Is er eigenlijk wel sprake van een "zelfmoordgolf" bij France Télécom?

Gisteren werd bekend dat de tweede man bij France Télécom, Louis-Pierre Wenes, moet opstappen vanwege de golf van zelfmoorden die de afgelopen maanden onder de werknemers van het bedrijf heeft plaatsgevonden. Wenes zou volgens de vakbonden symbool staan voor de slechte wijze waarop de Franse telecomgigant met zijn personeel omging. Maar kloppen die cijfers wel?

In de afgelopen anderhalf jaar hebben 24 werknemers van France Télécom zelfmoord gepleegd. Vorige week nog maakte de 51-jarige Jean-Paul Rouannet een einde aan zijn leven. In een brief aan zijn familie schreef hij dat de "omstandigheden op zijn werk" de reden van zijn dood waren. Aanleiding voor topman Wenes, die de afgelopen jaren verantwoordelijk voor de reorganisatie van het telecombedrijf, om (al dan niet onder zachte dwang) op te stappen. 

Callcenters
France Télécom is sinds 2004 grotendeels geprivatiseerd (de overheid heeft nog een belang van 27%). Sinds de privatisering is het bedrijf met harde hand gaan reorganiseren en zouden boventallige werknemers zijn "weggepest". Veel werknemers werden overgeplaatst van "gewone" kantoorbanen naar stressvolle callcenters waar ze keiharde verkooptargets moesten halen. Ook Jean-Paul Rouannet werkte in zo'n callcenter. Hij was zes maanden geleden overgeplaatst vanuit een kantoorfunctie waar verantwoordelijk was voor kleine en middelgrote zakelijke klanten.

Dat is natuurlijk verschrikkelijk en heel treurig, maar toch is het een legitieme vraag of er wel sprake is van een absurd hoog aantal zelfmoorden. 

France Télécom heeft ongeveer 100.000 werknemers met een gemiddelde leeftijd van 48 jaar, driekwart van hen is man. Als we kijken naar de cijfers van de World Health Organization wat betreft zelfmoorden in Frankrijk zien we het volgende: gemiddeld lag het aantal zelfmoorden per 100.000 Fransen in 2005 op 17,6. In de leeftijdsgroep tussen 45 en 54 jaar lag dat getal op 27,9. Onder mannen zelfs op 40,2 per 100.000. Dan is het aantal van 24 in anderhalf jaar tijd bij France Télécom dus eigenlijk nog laag gezien het gemiddelde.

Sterker nog, volgens The Independent is het aantal zelfmoorden bij France Télécom de laatste jaren juist aan het dalen. Leest u even mee: in 2002 waren er 29 zelfmoorden onder France Télécom-employees, in 2003 waren het er 23. Vorig jaar waren het er 12 en dit jaar tot nu toe ook 12.

Vakbonden
Sommigen geven de vakbonden de schuld van de grote media-aandacht voor de zelfmoorden. Een werknemer zegt tegen The Independent dat ze het zo slecht nog niet hebben bij het bedrijf. "Deze mensen zouden eens moeten werken bij een IT start-up. France Télécom is daarbij vergeleken idyllisch. De suggestie dat omstandigheden op het werk mensen ertoe drijft om zelfmoord te plegen is ongepast. Duizenden mensen op zoek naar werk zouden graag zo'n baan willen." (Of deze man betaald wordt voor deze uitspraken is niet bekend.) Maar, zonder overdrijven, Fransen zijn jarenlang verwend met 35-urige werkweken en andere douceurtjes.

Wat eigenlijk het onderwerp van gesprek zou moeten zijn is dat in Frankrijk het aantal zelfmoorden sowieso aan de hoge kant is. Dat lag in 2005 dus op 17,6 per 100.000 Fransen, terwijl dat cijfer in omringende landen veel lager was (zie hier cijfers van de WHO). In het Verenigd Koninkrijk ging het in datzelfde jaar om 6,7 per 100.000, in Nederland om 9,3 (gemeten in 2004) en in Spanje om 7,9 (OK, we tellen België even niet mee waar ze na 1997 toen het cijfer op 21,4 lag maar zijn gestopt met tellen). Ook het aantal werkgerelateerde zelfmoorden zou met vierhonderd per jaar in Frankrijk aan de hoge kant zijn. Dáár moet president Sarkozy, promoter van het meten van het Bruto Nationaal Geluk als alternatief van het Bruto Binnenlands Product, misschien eens over nadenken.