Bernard Madoff verzorgde de grande finale

De grootste business schandalen van 2008

Het afgelopen jaar viel niet alleen de ene na de andere bank om (vreselijk woord trouwens, ‘omvallen’, zullen we dat in 2009 gewoon niet meer gebruiken?), ook heel wat fraudeurs werden ontmaskerd. Vooral het ouderwetse piramidespel bleek in navolging van Charles Ponzi (1920), nog weinig aan populariteit te hebben ingeboet. Het was een memorabel jaar met onder anderen Bernard Madoff, Jérôme Kerviel en John Wolbers. Een jaaroverzicht:

Januari: Kerviel & Palm Invest

Jérôme Kerviel, €4.500.000.000
Tot Bernie Madoff het jaar groots uitluidde, was dit de omvangrijkste fraude in de geschiedenis van de bankenwereld. Jérôme Kerviel (31) was persoonlijk verantwoordelijk voor een verlies van €4,9 miljard voor de Franse bank Société Générale en reduceerde de fraude van Nick Leeson (£827 miljoen) die de Britse bank Barings in de jaren negentig ten val bracht tot spielerei. Kerviel speculeerde op futuremarkt met iets meer dan hij officieel mocht: €50 miljard. Dat kon omdat hij het controlesysteem van de bank goed kende doordat hij zelf ooit op de middle office had gewerkt.
Werd de lieveling van links Frankrijk dat in hem aan de ene kant het slachtoffer van Machiavellistische bankierspolitiek zag en aan de andere kant de held die de zwakte van het systeem blootlegde. De werkelijkheid is wat minder heldhaftig: Kerviel deed slechts een poging zijn salaris plus bonus als middelmatige handelaar op te krikken van nog geen €100.000 naar €300.000. En maakte en passant bijna 5 miljard kwijt. Nom de Dieu!

Palm Invest, €27.000.000
Investeren moesten we, in een palmeiland, want ‘Dubai is booming’ en ‘een wereldwonder is in de maak’. Gék werden we van de reclames op Rtl7. ‘Met een gegarandeerde rente van 9%.’ Sure. En alleen inleggen vanaf €50.000 want dan valt het buiten het toezicht van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Maar goed, zo’n 450 beleggers klonk het reuze betrouwbaar in de oren en ze investeerden samen meer dan €27 miljoen. Waarvan dus maar heel weinig in het maken van het wereldwonder werd gestoken en des te meer in champagne, vrouwen, feestjes, auto’s, pakken en kekke klokjes voor hoofdverdachten Remco Voortman en Danny Klomp. Volgens de Fiod gaven ze samen gemiddeld €36.000 per dag uit en verbrasten ze in totaal €20 miljoen. In januari viel het doek voor dit polderpiramidespel.

Juni: Henry Nicholas

Henry T. Nicholas III, 2.200.000.000
De oprichter en voormalig ceo van chipmaker Broadcom werd aangeklaagd voor het antedateren van aandelen dat leidde tot een afschrijving van 2,2 miljard dollar voor Broadcom. Daarnaast nam Nicholas (48) zijn rol als gastheer soms iets te serieus en schonk hij zijn vrinden en collega’s cocktails met een snuifje xtc. Deed ook in methamfetamines en coke (handel en eigen consumptie), en bedreigde mensen met de dood als ze zijn praktijken zouden onthullen. O ja, hij had een seksgrot onder zijn huis laten bouwen om zijn ‘manische obsessie met prostituees te kunnen uitleven’.

September: Easy Life & Tom Petters

Easy Life, €33.000.000
De laatste maanden is op 925.nl al veel en uitgebreid over deze zaak geschreven. Hier, hier en hier bijvoorbeeld. Hoe zat het ook alweer? John Wolbers en Franske Oosterbosch haalden €41 miljoen binnen voor hun lucratieve handel in levensverzekeringen van op sterven na dode Amerikanen. Er werden rendementen gegarandeerd van 8, 9 of 10%. Uiteindelijk werd maar zo'n €8 miljoen daadwerkelijk in levensverzekeringen gestoken waar de prospectus beloofde minimaal €28,7 miljoen te investeren. Er zijn dus miljoenen kwijt die opgingen aan feesten, vrouwen, auto’s en coke. Zo cliché.
Leuk nog was de brief die Oosterbosch onlangs vanuit de gevangenis schreef. Hij probeerde zichzelf vrij te pleiten en beweerde er ‘persoonlijk’ van overtuigd te zijn dat er ‘genoeg geld terug kan naar de klant van Easy Life’. ‘Het OM en de rechter heb ik meerdere malen willen uitleggen dat u gewoon iedere maand uw rendement kunt ontvangen en ruimschoots binnen de contractperiode ook uw inleg 100% retour kunt krijgen. Sterker nog, om na deze nachtmerrie dan ook een extra winstuitkering uit te keren.’ Ja, het staat er echt. De brief eindigt met ‘Wordt vervolgd!’. Daar zijn we het dan weer wel mee eens.

Tom Petters, $3.500.000.000
Over deze 51-jarige Amerikaan die eind september werd opgepakt op verdenking van het verduisteren van miljarden dollars is niet zoveel geschreven (behalve door Minnesota's Star Tribune). Waarschijnlijk beetje ondergesneeuwd in het campagnegeweld van Obama en de schokgolf van de Fortis-nationalisatie. Tom Petters leidde een Ponzi-fraude die al tien jaar aan de gang was en waar mogelijk tot $3,5 miljard mee is ‘verdwenen’. Hij haalde beleggers met valse accountantspapieren over in een bedrijf te investeren terwijl de voorgespiegelde omzetten in werkelijkheid niet bestonden. Gaf maandelijks $227.268 uit aan onder meer Ferrari’s, Bentley’s, tripjes naar Costa Rica en zijn vier huizen. 
Is oprichter van de Petters Group Worldwide (zette in 2007 nog $2,3 miljard om) waartoe prijsvechter Sun Country Airlines en de cameraklassieker Polaroid behoren. De bedrijven hebben inmiddels onder de Chapter 11-regeling uitstel van betaling aangevraagd. Pikant detail: hij werd aangegeven door zijn voormalige rechterhand/secretaresse Deanna Coleman die wroeging had gekregen en de zaak bij de FBI aan het rollen bracht.

December: Madoff

Bernard Madoff, $50.000.000.000
En dan, nog net voor het einde van het jaar komt de grootste fraude ever aan het licht. Een bejaarde man van 70 jaar heeft andere bejaarden uit Boca Raton en Palm Beach, maar ook grote hedge funds en gerenommeerde banken als HSBC en Santander in totaal $50 miljard afhandig gemaakt. Uiteraard is Fortis ook van de partij: de bank loopt het risico via leningen aan gedupeerde hegde funds tot €1 miljard kwijt te zijn. Madoff had een goede naam opgebouwd met zijn bedrijf Bernard L. Madoff Investment Securities LLC in New York, als voorzitter van de Nasdaq en als filantroop. Hij wist zo een onaantastbare positie te verwerven, mannen wilden hem zijn, vrouwen wilden met hem zijn. Niemand durfde de investment goeroe te vragen hoe hij nou precies zijn geld verdiende of hoe hij winst bleef maken terwijl wereldwijd de beurzen diep waren gevallen. Zijn piramidespel draaide jarenlang zonder problemen, tot vanwege de kredietcrisis steeds meer investeerders hun inleg terugeisten. In afwachting van de rechtszaak heeft hij huisarrest in zijn appartement van $7 miljoen.

Tja, wat moeten we er verder nog over zeggen? In 2009, pas op uw geld en onthoud de wijze woorden van uw grootmoeder: 'Voor niks gaat de zon op' en die van de ceo van Aksia, een adviesbedrijf voor hedge funds dat als enige al in 2006 waarschuwde niet te investeren in Madoff: ‘When something seems too good to be true, it probably is.’