Zie je daar die regenboog? Onderaan ligt je zes miljard, Boris

Of Abramovich even zes miljard wil aftikken

Smakelijk juridisch vermaak, dezer dagen in het Londense Hooggerechtshof. Met in de linkerhoek: miljardair Roman Abramovich, voetbalbaasje en kunstverzamelaar. En in de rechterhoek mede-Rus en oud-zakenmaatje Boris Berezovsky. De inzet: 6 miljard dollar.

Sinds begin oktober is het Hooggerechtshof het toneel van een potje oud-Russisch moddergooien. Abramovich, geschat vermogen 13 miljard dollar, en Berezovsky kennen elkaar nog uit de tijden dat de Russen de communistische heilstaat inruilden voor de kapitalistische bellum omnium contra omnes. 

Shakespeare
De tijden waren goed, de staatsbedrijven bijna gratis, en voor de benodigde politieke goodwill volstond meestal een bescheiden zak dollars en een bonuskaart. Of, zoals de Britse advocaat van Abramovich het omschreef: 'een wetteloze samenleving', vergelijkbaar met, zeg, de 15e eeuw in Engeland. Alles wat daarna kwam, was beschaafder dan het Rusland van de jaren '90. 'Om er iets van te snappen', zei hij, 'moet je Shakespeare lezen'. 

Abramovich en de 25 jaar oudere Berezovsky, naar schatting goed voor zo'n 500 miljoen dollar, vonden elkaar toen 'mr. A', zoals Abramovich in het Kremlin wordt genoemd, in 1995 twee staatsoliebedrijven wilde samenvoegen en daarvoor de nodige overheids-stempeltjes nodig had. Berezovsky, voormalig wiskundedocent en eigenaar van een groot autobedrijf, was goede maatjes met de familie Jeltsin, en regelde de vergunningen. In ruil daarvoor deed hij mee met het oliebedrijf, en regelde hij dat de sukkelende Jeltsin in '96 herkozen kon worden - Berezovsky was ook eigenaar van een invloedrijk tv-station. 

Berezovsky: I want half! 

Papier
Natuurlijk stond er vrijwel niets op papier, en natuurlijk kregen Berezovsky en Abramovich ruzie over geld - zeker nadat Poetin aan de macht was gekomen en Berezovsky het land moest ontvluchten omdat zijn tv-zender niet zulke aardige dingen over de nieuwe leider had gezegd, en één van zijn naaste vrienden van de regering-Poetin een enkeltje Siberië kreeg. Berezovsky was verzwakt, moest weg, en Abramovich vond het geen enkel probleem om wat aandelen van de oudere man over te nemen. Voor een fijne prijs. En daar baalt Berezovsky nu van. 

Over de jaren had Abramovich toch al tientallen miljoenen betaald aan de invloedrijke Berezovsky, in ruil voor wat de Russen 'krysha' noemen, 'een dak'- oftewel, goodwill op de juiste plekken. Volgens zijn getuigenis betaalde mr. A. 80 miljoen in '96, 50 miljoen in '97, het jaar daarop weer 50, het jaar daarop weer 50, enzovoort.

Tribuutbetalingen, zogezegd. Dat werd alleen maar meer, totdat Abramovich tijdens een meeting in 2001 in Courchevel (waar u misschien van de winter ook weer de nodige afdalinkjes pakt?) concludeerde dat de tijden waren veranderd en de oude 'krysha'-style machthebbers hun beste tijd gehad hadden. Zijn laatste aanbod: 1,3 miljard voor wat aandelen van Berezovsky's tv-zender plus de verzekering dat Berezovsky in de toekomst niet meer zou zeuren om meer geld. 

Quod non, want volgens Berezovsky kocht Abramovich met die 1,3 miljard ook Berezovsky's deel van de oliemaatschappij -  wat een kwart van de waarde zou zijn. In 2005 verkocht Abramovich het oliebedrijf aan Gazprom voor 13 miljard dollar. Dus zegt Berezovsky: ik krijg nog zes miljard van mr. A. 

Het Wilde Oosten
De zaak, zeggen de watchers, biedt een prachtig kijkje in de gang van zaken in het Wilde Oosten in het laatste decennium van de vorige eeuw. Berezovsky wordt elke dag voorgereden in een Maybach, om geëscorteerd door een roedel Israëlische bodyguards het Hof binnen te gaan. Ook regelmatig op de publieke tribune te vinden: Abramovich' nieuwste schatje Dasha Zhukova, de 30-jarige galeriehoudster die ineens een brandende liefde voor kunst heeft wakkergemaakt in de oligarch. 

Abramovich' getuigenis is inmiddels een vuistdik dossier. En de komende weken gaan de verhalen over gestolen treinladingen diesel, al dan niet verkochte aandelen, alumiumopbrengsten en Georgische gangster nog wel even door. Leest meer bij o.a. The Wall Street Journal, The Mirror en The Independent.