Turbulentie in de dubbele helix

Evolutionair hedgen in een reageerbuisje

Gespreid beleggen in yakult

Het 925-hedgefund van de maand: Pseudomonas fluorescens. Anders dan de gemiddelde bankdirecteur begrijpt deze kleine zelfstandig ondernemer de voordelen van risicospreiding uitstekend.

Succes vandaag is mooi, maar mooier is natuurlijk een succesreeks. Na een dagje in de gele trui rondfietsen wil een echte winnaar natuurlijk nog minstens tot Parijs in dat shirtje over de beeldschermen flitsen.

Morgen winnen vereist een gedegen aanpak, en een slim strateeg probeert enerzijds zoveel mogelijk onzekere variabelen uit te schakelen, terwijl hij anderzijds met onvoorziene gebeurtenissen rekening houdt. Pseudomonas fluorescens bewijst dat je voor dit soort geavanceerd risicomanagement geen drie pond grijs vet nodig hebt.

In de grote boze buitenwereld is een beetje flexibel vooruitdenken een absolute vereiste: een overstroming, nieuw griepvirus of gewoon een hongerige wolf kon bijvoorbeeld binnen vijf minuten het verwachte reproductieve rendement van uw voorouders fiks omlaagschroeven. Mensen zijn daarom in principe geneigd om bijvoorbeeld door het aanleggen van een wintervoorraad of overspelig gedrag enige risicobeperking in te bouwen, hoewel de vorige generatie bankdirecteuren illustreert dat de genomen maatregelen niet altijd even effectief zijn.

Darwin dobbelt wél
De evolutie is een tombola waar iedereen verplicht aan meedoet, en biologen theoretiseren dus al jaren over de manieren waarop levende wezens zich tegen onvoorspelbare gebeurtenissen verzekeren. Grotere reserves, efficiëntere vertering, meer nakomelingen?

Het antwoord is: gespreid beleggen. Bacteriën blijken in sommige gevallen rekening te houden met de variabiliteit en onvoorspelbaarheid van de toekomst, door alvast flexibele eigenschappen aan te nemen die overleven in een veranderde wereld mogelijk maken. Daar kan de single-product bacteriegrutter Yakult nog iets van leren.

Hoe onderzoek je of er in een bacterie een hedgefondsmanager schuilt? Het is eigenlijk heel makkelijk.

pseudomonasje pesten
De onderzoekers stopten de bacteriën afwisselend in verschillende groeicondities. De eerste generatie groeide op in een woest ronddraaiende voedingsvloeistof, en individuele bacteriën die dat overleefd hadden mochten vervolgens hun geluk proberen op een stilstaand plaatje vaste groeibodem. De overlevers daarvan plonsten de biologen weer in de shaker, waarna weer een rondje stilstand volgde, en dat geheel dus zestien generaties lang.

Al snel startten de Pseudomonas bacteriën te hedgen: ze muteerden zodanig dat ze afhankelijk van de groeicondities waarin ze terecht kwamen kozen voor bepaalde eigenschappen, waarvan de harde of zachte buitenkant het duidelijkst was. Negen mutaties waren daarvoor nodig, waarvan eigenlijk vooral de laatste stap cruciaal bleek.

Dat klinkt als leuke borrelpraat, maar waarom moet dat nou meteen op de cover van Nature?

Het meest opzienbarend is eigenlijk dat heel eenvoudige organismen in zwaar weer al binnen enkele generaties een nieuwe flexibiliteit kunnen ontwikkelen, waarmee ze zich beschermen tegen de mogelijke veranderingen van de dag van morgen. Ze houden dus al rekening met de selectiedrukken van de toekomst, in plaats van dat iedere generatie zich alleen optimaal aanpast aan de huidige situatie en de veranderende omstandigheden iedere keer een corrigiërende tik uitdelen.

gunstige luchtzakken
Het introduceren van onverwachte turbulentie in het systeem is dus een goede manier om bacteriën op hun qui vive te houden – een dergelijk verband was in de burgerluchtvaart in relatie tot stoelriemgebruik ook al gevonden. Voor de robuustheid van het systeem is het kortom een prima plan om zo nu en dan een paar zekerheden op te blazen, en dat mag best een paar banken kosten.