder hun counterparties op de geld- en kapitaalmarkt. Dat is veel efficienter, betrouwbaarder en het geeft minder "gezeik". Nu de normale counterparties geen gehoor geven, zijn u en ik opeens weer belangrijk (tenminste, als we spaargeld komen brengen, lenen wordt moeilijk). Dus geniet er van zolang het duurt.

jphil

OP fouten van Bos. Ik wil niet zeggen dat Bos geweldig is en genoeg expertise heeft, maar wat jij zegt is wel overdreven. Als Bos zou gaan roepen: Fortis problemen dit en dat, dan gaat de bank zeker failliet, omdat jan jaap bang is om zijn euro's te verliezen en dan geld gaat opnemen. Ook als Bos gaat roepen dat de economie helemaal de verkeerde kant opgaat, zal dat geen positief effect hebben, etc