Uit het kantoorleven gegrepen

Proceedings of the Royal Society: biology

De wet van de remmende voorsprong voor cowboys

1889. Met de zon op 90 graden boven het zanderige pleintje tussen de saloon en de chinese wasserij staren de Good en de Bad elkaar aan, slechts gescheiden door 30 voet en eerdere carrièrekeuzes. Wie trekt zijn pistool, wie gaat er dood?

Het was weer een drukke week in de wondere wereld der wetenschap. Nature publiceerde dat hardloopschoenen slecht zijn voor uw knieëen, de BBC meldde dat het aantal borstverkleiningsoperaties voor mannen met 80% toenam, maar het belangrijkste nieuws was toch het onderzoek naar de evolutionaire voordelen van sneller schieten dan uw schaduw.

Net als in het echte leven zijn er twee opties: de voorsprong, of de achterstand. Toch bewijst menig opkomend industrieland dat het terugkomen vanuit een underdogpositie soms verrassend goed kan gaan: denk aan de manier waarop China momenteel de rest overtoept, of hoe eerder het platgebombardeerde Duitsland de overwinnaars van Europa ruim voorbijstreefde.

Timing is alles, redeneerden Engelse psychologen, en dus onderzochten ze in een laboratorium wie in een shoot-out uit een gemiddelde spaghetti-western levend het doek zou moeten verlaten. Degene die het eerst zijn pistool trekt, of degene die in reactie daarop de Bad Guy in zijn doorwrochte hartregio schiet?

Reageren blijkt sneller: de tweede die zijn pistool trekt doet dat 21 milliseconde vlotter dan wanneer een proefpersoon zelf de eerste was om actie te ondernemen. Dat is 9 procent sneller, want normaliter duurt het ongeveer 200 ms.

western-fabeltjes
Goed nieuws dus voor Dirty Harry, die meestal pas zijn kanon trekt als de crimineel hem al bijna onder schot heeft? Nee: de hele actie van afschieten kost uiteindelijk zoveel tijd dat de reagerende schutter hooguit kan zorgen dat beiden richting het ziekenhuis kunnen worden afgevoerd, want die 21 milliseconde voordeel is veel te weinig om de eerstschietende in te halen. Zeker als de Bad Guy Bob Munden blijkt te zijn (zie geniale video van deze recordhouder snelschieten alhier en hieronder).

De wet van de remmende voorsprong blijkt dus geldig voor menselijke reactie, al heb je daar in de dagelijkse criminele praktijk weinig aan. Voor neurobiologen is deze bevinding echter uiterst relevant: het lijkt erop dat er verschillende trajecten bestaan voor reageren en voor zelfgeplande acties.

In patiënten met de ziekte van Parkinson waren daarvoor al eerder aanwijzingen: die mensen hebben grote moeite met het initiëren van zelfgeplande acties, terwijl ze in reactie op stimuli veel sneller taken uitvoeren.

over de drempel
Een klassiek voorbeeld is het zebrapad. Een patiënt met Parkinson loopt over de stoep moeizaam, met horten en stoten, maar zodra hij bij de zwart-witte banen van de zebra komt reageert hij door kordaat de straat over te steken. Hetzelfde geldt voor drempels, maar ook wanneer er brand uitbreekt staan de vaak immobiele Parkinsonpatiënten volgens de verhalen als eerste buiten.

De onderzoekers willen hun test nu gaan herhalen met Parkinsonpatiënten. Waarschijnlijk zijn de verstoringen in hun basale ganglia, centrale onderdelen van de hersenen die betrokken zijn bij de planning van nieuwe bewegingen, schuldig aan hun gebrekkige first-move capaciteit. Als blijkt dat de mensen met Parkinson nog sneller reageren dan Dirty Harry hebben de onderzoekers hun punt gemaakt.