Zelfs dit is humor, kunt u nagaan.

fMRI studie over grapgevoel

Waarom lachen u redt van de kredietcrisis

Handleiding voor de beste kantoorgein

Hoe maak ik de beste 1-aprilgrap van de groep? Na eindeloos experimenteren kraakte een Britse wetenschapper de acht geheimen van de beste humor op aarde. Geen grap, kijk maar naar de datum.

Het is weer bijna 1 april. Tijd dus voor een serieus bericht, nu het nog kan. Want juist nu is begrip van een goede grap noodzakelijk: op 1 april kunt u eindelijk weer de leukste van het kantoor zijn. En zoals verderop gemeld is humor een afspiegeling van hersenflexibiliteit, en dus evolutionair even aantrekkelijk als een drol voor een mestkever.

Wat kan wel, wat kan niet? Is het leuk om vroeg op te staan en op ieder bureau een envelop te leggen, met bij 80% van de mensen een groene kaart erin, en bij die gorilla bij het raam en die nieuwe slungel een rode? Of moet u het toch zoeken in het programmeren van een schaduwwebsite, van bijvoorbeeld de BBC of nu.nl, waarop u zeer gevoelige bedrijfsinformatie plant om vervolgens uw baas in paniek op te bellen en hem de link te sturen?

Germanengein
Humor komt in alle soorten en maten: van bedeesde woordgrapjes tot snoeiharde onderbroekenlol. In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt is humor geen strict tot Duitstaligen beperkt fenomeen, maar blijkt het een fundamentele eigenschap van mensen over de hele wereld en van alle culturen. Daarmee is Homo sapiens uniek: dieren maken geen grappen, hoewel hun gedrag voor ons soms bijzonder geestig kan zijn. Het onverwacht weghappen van een enorme school haring lijkt een mooie practical joke, maar waar wij mensen het als leedvermaak enorm komisch vinden zullen collega-bultrugwalvissen geen tsunami veroorzaken door hun bulderend gelach.

Evolutionair is humor blijkbaar handig. Als de hele wereld met het lachengierenbrullengen rondloopt zit er blijkbaar een premie op humor, dus proberen wetenschappers al jaren uit te vogelen hoe grappentappen precies werkt. Zoals vaak komt ook hier de oplossing uit onverwachte hoek: een onvriendelijk ogende britse onderzoeker bestudeerde 10.000 voorbeelden van humor van over de hele wereld. Op basis daarvan bouwde de overigens bijzonder nors ogende eilandbewoner een Great Unifying Theory van de internationale humor, waarmee hij zelfs het soms betreurenswaardige stuurmansschap van de helft van de wereld in een positief daglicht kon stellen.

Achthoeksgrap
Volgens de geinGUT kent de wereld acht soorten humor. Positieve herhaling, verdeling, aanvulling, overzetting, applicatieve en kwalitatieve hercontextualisatie, tegenstelling en schaal. Sommige van deze patronen zijn makkelijk te begrijpen, zoals positieve herhaling, zoals positieve herhaling. Als de hersenen een patroon twee keer achter elkaar herkennen gebeurt er tijdens de tweede keer iets anders dan tijdens de eerste keer. Maar ook het herkennen van een concept of voorwerp dat uit zijn verband is getrokken en en een andere context betekenis heeft verworven kan een geestig gevoel opwekken.

Omdat het uiteindelijk allemaal om patroonherkenning gaat en het vermogen om de binnenkomende informatie te verwerken is een goed begrip van humor een goede afspiegeling van de geestelijke lenigheid van een persoon. Mensen doorzien een grap in principe in twee fasen: het herkennen van de onverwachte incongruentie, en daarna het oplossen van die incongruentie. Als iemand vertelt 'ik ging naar de winkel om een frituurpan te kopen, maar kwam terug met een bank' is dat meestal niet grappig, tenzij de hersenen hier een incongruentie in detecteren. De persoon glimlacht er hoopvol bij, en is een short-seller bij Fortis na de koersval: twee leads dat hier humor in het spel is. Vervolgens herzien de hersenen het voorval, en concluderen dat bank in dit geval gehercontextualiseerd is waardoor het een andere betekenis kan aannemen. Moeha alom.

Personen met een uitdaging in hun rechter hersenhelft vervelen zich stierlijk in het Comedy Café. Ze zijn soms niet de enige, maar een probleem in de communicatie tussen linker en rechterhersenhelft maakt het voor hen ook wanneer de grappen wél gezouten zouden zijn alsnog onmogelijk daar van te genieten. Als uw baas op 1 april geen spier vertrekt, terwijl u een wulps samenspel van applicatieve hercontextualisatie van een opgeschaalde tegenstelling tot tweemaal toe herhaalt denkt hij blijkbaar alleen met links.