Deken Loorbach vindt 't wel best zo. En u?

De tijd dat u op feestjes als advocaat onbeperkt aanzien geniet is RIP. Met het oog op het aanstaande tweehonderdjarig bestaan van de advocatuur in Nederland is reflectie onvermijdelijk. 

Yours truly neemt de aftrap. Wat opvalt is dat de advocatuur pas de laatste veertig jaar tot volle wasdom is gekomen. Deze rijpheid dreigt echter door Opstelten en zijn gladiator Teeven geliquideerd te worden.

Salem’s Lot
Tot aan de Napoleontische tijd maakte de advocaat namelijk nauwelijks deel uit van de procesorde. Logisch, want het grauw is ondergeschikt aan God en Staat. Soms werd de eis door een aanklager geformuleerd, vaak door de rechtbank die zelf gemakshalve vonnis wees. Zo werden Galilei, Jeanne d'Arc en Johannes Hus zonder advocaat kloek berecht door de Inquisitie. Kort samengevat in een procedure waarbij 'Heresie wort ghepunieert metten viere, waarvan de geetelicke juge 't proces maect, en den werelicken d'executie doet'.

Honderdduizenden ketters werden zonder enige juridische bijstand op de BBQ geroosterd. In de moderne tijd waren de heksenprocessen berucht met als apotheose het proces in Salem (1692). De enige 'verdediging' was het tamelijk instabiele godsoordeel. Zelfs tijdens de veelbezongen Franse revolutie werd bij de volkstribunalen geen raadsman toegelaten. Tot na de Tweede Wereldoorlog was juridische bijstand voor grote groepen burgers feitelijk non-existent.

If the glove don’t fit, you must acquit
Door de Neurenbergprocessen (1945) veranderde het discours van de advocaat dramatisch. Zelfs de grootste oorlogsmisdadigers hebben recht op bijstand. De positie als procespartij werd verder verstevigd door steeds mondiger burgers, de opkomst van de welvaartsstaat en de ontwikkeling van massamedia. Dat heeft positieve kanten zoals bij het proces tegen Nelson Mandela (1964) of de Birmingham six (1991).

Maar volgens sommigen ook minder fraaie kanten. Zoals bijvoorbeeld bij Johnnie 'if the gloves don’t fit, you must acquit' Cochran, de advocaat in de tumultueuze zaak van O.J. Simpson (1995). Cohran maakte arglistig van een moordproces een rassenzaak. In zekere zin in lijn met onze eigen Mu'addin* van Wilders, Bram Moskowicz die zijn Wildersproces meesterlijk alle kanten op pingpongt. Hoe dan ook, procespartijen zijn anno 2011 in Nederland in evenwicht dankzij een prominente rol van de verdediging.

Loorbach is een Lieutenant Norman Dike
Niettemin bewijst de Stichting Advocaten voor Advocaten keer op keer hoe broos dat evenwicht is. In dat licht zijn de voorgenomen beperkingen van het huidige kabinet op de bevoegdheden van advocaten en de toegang van burgers tot juridische bijstand onacceptabel. Toegegeven, na zijn aantreden heeft Algemeen Deken Loorbach hier en daar een schrander en strijdlustig plasje gedaan. Maar grosso modo is hij net zo afwezig in het publieke debat als zijn gevallen voorganger Bekkers. Loorbach is een lieutenant Norman Dike die weliswaar aan het front staat, maar steeds als het spannend wordt even moet bellen met 'Division'. Vooralsnog vindt Loorbach 't dus wel best zo, heus. En u?

* voorzanger