De Alinghi 5 van vechtmiljardair Bertarelli

America's Cup weer elitair onderonsje dankzij ruziënde miljardairs

Het had weinig gescheeld of ook America's Cup, het oudste en eerbiedwaardigste sportevenement ter wereld, was he-le-maal kapot gecommercialiseerd. Totdat twee multi-miljardairs iedereen behalve elkaar de tent uit vochten. Nu is de legendarische zeilrace weer precies wat het was in de negentiende eeuw: een elitair duel tussen puissant rijke jongens met buitensporige zeilboten.

Hanengevecht
Natuurlijk maken sponsors en sportmarketingbureaus ook van America's Cup het liefst een breed toegankelijk sportevenement, met bijbehorende lucratieve tv-rechten en sponsorcontracten. Dat lukte ze ook, in 2007. Toen had de zeilwedstrijd, inclusief Louis Vuitton kwalificatieregatta, een omzet van rond de 230 miljoen euro.

Maar dit jaar doen titelhouder Ernesto Bertarelli (Forbes Nr. 52, 7 miljard euro) en uitdager Larry Ellison (Forbes Nr. 4, 18 miljard) het heel anders. Met een weinig verheffend juridisch en verbaal hanengevecht hebben ze inmiddels iedere sponsor van betekenis weg weten te jagen.

Dus kent America's Cup editie 2010 een officieel budget van nog geen 8 miljoen euro. En daarmee lijkt de zeilrace deze week in Valencia weer op die eerste wedstrijd in 1851: een all-out duel tussen licht geschifte excentriekelingen met een overschot aan cash en competitiedrang.

Enerzijds
Aan de ene kant, thans houder van de oudste sportbokaal, staat Ernesto Bertarelli. Erfgenaam van een farma-imperium uit Zwitserland - inderdaad, dat land met die rijke maritieme traditie. De 44-jarige Bertarelli zat zelf in de crew die in 2003 met zijn zeilteam Alinghi de Nieuw-Zeelanders versloeg. Hij bracht het protserige zilverwerk voor het eerst sinds 1851 terug naar Europa.

In 2007 verdedigde hij de titel door de laatste race met één seconde verschil te winnen. Inmiddels heeft de Zwitser een nieuwe boot: een catamaran met een spanwijdte van dertig meter, een masthoogte van 55 meter en een topsnelheid van zeker 40 knopen. (Hoe hij dat gevaarte uit Zwitserland naar open zee krijgt? Nou gewoon, per Russische Mil Mi26 megahelikopter. Die takelt de Alinghi 5 heen en weer vanuit het meer van Genève over de Alpen naar de haven van Genua.)

Anderzijds
Tegenover Bertarelli staat de Amerikaanse softwaretycoon Larry Ellison. De 65-jarige ceo van Oracle wil die cup, en hij heeft er de boot voor - een BMW Oracle Racing trimaran, alias USA 17, van 30 bij 30 meter. Er is één probleem: zijn tegenstander schrijft de regels.

Het is namelijk niet voor niets dat America's Cup door de jaren heen zo weinig van hand wisselt. Dat er soms een decennium lang geen uitdager is, zodat dit sinds 1851 pas de 33ste editie is: Volgens de reglementen bepaalt de cuphouder plaats, tijdstip en omstandigheden van de race. Zo ging dat vroeger tussen heren van stand.

Uitputtingsslag
Maar Bertarelli heeft sinds zijn eerste overwinning het opstellen van spelregels voor uitdagers uitbesteed aan het door hem zelf beheerde America's Cup Management (ACM). Onder het mom van onafhankelijkheid werkt die organisatie consequent aan een reglement dat Bertarelli's Alinghi team optimaal bevoordeelt. Sinds de nipte overwinning in 2007 lijkt het ontmoedigen van uitdagers de core business van dat ACM.

Enfin, zulk gesteggel hoort ook bij de cup, die van oudsher zowel op zee als in de rechtszaal wordt bevochten. Maar Ellison heeft er een roedel bijtgrage vechtadvocaten op los gelaten, en die wonnen de ene na de andere dure procedure. Dus begon Bertarelli weer te janken dat de Amerikaan de race wil reduceren tot een financiële uitputtingsslag.

Hoe dan ook wilde de titelverdediger geen open kwalificatiereeks. Daarom blijft America's Cup 2010 beperkt tot best-of-three matches van 40 mijl tussen twee teams, op de zee rond Valencia.

Maandag was de eerste racedag, maar wegens gebrek aan wind werd die uitgesteld. Vandaag weer een kans. Hier een livestream in HD. Gratis - met dank aan de heren querulanten.