Hoe hedgefund Magnetar de crisis opblies (en Rabobank slachtoffer werd)

Twee onderzoeksjournalisten verdiepten zich zeven (!) maanden in de praktijken van het Amerikaanse hedgefund Magnetar. Zij beschrijven hoe Magnetar miljarden dollars verdiende aan de crisis door 'm zelf op te blazen. Niet erg netjes inderdaad, maar pas echt erg is dat ook Cooperatieve Centrale Raiffeisen-Boerenleenbank, ofwel de Rabobank, slachtoffer is.

Propublica.org bracht het uit acht hoofdstukken en verschillende graphics bestaande onderzoeksverhaal, This American Life maakte er een podcast van. (Overigens wel opvallend dat The Wall Street Journal al begin 2008 een verhaal aan Magnetar wijdde onder de titel A Fund Behind Astronomical Losses, maar dat terzijde).

Truc
Wat deed Magnetar, vernoemd naar een neutronenster met een extreem sterk magnetisch veld, precies? (Tip: u kunt deze uitleg overigens ook overslaan en onder aan het liedje beluisteren met de beste samenvatting ever.)

Magnetar kocht CDO's (obligaties gedekt door onderpand, in dit geval subprime hypotheken). Tegelijkertijd kochten ze CDS (credit default swaps), een verzekering tegen het defaulten van hun eigen CDO-deals. Op zich een slimme truc, want als de subprime hypotheken het haalden, stond daar een flinke uitkering tegenover (vaak wel 20%) en als het mis ging, keerden de CDS uit. Gewoon zaken doen toch? Maar wat het zaakje minder fris maakt is dat Magnetar zelf de kansen vergrootte dat hun CDO's zouden defaulten.

In 2007, toen de eerste lucht langzaam uit de Amerikaanse huizenbubbel liep en niemand meer echt warm werd van subprime hypotheken, stortte Magnetar zich vol enthousiasme op de markt. Het fonds drong er bij banken op aan CDO's samen te stellen met zoveel mogelijk hypotheekrommel. Als zogeheten CDO-sponsor had Magnetar namelijk grote invloed op de samenstelling. In de prospectussen die de banken vervolgens over dergelijke CDO's uitgaven, stond overigens geen woord over Magnetar. Geheel in de lijn van de astronomische bedragen die Magnetar hoopte te verdienen, kregen de CDO's namen van sterrenbeelden als Orion, Aquarius, Scorpius etc.

Goed verdienen
In 2006 en 2007 deed Magnetar volgens ProPublica 28 CDO-deals ter waarde van $40 miljard (zelf geeft Magnetar hier geen informatie over). Dat vertegenwoordigde volgens schattingen toen ongeveer eenderde tot de helft van die CDO-markt. (Bekijk in deze graphic alle Magnetar-deals.) Uit een analyse van ProPublica blijkt dat deze CDO's sneller en vaker defaulten dan andere. Ongeveer 96% van de Magnetar-CDO's stond eind 2008 onder water, tegen 68% van vergelijkbare CDO's.

Het was overigens niet illegaal wat Magnetar deed (hoewel het toch sterk doet denken aan de paardenhandelaar die eerst zijn paard kreupel maakt en vervolgens tegen zijn eigen paard wedt). Financieel blogger Yves Smith van NakedCapitalism.com schrijft in haar boek Econned:

"If credit dafaults swaps were regulated, this would be insurance fraud on a massive scale. But since the industry had fought tooth and nail to keep CDS free of any pesky restrictions, what Magnetar did was completely legal."

Magnetar was overigens niet de enige die tegen zijn eigen deals wedde (Goldman Sachs deed dit ook), maar wel de grootste en meest georganiseerde. Het fonds zou daarmee de de crisis verder hebben aangezwengeld. Smith schrijft:

"Magnetar went into the business of creating subprime CDOs on an unheard of scale. If the world had been spared their cunning, the insanity of 2006-2007 would have been less extreme and the unwinding milder."

Melkweg
Maar nu dus het Rabobank-verhaal. Tussen februari en april 2007 zetten verschillende banken vijf door Magnetar gepsonsorde deals in de markt, met een totale waarde van $7,2 miljard. Een daarvan was de CDO 'Norma' (Norma is uiteraard ook een sterrenbeeld 'liggende in de Melkweg tussen rechte klimming 15u25m en 16u31m en tussen declinatie -42º en -60º'), ter waarde van $1,5 miljard, opgezet door Merrill Lynch. En daar raakt de Cooperatieve Centrale Raiffeisen-Boerenleenbank, ofwel de Rabobank bij betrokken. De bank stak er $57,7 miljoen in, Norma ging al snel kopje onder en Rabobank kreeg $13 miljoen terug.

Rabobank is sindsdien in een juridische strijd verwikkeld met Merrill Lynch over Norma. De bank beschuldigt Merrill Lynch van "common law fraud, negligent misrepresentation and fraudulent conveyance", aldus de advocaat van Rabobank. Het fonds had volgens de advocaat al 20% van zijn waarde verloren voordat het überhaupt helemaal opgezet was. (Lees een uitgebreid artikel over de 'Hairball of Risk' Norma in The Wall Street Journal van december 2007.) Magnetar heeft daar overigens weinig last van en is vooralsnog geen partij in de rechtszaak.

Magnetar heeft er goed aan verdiend, evenals zijn mysterieuze oprichter Alec Litowitz die tot 2003 toptrader bij investeringsfonds Citadel was. Toen hij Citadel verliet om voor zichzelf te beginnen, mocht hij twee jaar niet in de bizniz werken (concurrentiebeding enzo) dus nam hij zijn vrouw mee op reis door Europa om antiek te kopen voor de villa die ze lieten bouwen aan Lake Michigan. Nadat er genoeg Louis XVI stoeltjes waren aangeschaft, zette de toen 38-jarige Litowitz in 2005 Magnetar op, met een startkapitaal van $1,7 miljard dat hij bij investeerders ophaalde. Eind 2008 had hij daar $8 miljard van gemaakt. Hoeveel hij daarvan zelf mocht houden is niet bekend, maar in 2007 zette Alpha Magazine hem op de 35e plek van best betaalde fondsmanagers met een geschat jaarinkomen van $280 miljoen.

Geen zin om het hele verhaal bij ProPublica te lezen? U kunt hier ook de podcast van This American Life beluisteren. This American Life huurde ook de makers van de succesvolle Broadway-musical Avenue Q in om de praktijken van Magnetar samen te vatten in onderstaand liedje. Briljant.