Regen, wind, vallende bladeren: najaarsdip ahoy!

Najaarsdip of suicidaal? Herken uw depressieve baas

De targets niet gehaald, het bedrijf genationaliseerd of gewoon al dagen regenachtige najaarsellende: lange gezichten worden het aanzien van oktober. Lees hier welke collega u eens richting de psych moet sturen.

Vallende beurskoersen, vallende bladeren: de herfst is begonnen. Sommigen slijpen de schaatsen, maar 0,4 tot 2.9% van alle mensen is het verkorten van de dagen de inleiding tot een ouderwetse winterdepressie. Hoe dichter bij de poolkap, hoe groter de kans op een sombere periode in de donkere dagen. Niet geheel verwonderlijk komt deze neerslachtigheid waarschijnlijk door minder lichturen. Een fikse donkerdip reageert dan ook meestal het best op lichttherapie, maar een kuurtje prozac kan ook wonderen doen.

Stress of depress?

Met een lang gezicht komt uw baas binnenlopen. Op uw goedbedoelde maar ongetwijfeld subhumoristische grapje geeft hij een grom, om met een zucht achter zijn bureau neer te ploffen. Bij de koffieautomaat valt u op dat hij zich trager beweegt dan normaal. Als hij vervolgens een ellenlang zeurverhaal begint, klagend over slaapgebrek en zijn gevoel dat hij persoonlijk schuldig is aan de gedwongen overname van het bedrijf door Woutertje Bos, en tot slot nog een heerlijke muffin van die gezellige stagiaire weigert weet u het zeker: de man is rijp voor een zieleknijp.

Economen zijn het niet eens over de definitie van een depressie, en doen het dus met een 10% krimp in het BNP. Voor dokters is het makkelijker: de psychische zorg heeft voor alle geestesziekten zogenaamde DSM-criteria vastgesteld. Van een depressie is pas sprake als uw baas minstens twee weken somber is, daardoor minder goed functioneert en voldoet aan een paar andere eisen. Als de dip direct veroorzaakt is door een vrije val in de beurskoersen die hem een faillissement dreigt te bezorgen telt het niet: dat heet rouw.

Herken de hints

Niet alle collega's luchten – gelukkig – hun hart naast de pleurproducent. De subtiele symptomen van een depressie kunt u echter al gauw herkennen. Een verandering in slaappatroon bijvoorbeeld, of ineens veranderd eetgedrag en daarmee samenhangende gewichtsverandering. Niet alle depressievelingen willen op een alternatieve manier de trein nemen, sommigen kunnen zich alleen niet meer goed concentreren of hebben gewoon helemaal nergens meer zin in.

Seizoensgebonden somberheid is eigenlijk niets anders dan een depressie die altijd op hetzelfde moment in het jaar begint of eindigt. Per definitie heeft uw baas dus alleen een winterdepressie als hij al eens eerder in de herfst zijn vrolijkheid voor een paar maanden op zolder heeft geparkeerd. Het is overigens niet altijd nodig dat mensen in de winter somber worden: een persoon die ieder jaar op 1 april aan een lentedip begint komt ook in aanmerking voor psychische behandeling voor een seizoensgebonden stemmingsstoornis.

Philips of Prozac

Het kantoorsinterklaasmiddagje komt er weer aan, dus wat geeft u die deprimanager? Een rijmende hint voor een bezoekje aan de huisarts, of liever zo'n Philips-lichtwekker? De dokter geeft hem waarschijnlijk een paar weken fluoxetine (de merkloze variant van Prozac, met 73 eurocent per maand zo'n 16 keer goedkoper dan de merkpil), maar onze Eindhovense gloeilamptrots probeert u natuurlijk van het nut van hun Ontwaaklicht te overtuigen. Dat is een soort wekker waar je ook bij kunt lezen, het ding gaat op een onmogelijk vroeg moment je slaapkamer verlichten in de hoop dat het opstaan dan makkelijker gaat.

Voor echt goede lichttherapie voldoet zo'n sterk staaltje consumentenelectronica echter niet: de lamp geeft maar 300 lux. Dat is ongeveer evenveel als op het middelmatig verlichte kantoortuintje waar u nu achter uw pc zit. Voor het bestrijden van een winterdepressie moet uw baas twee weken iedere ochtend een half uur in een 10.000 lux lamp gluren, vergelijkbaar met indirect zonlicht op een mooie dag. Niemand heeft tot dusver uitgezocht of het hierdoor noodzakelijke vroeger opstaan nog negatieve effecten op de stemming heeft, maar het lijkt geen pretje.

Zo, als u bij de volgende bezuinigingsronde een rode post-it onder uw toetsenbord vindt kunt u altijd aan de slag als bedrijfspsycholoog.