Vertel eens jongen?

Een vuiligheidje van CDA-Ad en VVD-Erik?

Kamerleden Ad Koppejan (CDA) en Erik Ziengs (VVD) verhulden hun informele belangen bij een kredietbank. En ze hebben de schijn van belangenverstrengeling gewekt door als volksvertegenwoordiger te lobbyen voor deze commerciële onderneming. 

Den Haag is voor lobbyisten wat Aleppo is voor kunstrovers. Politici laten zich door lobbyisten uitleggen waarom de firma WC Eend toch heus WC Eend adviseert als pleespoeler , of ze laten zich fêteren in historische eetgelegenheden als Des Indes of Le Bistroquet. Dat mag. Maar: met mate. Vandaar dat het presidium van de Tweede Kamer gedragsregels heeft opgesteld om te voorkomen dat lobbyisten/Kamerleden zich misdragen. 925 onthult het opvallende optreden van de Kamerleden Ad Koppejan en Erik Ziengs en stelt de vraag: Ad & Erik , zijn jullie stout geweest? 

Er waren eens… twee bankiers
Het verhaal begint met Roland Lampe en Paul van Oyen , twee ex-bankiers die na het uitbarsten van de kredietcrisis het plan opvatten om een zogeheten kredietunie te starten. Zo’n kredietunie is een coöperatie die laagdrempelige kredietfaciliteiten aan het MKB verleent. Noodzakelijk, omdat banken nagenoeg geen geld meer beschikbaar stellen. In de loop van 2011 benaderen zij Koppejan en zijn VVD-collega Ziengs. Een opstartkapitaal is namelijk vereist (denk: advocaten, webdesign, koffiejuffrouw… ), alsmede een garantstelling van enkele tientallen miljoenen vanuit het Borgstelling MKB kredietfonds (BMKB-fonds). Dit overheidsfonds financiert kredieten en heeft voor 2012 en 2013 maar liefst één miljard euro in kas. 

Koppejan en Ziengs zijn direct enthousiast. Lijdende ondernemers een helpende hand aanreiken, daar valt politiek mee te scoren. De Kamerleden overtuigen hun fracties presto. Tijdens het debat op 2 november 2011 over de vaststelling van de begroting wordt een amendement  Koppejan/Ziengs door de Kamer aangenomen. Hiermee wordt groen licht gegeven voor de oprichting van de kredietunie Lampe/Van Oyen.  Begin 2012 is de Coöperatieve Vereniging Kredietunie Nederland U.A. i.o een feit. Keurig gevestigd op hetzelfde adres als van L&A Lampe & Associates B.V. Het organisatie-adviesbureau van Roland Lampe in Den Haag. 

Subsidieslurpen
Zoals verwacht verleent de Minister van Economische Zaken Maxime Verhagen in juni 2012 een opstartsubsidie in de vorm van een subsidielening van ‘een paar ton’. Fijn, want nu kan de urenfabriek van BarentsKrans aan de slag.  Per 1 september 2012 moet de Kredietunie gevechtsklaar zijn. De subsidieregeling is zo opgesteld dat zodra de coöperatie winst maakt, deze moet worden terugbetaald. De Kredietunie is dus geen charitatieve stichting, maar een commerciële onderneming die de gesel van de marktwerking voelt. Deze gesel verwordt tot een koel lentebriesje als ook blijkt dat de motie Koppejan/Ziengs leidt tot een garantstelling van EUR 25 miljoen Euro uit het BMKB-fonds.

Met het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (ELI) wordt afgesproken dat er 4 pilots worden opgezet (Kredietunie Midden Nederland; Kredietunie voor mobiliteitsondernemers, Kredietunie voor de Bakkerij, Kredietunie Noord-West Veluwe). Het doel hiervan is de effectiviteit van de kredietverlening te bepalen. Iedereen wint. Het MKB zal eenvoudiger kredietfaciliteiten krijgen en CDA/VVD zijn landskampioen MKB. Handig, zo net voor de verkiezingen. 

Politici helpen ondernemers aan vergunningen, startkapitaal en subsidies. Op zich niets mis mee. Voor wie niet verder kijkt.

Dubbele petten
Kamerleden mogen iets bepleiten, da's iets anders dan belangenverstrengeling. Maar wat blijkt uit de notulen van de ledenvergadering van de Kredietunie op 13 juni jl. te Bunnik? Dat de beide Kamerleden wel erg warme banden onderhielden met de Kredietunie. De heren waren informele lijstduwers van hun kredietkindje in de Kamer. En hoewel ze zich tot nu toe onbezoldigd van hun taken hebben gekwijt, is al wel besloten dat Ziengs na zijn herverkiezing doorgaat als ‘ondersteuner in de Kamer’ van de Kredietunie. U leest hier: een Kamerlid dat actief zal lobbyen voor een commerciële organisatie waarmee hij nauwe betrekkingen onderhoudt. Dat is onmiskenbaar het dienen van een commercieel belang. Minder chique voor een onafhankelijk kamerlid.

Na zijn aftreden als Kamerlid krijgt Koppejan een erkentelijkheid als lid van de Raad van Advies van de Kredietunie vanwege bewezen diensten. Desgevraagd zegt van Oyen dat iedereen tot nu toe geen financiële vergoeding ontvangt voor de werkzaamheden. Dat gaat wel veranderen. Lucky Koppejan!

Nergens is terug te vinden dat Koppejan en Ziengs openheid hebben gegeven over deze opmerkelijk betrokkenheid bij een commerciële organisatie. Tijdens het debat in november 2011 houdt Koppejan zich op de vlakte. Ook Ziengs zwijgt. 

Tijdens een wetgevingsoverleg van de Vaste Commissie voor Economische Zaken, Landbouw en Innovatie met Maxime Verhagen op 13 juni 2012 blijft hun rol ook onduidelijk. Uit het ongecorrigeerde stenogram blijkt dat Ziengs meldt dat hij die middag bij de Kredietunie is geweest. Hij vraagt de commissie wederom om aandacht voor de Kredietunie maar laat na te vermelden wat zijn rol en die van Koppejan nu precies is. 
Ziengs en Koppejan hebben waarschijnlijk gedacht dat deze warme vriendschap niet vermeldenswaardig is. Althans, het Nevenfunctieoverzicht Tweede Kamer der Staten-Generaal – bijgewerkt op 5 juli 2012 - maakt hier geen melding van.  

Het feit dat Koppejan een functie accepteert bij een organisatie waar hij gedurende zijn Kamerlidmaatschap niet alleen dikke vriendjes mee was, maar waarvan hij ook aan de politieke wieg heeft gestaan, is op z’n minst discutabel. De slager keurt niet alleen zijn eigen vlees; hij spoort zijn klanten ook nog eens aan er zoveel mogelijk van af te nemen. Een morele dijkdoorbraak voor de zich altijd zo principieel profilerende CDA-politicus uit Zeeland.  

Concurrentie?
En dan nog iets. De kredietunie onder patronaat van Ziengs en Koppejan is niet de enige in den lande. Er bestaan meerdere, commerciële kredietunies. Deze hebben zich hogelijk verbaasd over de drempels die de overheid voor hen heeft opgeworpen, om in aanmerking te komen voor subsidie. En niet alleen moeten deze unies alles uit eigen zak betalen, ze mogen ook niet meedoen als vijfde pilot. Wat betekent dat er vier pilots zijn met één en hetzelfde bedrijf. Met concurrentie heeft dat weinig te maken. Dat heeft de Kredietunie mooi voor elkaar. 

Naschrift: 
Bij navraag reageerde Erik Ziengs  vrijwel direct met de memorabele woorden ‘u verwart mij met mijn CDA-collega Koppejan’. We mogen bellen om navraag te doen. VVD-Erik weet nergens van. Een reactie van Ad Koppejan laat op zich wachten.