De Top 5 beste businessboeken van 2008

De feestdagen bieden de gelegenheid om in korte tijd up-to-speed te raken qua business intelligence. Natuurlijk niet door die leesboeken in de 925 business boeken Top 5 daadwerkelijk te lezen, welnee. U zit toch niet meer in het management development programma? Dit artikel is meer dan genoeg om volledig op de hoogte te raken en weer helemaal het baasje te zijn in 2009. Dit is de 925 Businessboeken Top 5 van 2008:
5. Frans Nauta - Het Innovatieplatform
4. Robert Frank - Richistan
3. Jeroen Smit - De Prooi
2. Fake Steve Jobs - Options
1. Marc de Hond - Kracht

Hierbij de belangrijkste conclusies uit deze boeken, gelardeerd met videos waarin blijkt dat deze schrijvers ook goede praters zijn.




5. Frans Nauta - Het Innovatieplatform, innoveren in het centrum van de macht
Een boek (geeuw) over het Innovatieplatform (gaap) van Balkenende (snurk) lijkt vooral geschikt als hulpmiddel bij problemen de slaap te vatten. Het is geschreven door Frans Nauta, een aardige vent die op een dag door premier Balkenende werd gebeld met het verzoek secretaris te worden van het Innovatieplatform. Nauta zei, gestreeld en uitgedaagd, direct ja. Wat hij had moeten zeggen was: wat is in hemelsnaam het Innovatieplatform en wat behelst de functie van secretaris?

Al na een paar weken merkt Nauta dat hij de baan heeft geaccepteerd van eerste verkenner in een door drijfzand vergeven moeras. Precies in die periode leerde ik Nauta kennen (zie hier en hier mijn bevindingen) als een intelligente vent, die helaas niet zo boerenslim was. Inmiddels wel: zijn boek bevat, behalve een met zelfkritiek doorspekte samenvatting van het mislukken van het Innovatieplatform, allerlei handzame tips voor masochisten die alsnog willen proberen om op het kruispunt van politiek en ambtenarij de wereld te verbeteren. Het is een soort survivalgids voor zelfmoordenaars.

Conclusie van Nauta's heldere betoog is dat innovatie nooit plaatsvindt vanuit het centrum van de macht. Nogal wiedes: wie is komen boven drijven in de status quo, zal deze nooit willen opschudden uit angst weer terug te vallen. Toch is het boek relevant, omdat het een eerlijk beeld schetst van politiek Den Haag waaruit helder wordt waarom Nederland nog wordt bestuurd door Balkenende en Amerika zodirect door Obama. De sterke focus naar binnen verklaart ook waarom politiek Den Haag van links tot rechts werd verrast door de overgewaaide kredietcrisis, terwijl iedereen die de laatste jaren weleens een tussenlanding in Londen of de VS heeft gemaakt, allang rekening hield met een dreigende recessie. (Kijk bijvoorbeeld eens naar deze video uit september, waarin opvalt dat de meest succesvolle beleggers al in 2007 waren uitgestapt.) Eigenlijk zegt Nauta: als de BV Nederland succesvol blijft de komende decennia, is dat eerder ondanks dan dankzij de Haagse ambtenaren en politici. Misschien geen nieuws, maar openhartig en helder opgetekend door een tijdelijke insider.



Interview Frans Nauta from Hans Mestrum on Vimeo.
Nauta eerlijk over zijn tijd bij het verguisde Innovatieplatform


4. Robert Frank - Richistan
Frank volgt voor de Wall Street Journal al jaren de superrijken, zoals Johan Derksen de voetbalprofs volgt: met liefde voor het spel, maar niet altijd voor de spelers. Richistan verscheen in 2007 maar werd in 2008 pas echt relevant. Onder andere omdat Frank in kleurige details een beeld schetst van de Palm Beach Country Club waar Bernard Madoff zijn slachtoffers recruteerde, maar vooral omdat hij twee specifieke punten aanstipt die in 2008 de wereld daadwerkelijk veranderden.

Allereerst verklaart Frank dat de rijken altijd denken dat twee keer zoveel vermogen als hun daadwerkelijke bezit, leidt tot financiele zekerheid. Iemand met 4 miljoen denkt bij 8 miljoen lekker te leven, maar mensen met 8 miljoen denken dat comfort begint bij 16 miljoen. Laten dat nou de bedragen zijn waar bestuurders van Nederlandse banken als beloningen tijdens hun regeerperiode in de RvB mee te maken hebben! Het handelen van bestuurders van ABN Amro en Fortis komt in een heel ander daglicht te staan na het lezen van Richistan.

Een tweede opvallende conclusie van Frank werd dit jaar bewaarheid. De Jupiler League van de rijken, de categorie tot 100 miljoen, stemt volgens Frank vooral ingegeven door belastingkwesties en dus Republikeins. Maar de Echte Rijken van Champions League niveau, de uitverkorenen met meer dan 100 miljoen, maken zich niet druk om zichzelf, maar kijken naar de gehele samenleving en stemmen dus Democratisch. Zij zetten zich vaak actief in voor sociale kwesties en voor politici waarin ze geloven.

De theorie van Frank werd dit jaar bewaarheid, zoals 925 berichtte. Obama's steun kwam vooral vanaf de onderkant van de samenleving (tot benedenmodaal, pakweg 50K), van dubbel modaal hoog opgeleid (100 tot 200K) en van de buitencategorie 100 miljoen plus. Denk Barbara Streisand en Oprah Winfrey. De hogere middenklasse (50 tot 100K) en het nieuwe middensegment der rijken, de categorie 200K tot 100 miljoen, was Republikeins terrein en dat speelveld is statistisch simpelweg te klein om de verkiezingen mee te winnen. Richistan geeft een mooi beschreven inzicht in het handelen en denken van de rijken en verklaart waarschijnlijk onbedoeld de uitslag van de Amerikaanse verkiezingen.


Robert Frank beschrijft het stemgedrag en sociale activisme van de rijken


3. Jeroen Smit - De Prooi
Bij Jeroen Smit geen fraaie anekdotes zoals in Richistan en geen door emoties ingegeven betoog als dat van Frans Nauta, maar een heldere reconstructie van de zondeval van ABN Amro. De gebeurtenissen die leiden tot de omslag van jager tot prooi worden strak beschreven, maar ook het isolement van Groenink en de ijzige sfeer in de Raad van Bestuur van Voorheen De Bank.

Toch lees je de Prooi anders als je de conclusies van Richistan kent, denkend aan de neiging naar verdubbeling van vermogen die Robert Frank beschrijft. Het zal altijd onduidelijk blijven in hoeverre de drang naar meer geld, terwijl je al miljoenen hebt, een drijfveer was voor de top van ABN Amro. Waarschijnlijk was het evenveel Ego met een chocoladeletter grote E, als de geldhonger die Groenink c.s. eerst op overnamepad stuurde, toen naar een mislukte fusie met Barclays leidde en uiteindelijk het concern in stukken uiteen deed vallen.

In Pauw & Witteman zei Smit dat risico mijdende mensen twintig jaar geleden of bij de overheid gingen werken, of bij een bank. Blijkbaar ging het ergens mis en zitten, volgens Frans Nauta, die saaie bureaustoelklevers nog altijd in Den Haag, maar kwamen de cowboys aan de macht bij de banken. Andersom zou waarschijnlijk minder schade hebben opgeleverd.

Video: Smit vat zijn boek samen in Nova, met een hoofdrol voor een hotel in... Egmond?


2. Fake Steve Jobs - Options: The Secret Life Of Steve Jobs, A Parody

Lang was onduidelijk wie schuilging achter het nepweblog van Steve Jobs, de Grote Moefti van Apple. Het weblog werd in korte tijd zo populair dat zelfs Bill Gates er op een congres over grapte tegen Jobs. Die lachte niet. Options is het op dit weblog gebaseerde boek van Dan Lyons, de journalist van Newsweek die met zoveel succes Fake Steve Jobs speelde. Lyons was eerder dit jaar op 925 te zien in deze video.

Het boek speelt tegen de achtergrond van het backdating schandaal van opties bij Apple; duidelijk is dat de aandelenkoers en de prijs waarop de bijbehorende opties werden verstrekt, een grote rol speelt bij het handelen van Jobs & Co. Hoe lager immers de uitoefenprijs, hoe hoger de winst van de houder van de opties. Options mist een plot, is eigenlijk geen goed boek, maar wel onwaarschijnlijk scherp in de observaties van gekte van CEO's die wordt gedoogd zolang de omzet en de aandelenkoers stijgen.

Options gaat vooral over de grootheidswaanzin en de enorme ego's van de hedendaagse CEO's. Hoofdrolspeler is Steve Jobs, maar zoals Lyons zei: het gaat ook over de sfeer en persoonlijkheidscultus binnen bedrijven als Google. Wat zou Lyons hebben geschreven als Fake Rijkman? Het maakt eigenlijk niet uit, dat is het vreemde aan zijn fenomenale schrijfstijl en sfeertekeningen: Options gaat net zoveel over ABN Amro en Fortis als over Apple en Google.

Wie Options leest na Richistan en De Prooi, begrijpt de kredietcrisis beter dan Ben Bernanke en Nout Wellink. Vergeet alle economische modellen, dit was puur emotioneel mensenwerk van het allerslechtste niveau.

Dan Lyons in Rotterdam over zijn succes als Fake Steve Jobs, vanaf 4:15


1. Marc de Hond - Kracht

Marc de Hond was succesvol in alles waarin hij succesvol wilde zijn: extreem jong geslaagd als internetondernemer en vervolgens een bliksemcarriere als dj op nationale radiostations. Fouten van het ziekenhuis bij een relatief eenvoudige operatie deden hem met een dwarslaesie in een rolstoel belanden en vanaf dat moment deed hij alles om weer te kunnen lopen. Dan denk je dat je de afloop van dit boek kunt voorspellen. In elke Disney-film zou Marc toch aan het einde, na intens lijden, sprintend over de finish komen van een marathon?

In Kracht loopt het anders af. De Hond beschrijft in zijn boek dat hij nooit meer zal lopen en dat hij leeft met voortdurende rugpijn. Hij komt nog wel op de radio terug na een maandenlange revalidatie, om vervolgens tijdens een uitzending te merken wat het betekent dat hij geen controle meer heeft over zijn darmen. Staan, lopen, werken, sporten, seks, relaties, kinderen: niet alleen zijn leven van vandaag is compleet veranderd, maar vooral zijn toekomstverwachtingen. De Hond beschrijft het in een soort droog realisme, hetgeen de tragiek juist vergroot.

Overeind blijven wanneer, zonder dat je er iets aan kunt doen, het leven bijna letterlijk onder je weg valt, is slechts weinigen gegeven. Het bijzondere aan De Hond is dat hij gaandeweg besefte dat hij nooit meer zou kunnen lopen en toch nooit de moed opgaf. Kracht biedt bijna 200 pagina's perspectief voor degenen die denken dat recessie en kredietcrisis echte problemen zijn. En het boek is een les in levenslust, juist op de momenten dat het leven verandert.

Marc de Hond schreef het 925 boek van het jaar. En dat voor een disc-jockey!