Bretel zegt: hebzucht, niks mis mee

Is het kapitalisme dood? Als we de koersborden en maatschappijkritiese commentatoren moeten geloven is onze beloved markteconomie goed naar de kloten in een dipje. Laat ons Gordon Gekko aanroepen, geldgoeroe in donkere beursdagen. Want al vallen de banken harder dan de bladen, het zal eens te meer de vitaliteit van De Markt bewijzen.

You either do it right...
Wijs gesproken van Gekko, niet waar? Maar er zit wat in. Toen al, in 1987. Want wie is niet hebzuchtig? Welke mens wil zijn lot niet verbeteren? Of dat nu om een beter huis, een prettiger vrouw of meer centen op de roulette gaat. Lotsverbetering is precies wat mensen onderscheidt van dieren. Dankzij onze intelligentie. Die, toegegeven, ook wrede bijwerkingen kent.     

Voor degenen die de jaren tachtig niet hebben meegemaakt: Gordon Gekko is de bad guy in de film Wall Street. Een meedogenloze corporate raider die bedrijven als prooi ziet en miljoenen als het doel der dingen. Gordon Gekko zit in ons allemaal. Van de Fortis-ambtenaar tot de SP-stemmende woekerpolis loser. 

Gordon Gekko is een slecht mens. Een kapitalistisch beest. Een financiële haai die zijn zwakke maatjes verslindt. Een unverfroren Darwinist getuige zijn hint naar het management van het haperende bedrijf Teldar Paper: 'In my book you either do it right, or you get eliminated.' 

Gekko intrigeert. Door zijn soort ging ik bij het snel geldblad Quote werken. Bretels aan en gaan. Schrijven over de zakkenvullers en de slechterikken, maar evenzeer over de mooie gekken, branieschoppers en kunstenaars die entrepreneurs vaak zijn.

De Krach die nu gaande is - als ik dit schrijf staat de AEX -9%, Wall Street -5% - onderscheidt zich in weinig ten opzichte van de vorige crashes die onze vaders in de jaren tachtig (Black Monday viel op 19 oktober 1987) en onze overgrootvaders in 1929 meemaakten. Hysterie. Het enige verschil: nu heerst de totale hysterie. Hij lijkt wel of de homo sapiens lijdt in toenemende mate aan massa-paniek. Voorbeeld: een talloze miljardenwinstmaker als Shell wordt in luttele uren tientallen miljarden minder waard; gelooft u dat? Welkom in de bubble.


Geschiedenis herhaalt zich
Ik herinner mij de crash van 1987. Daags erna liep ik in een sweater met dalende grafieken en de opdruk: 'I survived Black Monday!' De geschiedenis herhaalt zich, als altijd. Ofwel: 'Been there, done that and bought the T-shirt...'

Wie worden de verliezers? Alle lemmingen die vandaag met hun geleende geld van de klif duiken. Het wezen van conjunctuur is plussen en minnen, al doen investeringsbankiers en makelaars ons altijd geloven dat prijzen alleen omhoog kunnen. D'r zullen ook wel meer bedrijven omvallen. Het merk Fortis is dood, dat komt nooit meer goed. Maar yours truly maakt zich ook zorgen over de Leningsman, die hopelijk nog wat miljoenen in zijn geitenwollen sokken verstopt heeft. Dirk Scheringa ging afgelopen voorjaar de villadeuren langs om 100 miljoen eigen vermogen op te halen tegen bijna tien procent rente. Zou het gelukt zijn? Anders heeft Gerrit Zalm, zijn nr. 2, binnenkort een sombere persconferentie.

En de winnaars? Iedereen die nu niet in de stress vliegt, niets liquideert (behalve zijn privé-bankier) en vooral spaargeld wegzet tegen nette rentes. Cash is king, zoals dat heet. Zij worden de koningen van het kapitalisme, dat zeker zal opkrabbelen. Zodra de koersen 'uitbodemen' zullen zij weer instappen en jaren koerswinst terugpakken.