Kijk voor je!

De schijnzekerheid van staatsobligaties

Vergeet NINJA hypotheken (No Income, No Job or Assets) en de dollar carry trade bubble. Dat zijn oude gevaren. De volgende “subprime” komt misschien van geheel onverwachte zijde: de good old staatsobligatie.

Zoals een generaal die probeert de vorige oorlog te winnen, zo zijn westerse financiële beleidsmakers dermate hard bezig met het bezweren van gevaren uit het verleden, dat ze nieuwe gevaren over het hoofd zien. Of erger nog, creëren. Claudio Borio, hoofd research bij de Bank of International Settlements, omschreef het als “autorijden terwijl je alleen in de achteruitkijkspiegel kijkt”. 

Daar komen natuurlijk ongelukken van. Zoals we eerder schreven verwachten doemeconomen de volgende luchtbel in grondstoffen of in staatsobligaties. Of allebei. Maar staatsobligaties, dat waren toch saaie producten voor risicomijders met bescheiden rendementseisen? Klopt. Maar als iedereen veiligheid zoekt, is veiligheid steeds verder te zoeken. 

Schijnzekerheid
In hun ijver de kredietcrisis - twee jaar after the fact - te voorkomen, verplichten financiële toezichthouders de banken om een steeds groter gedeelte van hun vermogen aan te houden in staatsobligaties, in plaats van enge dingen zoals verpakte en versneden hypotheken van bedenkelijk allooi.

Dat is begrijpelijk. Staatsleningen worden over het algemeen gezien als zo’n beetje het veiligste wat er is. Het rendement ervan wordt niet voor niets de “risk free rate” genoemd. Maar die zekerheid zou wel eens schijn kunnen zijn. En niet alleen omdat staten hun leningen niet zouden terugbetalen, zoals de Russen in 1998. Neen, de nog immer op volle toeren draaiende geldpersen zullen onvermijdelijk voor inflatie zorgen, waardoor onderpand, genoteerd in die onfortuinlijke valuta, internationaal aan waarde zal verliezen. Ook de goudgerande staatsobligaties. 

Daarnaast is er altijd nog de aloude wet van vraag en aanbod. Om de geldkraan open te kunnen laten staan moeten overheden veel geld lenen. Staatsleningen worden daarom bij bosjes uitgegeven. En waar een overschot van is – jawel - daarvan daalt de prijs. 

CDS, Greek style
Dat het rommelt in de markt voor staatsschuld, lijkt te worden bevestigd door het aantrekken van de markt voor Credit Default Swaps voor staatsobligaties. Credit Default Swaps worden gebruikt als een soort verzekering tegen betalingsonmacht. De afdeling Staatsobligaties was tot voor kort een van de saaiste CDO markten waar je je op kon begeven.

Er gebeurde nooit wat, magazijnmeesters met stofjassen zaten er te klaverjassen. Maar blijkbaar is er tegenwoordig wat te verzekeren. Een andere tell tale indicatie is het verschil in rente op de verschillende staatsobligaties. Waarom moet de ene lenende overheid een stuk meer rente betalen dan de andere? De tienjaarsrente in Griekenland ligt zo’n 40% hoger dan bij ons. Blijkbaar wordt de Griekse overheid als dubieuzer debiteur gezien dan onze polderaars.

Al met al is het dus nog maar de vraag of het volproppen van de balansen van banken met staatsleningen wel de zekerheid brengt, die eraan wordt toegedicht. Maar zo niet, dan wordt er zeker een oplossing gevonden. De bretelbrigade zou zijn naam niet waardig zijn als hij niet met creatieve oplossingen zou komen. En If all else fails: Het Italiaanse Credito Emiliano accepteerde afgelopen augustus nog 440.000 bollen Parmesaanse kaas (€132 miljoen) als onderpand.