Vliegende geldversnipperaar

Verrassing: JSF vertoont scheurtjes

Je zou het bijna vergeten in een tijd dat landen wankelen als studenten na een gala. Amerika bouwt een supermegajet die wij gaan kopen. Alleen heeft het vliegtuig scheurtjes en komt het wat later. Oh, en het wordt een ietsiepietsie duurder.

We hebben het natuurlijk over de vliegende geldversnipperaar Joint Strike Fighter. Het hyperdure en vet hippe gevechtsvliegtuig van de toekomst. Nederland heeft twee testtoestellen in bestelling. Niet echt bruikbaar tegen Somalische piraten of Feyenoordfans, maar ooit komen de Russen Chinezen. Echt!

Maar de JSF is een beetje ziek. Aldus Admiraal Venlet, opperhoofd van het JSF-programma. Hij merkt dat steeds meer toestellen met scheurtjes en slijtplekken terugkomen. Venlet vindt daarom dat het productietempo omlaag moet. Dat zal de prijs wel wat opdrijven. Terwijl de stuksprijs nu al op 111 miljoen dollar staat. Voorlopig prijskaartje van het hele programma: 400 miljard dollar. De prijs van een lekker warm land aan de Middellandse Zee.

Schoolpleinpolitiek
Voor dat geld blijken de toestellen langzaam uit elkaar te vallen. Hoe kan dat? Hiervoor danken we het fenomeen 'concurrency'. Een nieuw vliegtuig tegelijkertijd ontwerpen en bouwen. Alsof je door een showroom loopt waar monteurs nog sleutelen aan de nieuwe auto’s. Ondertussen draait de fabriek en lopen de auto’s al van de lopende band.

Zou u zo’n auto kopen? Nederland wel. De Nederlandse krijgsmacht wil dolgraag fly-by’s maken in de Amerikaanse JSF. Dat is schoolpleinpolitiek. Je mag alleen spelen met de stoerste jongen van de klas als je hetzelfde speelgoed hebt.

IKEA-vliegtuigen
Het is anders als je op het schoolplein toch altijd alleen speelt. Zoals Zwitserland. Toegegeven, het Zwitserse leger is net zo relevant als de zangkwaliteit van The Voice-kandidaten. Maar het heeft wel 22 IKEA-gevechtsvliegtuigen van het Zweedse Saab gekocht. Dat toestel heeft twee voordelen: het is betaalbaar en het is er.

Ondertussen overlegt Hans Hillen met Denemarken en Noorwegen over het delen van de JSF (dat had Losse Flodders bijna voorspeld). Aangezien de prijs vast nog stijgt, kunnen de drie landen straks samen maar één JSF kopen. Wel handig om nu vast een schema te maken. Mogen wij 'm op dinsdag en woensdag?