Boekenkast in je rugzak

Ebook readers, kopen of laten liggen?

Elektronische inkt en digitale boeken zijn het nieuwe speelgoed van de mediawereld. Met deze middelen hopen ze nieuwe, winstgevender markten aan te boren. Amazons Kindle, een Iliad-lezer of de Sony-reader van Bol.com? Wij wachten nog een half jaar.

Nederland raakt langzaam bekend met ebooks, apparaten om boeken met elektronisch inkt te lezen. NRC Handelsblad verkoopt ze in combinatie met een krantabonnement, boekhandel Selexyz stoeit ermee en binnenkort krijgt de lokale markt een impuls als Bol.com 1.000 digitale titels beschikbaar maakt via een reader van Sony.

Recensie Sony Reader  PRS-505 (hoewel recent, niet per definitie het model dat Bol.com zal leveren):



Ook in het buitenland begint de markt te groeien. In de VS opende Barnes & Noble onlangs zijn Ebookstore, met de ambitie om de grootste downloadwinkel voor boeken ter wereld te worden. In Duitsland probeert Weltbild hetzelfde. En uitgeverij Springer denkt zelfs dat het over niet al te lange tijd de helft van zijn omzet realiseert met de verkoop van elektronische wetenschappelijke en medische boeken.

Er smeult een vuurtje van nieuwigheid wanneer zo veel grote bedrijven papier in de prullenbak gooien om drukwerk digitaal aan te bieden. Lezen kan anders worden op de manier waarop de iPod muziek luisteren veranderde.

Amazon trekt de kar

Het was Amazon.com dat de markt in 2008 een kick start gaf. Toen bracht het bedrijf onder de naam Kindle een eigen elektronische boekenlezer op de markt. Er zijn ondertussen al drie varianten van het apparaat in omloop. Naar verluidt vliegen ze als warme broodjes over de toonbank. Harde verkoopcijfers geeft Amazon (1,5 miljard vrije cash flow) zelf niet.

Vanwege het grote bereik van Amazon werd het voor uitgevers van boeken, kranten en tijdschriften in een keer interessant om hun werk niet gedrúkt maar gedigitaliseerd aan te bieden. Geen druk- en distributiekosten meer, maar wel enkele dollars tot ruim een tientje kunnen vragen per exemplaar of abonnement. Dat is taal die uitgevers snappen.

De nieuwste loot aan Amazons Kindle-stam is de DX. Die is 85 procent zwaarder dan zijn voorgangers maar heeft wel een scherm dat 2,5 keer zo groot is. 

Recensie Amazon Kindle DX:



Weg met de boekenkasten

Een ebook reader kost tussen de 300 en 500 euro. De prijs verschilt per fabrikant en soms verstrekt de verkoper nog enige vorm van subsidie op de hardware. Voor dat geld worden papieren leesboeken overbodig. Weg met de boekenkasten in de huis- en studeerkamer. Je slaat honderden boeken, maar ook tijdschriften en kranten op op één apparaat.

Een ereader verbruikt amper stroom. Daardoor kun je er dagen of enkele weken mee vooruit, in bed of in de felle zon. Het apparaat gebruikt enkel elektriciteit als je een bladzijde omslaat. Is de pagina eenmaal gedraaid, dan zorgt de elektronische inkt dat de letter in die staat blijven.

Een ruwe rekensom leert dat je een ebook reader terugverdient vanaf 30 à 50 gekochte boeken. Immers, een elektronisch boek kost ongeveer een tientje, een papieren boek gemiddeld het dubbele. En dan tellen we nog niet eens de leukigheden van een ebook reader mee: MP3‘tjes luisteren (audioboeken, muziek), Office-documenten en PDF-bestanden en lezen, als dat echt nodig is.

Nieuwe boeken zet je op de lezer via een USB-kabeltje of, op nieuwere apparaten, via wifi of mobiel internet. Het hele proces van kopen en downloaden van een boek kost hooguit een minuut, al streven exploitanten er naar om dat proces te kort mogelijk te maken. In het voorkomende geval dat je je boekenlezer kwijtraakt, dan zijn de boeken altijd nog te downloaden via de site waar je ze kocht.

Ezelsoren en kapotte ruggen

Het klinkt aantrekkelijk, een ‘iPod voor boeken’, maar de markt wordt getergd door kinderziektes.

Er zijn twee grote problemen:

1. gebrek aan standaarden
2. knopjes, pennen en sub-sub-menu’s

Probleem 1:
Niet alle boeken worden uitgegeven in hetzelfde bestandsformaat. Daar komt bij dat ebook readers veelal met één standaard overweg kunnen. Bijvoorbeeld: Amazon Kindle kan alleen overweg met boeken in het AZW-formaat, de Iliad ondersteunt Mobipocket en de readers van Sony ondersteunen ePub.

Kortom, als Bol.com Sony’s standaard ePub volgt, kunnen Bol-boeken niet op de Iliad van NRC Handelsblad en Selexyz worden gelezen. Daar zit je als boekenlezer niet op te wachten. Immers, een NRC-klant wil ook bij Bol.com kunnen shoppen.

Er zijn zo’n twee dozijn verschillende veelal niet-compatibele boekstandaarden. Uitgeverij Springer voelt de bui al hangen en roept op tot uniformiteit.

In de muziekwereld heeft een dergelijk probleem ook jaren bestaan. Elektronicafabrikanten kwamen er uiteindelijk achter dat hun belemmerende houding de markt belemmerde. Daarom is het nu op veel apparaten mogelijk om zowel MP3, AAC als OGG en WMA te draaien.

Probleem 2:
Het revolutionaire van de iPod ligt in het feit dat het een apparaat is met 1 knop, een aanraakscherm en een toegankelijk menu voor de bediening. Ebook readers hebben dat niet. De nu gangbare modellen hebben knopjes, schuiven, pennen om aantekeningen op het scherm te kunnen maken en - alsof het niet genoeg is - veel menu’s en submenu’s.

Zo simpel als een papieren boek in de bediening is, zo omslachtig zijn de digitale boekenkastjes.

Hieronder een beknopte demonstratie van de verschillende gangbare ereaders:



“Heeft u ook een exemplaar zonder knoppen?”

Plastic is fantastic

Begin volgend jaar komt de ereader van Plastic Logic op de markt. Dan wordt het pas leuk. Barnes & Noble heeft de liefde aan het Engelse product (en gefabriceerd in Dresden) al verklaard.

Het demo-model heeft:

• geen gepriegel met knoppen
• geen glasplaat (licht),
• wel een on screen keyboard, en
• staat je toe om meerdere documenten naast elkaar te werken.

Vooralsnog zijn er geen apparaten op de markt die hiermee concurreren:

• Gewicht: nog geen 500 gram
• Scherm: 21,6 x 28 centimeter, kleurenscherm in 2010 (!)
• Dikte: nog geen halve centimeter
• Bestandsformaten: ePub, PDF, HTML, afbeeldingen, Microsoft Office
• Communicatie: UMTS, WiFi
• Prijs: onbekend, “maar concurrerend” (dus onder de 500 euro)

Een demonstratie door de CEO tijdens een recente conferentie van de Wall Street Journal:



Nog een demonstratie met meer close ups:



We wachten dus nog even een half jaar om te zien hoe deze ontluikende markt vooruit gaat. Anderhalf jaar geleden werd er amper gesproken over de ebook-markt. Nu worden de posities ingenomen en bemoeien de grote uitgeefconcerns zich er mee. Over 6 à 12 maanden koop je waarschijnlijk voor minder geld betere ereaders dan nu.