De grootste business schandalen van 2009

En er is alweer (bijna) een jaar voorbij. Een zeer bewogen jaar, dat wel, waarin onder meer DSB Bank omviel, Marco Borsato failliet ging en Kroymans uit de bocht vloog. Weinig oplichters pur sang zoals vorig jaar met Madoff en Wolbers, maar wel veel dubieuze businessmodellen, wanbestuur en overmoedige baasjes. Een overzicht.

1. DSB Bank

Het rommelde al een tijdje rond de woekeraar van Wognum. Programma's als Radar en Kassa draaiden overuren om alle DSB-gedupeerden hun verhaal te laten doen. Korte samenvatting: DSB verstrekte te hoge hypotheken, topte het af met een koopsompolis en andere overbodige verzekeringen, en voilà het resultaat: torenhoge maandlasten en een lening die door het onderpand bij lange na niet werd gedekt waardoor een flinke restschuld bij verkoop van het huis onvermijdelijk was. Er hing DSB Bank een miljardenclaim namens deze gedupeerden boven het hoofd. Daarnaast had het verdienmodel van DSB een knauw gekregen toen min of meer gedwongen werd afgestapt van de lucratieve koopsompolissenbusiness.

Pieter Lakeman van Hypotheekleed gaf de genadeklap door op 1 oktober in het tv-programma Goedemorgen Nederland DSB-klanten op te roepen hun spaargeld bij de bank weg te halen. DSB Bank overleefde de bankrun niet en Wouter Bos weigerde te hulp te schieten. “We zijn gewoon kapotgemaakt”, vond Dirk. Wouter was echter van mening dat staatshulp niet bedoeld was voor falende businessmodellen. Het inspireerde de minister tot de volgende Cruyffiaanse uitspraak: “Als je verdrinkt is dat niet omdat je niet gered wordt, maar omdat je niet kunt zwemmen”. 

DSB Bank en Lakeman haalden zelfs het Amerikaanse nieuws, zie ook onderstaand fragment uit de talkshow van Stephen Colbert. (DSB "Deposit Savings in Bong" Bank begint na ongeveer 2 minuten, maar het stukje daarvoor is ook erg grappig, over de winnaar van de NY Marathon Mebrahtom 'Meb' Keflezighi waar nieuwslezers hun tong op breken.)

Meer in ons Dossier DSB Bank

2. Marco Borsato en The Entertainment Group

"Vandaag is rood..", zong Marco Borsato al een tijdje apocalyptisch over zijn eigen financiële toekomst. En inderdaad, op een kwade dag (23-09-09) werd zijn The Entertainment Group (TEG) failliet verklaard, waarvan ook Guus Meeuwis, Krezip en andere BN'ers de dupe werden. Op de persconferentie wreef Marco over zijn betraande ogen en verzuchtte hij dat hij "nooit voor zijn verantwoordelijkheid was weggelopen". Dus hij ging ook nu (juist nu!) zijn verantwoordelijkheid "pakken", ook al vond hij zichzelf "moreel niet verantwoordelijk voor de situatie" (zie hier de beelden). Aldus geschiedde, en hij redde Diana Ross Symphonica in Rosso.

Joop van den Ende leek wel te weten wie de schuldigen waren, getuige zijn optreden in De Wereld Draait Door op 23 september. Wij maakten althans uit het (helaas ietwat warrige) gesprek met Matthijs van Nieuwkerk het volgende op: drie jaar geleden ging het mis toen Marco verkeerde zakenpartners kreeg die met geld gingen smijten. Maar wat gebeurde er ook alweer drie jaar geleden? Toen verkocht de vrouw van TEG-oprichter Paul Brinks, Sandra Nagtzaam, haar aandelen aan Ajax-directeur en oud-Orange topman Rik van den Boog en Unico Glorie (Sex voor de Buch, ex-lid RvB Endemol). De rechter was het uiteindelijk ook niet eens wat Van den Boog en Brinks met Lab Venture hadden gedaan ("wanprestatie"). Ook leuk: het uitgelekte 'strikt privé en vertrouwelijk' memorandum, waar 925 de hand op wist te leggen, dat door Marco Borsato en zijn zakenvrinden begin september werd opgesteld om investeerders te lokken. 

Wel kunnen we tot onze vreugde melden dat Marco trouw is doorgegaan met het dagelijks fotograferen van zijn collectie bizarre hoofddeksels op Daily Mugshot. Iets wat hij ook op het hoogtepunt van zijn crisis dapper heeft doorgezet.

Meer in het Dossier Marco Borsato

3. Kroymans

Waar te beginnen? Bij de feiten dan maar: op 30 maart werd Kroymans Corporation, een van de grootste autodealers en -importeurs van Nederland, failliet verklaard. De verkoop van Hummers en andere autootjes liep door de crisis niet meer zo lekker waardoor Kroymans in acute problemen kwam. Down the drain gingen ook Kroymans Import Europe, de Kroymans Retailgroup, Kroymans Corporation en Kroymans Car Import. Dus: werknemers ontslagen, auto’s geveild, tranen geplengd en einde verhaal?

Nee dus, want er zit nog frauduleus staartje aan. Uit het faillissementsverslag blijkt niet alleen dat er nog 4.283 onverkochte auto’s van Kroymans door Europa zwerven, maar ook dat het overhevelen van een aantal Kroymans-vennootschappen vlak voor het faillissement “paulianeus” is, ofwel: verboten. Enkele maanden voor het faillissement zijn vijf gezonde bedrijfsonderdelen voor 1 euro verkocht aan Citadel Enterprises, een zusterbedrijf van Kroymans, dat buiten het faillissement viel. De curatoren gaan de zaak voor de rechter brengen en klagen een aantal oud-bestuurders en een internationaal syndicaat van banken aan.

Frits Kroymans heeft geïnspireerd door de kerstgedachte zijn voormalig werknemers een brief gestuurd waarin hij zijn excuses aanbiedt. “Het had niet mogen gebeuren, het is onomkeerbaar en het laat bij ons allen diepe sporen na”, schrijft hij. ??In de brief vraagt Kroymans begrip voor het feit dat hij niet eerder persoonlijk heeft gereageerd. “Het eerste stof is nu neergedaald en we kunnen beginnen met het opmaken van de balans. Te veel van onze prachtige ondernemingen bestaan niet meer; een aantal heeft gelukkig een doorstart kunnen maken.”? Kroymans zelf heeft het trouwens ook niet makkelijk: “Ook ik ben – in tegenstelling tot hetgeen in de pers wordt gesuggereerd – ernstig gedupeerd door de hele gang van zaken.”

Wordt vervolgd, meer in het dossier Kroymans

4. Van der Moolen

Op 9 september ging handelshuis Van der Moolen na 117 jaar failliet. In augustus was al surseance van betaling aangevraagd, officieel vanwege de tegenvallende omzet over het eerste halfjaar van 2009 (73% lager dan in 2008, en dat was al niet best), hoge kosten (onder meer door een recente verhuizing) en de niet zo handige inkoop van eigen aandelen ter waarde van €30 miljoen in 2008. Ook was een voorziening van €43,2 miljoen genomen, vanwege een dingetje met de fiscus (dividendstrippen, mag niet).

Maar stukje bij beetje kwamen er verhalen naar buiten hoe CEO Richard den Drijver (sinds 2006 aan het roer) met geld smeet. Zo maakte Den Drijver in mei - kort nadat hij een verlies van €15,5 miljoen over 2008 bekend had gemaakt - voor duizenden euro's "marketingreizen" naar Spanje en Monaco met zijn vrienden en relaties. In 2007, toen het verlies van Van der Moolen €88 mio bedroeg en de Amerikaanse activiteiten aan Lehman Brothers werden verkocht, moest en zou Den Drijver een peperduur appartement aan Park Avenue, New York huren (voor $30.000 per maand, inrichtingskosten $137.242). 

Ook adviseur en voormalig CEO van Van der Moolen Hans Kroon speelde een dubieuze rol. Hij bleek persoonlijk belang te hebben gehad bij de miljoenenlening die het effectenhuis op zijn advies verstrekte aan mediabedrijf Avalon. Met dat geld loste Avalon namelijk een privélening af van Kroon aan het Avalon-dochterbedrijf DiMP dat deels van Kroons zoon Gaby was. Lekker graaien dus, zolang het nog kon.

Daarnaast nog eervolle vermeldingen voor:

Dion Bartels Na jarenlang (al dan niet terecht) vastgoedfondsen te hebben opgejaagd, werd de vechtadvocaat zelf buitenspel gezet: geschorst door de Raad van Discipline en kort daarna failliet verklaard. Stiekem missen we zijn dagelijkse mailtjes/sms'jes met aankondigingen van zijn optredens in NOVA/BNR/Pauw & Witteman/Business Class Zwendel aan Zee, felicitaties aan eigen adres ("Dion Bartels gefeliciteerd!") en oorlogsverklaringen ("Bartels Advocaten gaat strijden voor Guus Meeuwis/Fans Diana Ross/DSB €100.000,- plussers") wel een beetje...

Palm Invest Ook dit jaar was het al eerder door de mand gevallen Palm Invest volop in het nieuws. Het vastgoedfonds werd in november (eindelijk) failliet verklaard, de strafzaak werd uitgesteld en de kleine teen van Danny Klomp werd afgeknipt (maar daarna wel keurig dichtgebrand met een strijkijzer). Minstens zo smeuiig waren de banden van het Godfather-themaverjaarspartijtje van die andere Palm Invest-roverhoofdman Remco Voortman die exclusief bij 925 waren te zien (de korte en lange versie). Met glansrol voor volkstroubadour Gerard Joling en diens wijze levensles: "Hou 'm strak, kantig en vooral hard".

Ook vermeldenswaardig maar nog niet definitief uitgegleden zijn: Bouwhuis Vastgoed (op de rand van de afgrond) met buikspreekpop Hans Wiegel, AFAB (in grote problemen) onder leiding van tot voor kort Maasbert Schouten en Homburg (in de reorganisatie), natuurlijk alleen al vanwege de legendarische Homburg-tapes (deel 1 en deel II) waarop baasje Harm Kranenberg op beschaafde wijze een aantal personeelsleden van Homburg Participaties in Enschede hun ontslag aanzegt.