Verplichte anticonceptie voor beursbengels en Zuidasmeisjes?

Nederland, 2022. Investment Banker (werkweek 80 uur) en senior Zuidas advocate (werkweek 76 uur) hebben twee kinderen. Zij willen graag een derde kind. Nee, zegt de Gezondheidsraad. Kinderen hebben recht op een warme, veilige en geborgen gezinssituatie. Omdat vader en moeder verhoudingsgewijs veel te weinig thuis zijn, falen zij in de opvoeding. U mag geen kinderen krijgen. Fictie? Niet helemaal.

Pieter van Vollenhoven
De krachtige denker *kuch* Pieter van Vollenhoven heeft de discussie geopend over verplichte anticonceptie bij mensen met bepaalde problematiek. Het gaat in eerste instantie om verslaafden en verstandelijk gehandicapten. Maar ook om ouders waarvan is gebleken dat zij 'falen' als opvoeders. Denk aan mensen met een psychiatrische stoornis zoals borderline. Kindermishandeling komt verhoudingsgewijs meer voor bij deze groepen. Met het oog op de bescherming van de kinderen heeft de PvdA reeds in 2010 een Initiatiefnota opgesteld om gedwongen anticonceptie mogelijk te maken.

Lachwekkende juridische argumenten
In feite staan twee argumenten lijnrecht tegenover elkaar: de bescherming van de wannabe ouders en belangen van het (toekomstige) kind. De Minister en Kamerleden baseren zich op de interpretatie van art. 1:2 Burgerlijk Wetboek (BW). Hierin is een zogenaamde juridische fictie opgenomen waarbij geldt dat het kind als geboren kan worden aangemerkt ‘voor zover zijn belang dit vordert’. U zegt? Na de geboorte kan, indien nodig, het kind terugvallen op de fictie dat het reeds geboren was terwijl het nog in de buik zat. Bijvoorbeeld in gevallen van letsel door nalatig handelen tijdens de zwangerschap.
Maar het kind moet wel geboren zijn. Met anti-conceptie is geen sprake van conceptie en/of geboorte. De fictie van artikel 1:2 BW werkt dus niet. Dan geldt simpelweg de tweede zin van art. 1:2 BW: een dood geboren kind wordt geacht nooit te hebben bestaan. Het niet-verwekte kind heeft geen status in het recht.

Een andere basis wordt gezocht in de zgn. wrongful life claim die is geformuleerd in het baby-Kelly arrest. Kelly vordert schadevergoeding van haar ouders op grond van haar (ernstig) gehandicapte leven. Waren haar ouders op de hoogte van bepaalde genetische afwijkingen tijdens de zwangerschap, dan hadden zij moeten aborteren. Kelly wil dus niet bestaan. En hoewel dit principe door de Hoge Raad is geaccepteerd, zegt dat niets-nada-nul over de (toekomstige) belangen van (niet geconcipieerde) kinderen bij 'falende ouders' die niet (ernstig) gehandicapt zijn.

Don’t touch my...
Docente Rechtstheorie aan de VU Lisette ten Haaf formuleert het messcherp in het Nederlands Juristenblad: in feite wordt gesteld dat het kind meer belang heeft bij niet-bestaan dan bij het verwachte bestaan. Eventuele belangen van toekomstige kinderen wegen volstrekt niet op tegen inbreuken op de lichamelijke integriteit en het recht op voortplanting. Hier ben ik het volledig mee eens. Geen enkele overheid mag zich een dergelijk dwangmiddel toe-eigenen, hoe goed de bedoeling ook. Dan is de stap naar verplichte anticonceptie bij beursbengels en zuidasmeisjes als 'falende ouders' ineens een stuk dichterbij.