Beerput bij Gemeente Amsterdam - de cijfers (1)

925 trok de beerput open bij gemeente Amsterdam. De eerste lading aan schokkende feiten op een rij.

• De accountantsverklaring laat zien dat 2005 een annus horribilis was. Over dat jaar alleen al moet de controleur voor €345 miljoen aan fouten en onzekerheden opnemen. 'Voor de fouten betekent dat zelfs dat deze zodanig groot zijn dat een afkeurende verklaring voor rechtmatigheid is gegeven', aldus de accountant.
• Voorts moet het Ontwikkelingsbedrijf Gemeente Amsterdam (OGA) een verlies nemen van €253 miljoen op investeringen in de Zuidas. Let wel: dit speelt vóór de kredietcrisis en de ineenstorting van de vastgoedmarkt. Dit waren de vette jaren. Het eufemisme van de eeuw zou zijn dat dit verlies het gevolg is van extreem slecht management. Immers, in 2005 - datzelfde jaar! - heeft de gemeente toegezegd Zuidas-ontwikkelingskosten ter grootte van €345 miljoen voor haar rekening te nemen.
• Ook in 2005: de Dienst Werk en Inkomen (DWI) heeft in dat jaar €213 miljoen uitgekeerd, zonder dat kon worden vastgesteld of de ontvangers daar recht op hadden. Op aanvraag van de accountant, kon de DWI in 9 procent van de gevallen geen dossiers aanleveren van de uitkeringontvangers. Fantoomwerklozen, ofzo. De DWI laat weten dat het niet-bestaan van een dossier geenszins impliceert dat de uitkering onterecht was.
• De chaotische interne controle is een structureel probleem binnen de gemeente. Minder dan een kwart van alle diensten heeft werkprocedures vastgelegd. Driekwart gaat naar het werk en gaat zonder richtlijnen aan de slag. Ook het contractbeheer laat zwaar te wensen over. Zo geeft OGA een lening van zes miljoen euro, maar kan op verzoek van de accountant daarvan geen contract overleggen. In 2006 worden de problemen bij de DWI wel aangepakt, maar zijn nog lang niet opgelost. Bij steekproeven in de administratie ontdekte de accountant nog altijd zo'n €17 miljoen aan onterecht betaalde uitkeringen.
• In 2007 was precies €100 miljoen onrechtmatig besteed, doordat het college van B&W voordelen bij de ene dienst gebruikte om tekorten bij een andere dienst te dekken. De accountant noemt dit onder het kopje 'Onrechtmatigheden'. 
• Ook gaat de accountant in de accountantsverklaring van 2007 uitgebreid in op de rotzooi rondom de erfpachtadministratie. Hij concludeert dat de administratie zeer onvolledig is en dat tenminste één stadsdeel een administratieve achterstand van tien jaar had. 'Het gevolg hiervan is dat de gemeente als geheel niet altijd op eenduidige wijze, conform het erfpachtstelsel, contracten aangaat en dat daarbij ook mogelijk verkeerde prijzen worden berekend. Het is van belang (...) dat preventieve toetsing voor het aangaan van contracten wordt ingesteld.' Wat hier staat: de stadsdelen doen maar wat en kijken niet naar de wet. Overigens, de afdeling concernfinanciën (de boekhouder van de gemeente) heeft over 2007, tot op heden, geen accountantsverklaring afgegeven.
• Weet u trouwens waar die erfpacht voor gebruikt wordt? Het is een beetje de elephant in the room: de Noord-Zuidlijn natuurlijk. Geen hoofdstedelijk misstand zonder dit traject. Doordat de gemeente voortdurend (zegt ook de accountant) de aanbestedingsregels aan de laars lapt, lopen de bouwkosten voor de Noord-Zuidlijn structureel uit de hand. En om die tekorten te dekken, worden de erfpachtgelden onrechtmatig aangewend. Juist ja, Amsterdamse huiseigenaren betalen de prijs voor een gemeente die weigert de aanbestedingsregels na te leven. De accountant zegt over dit schuiven met geld: 'Het inzetten van deze reserven voor de overschrijding (van de kosten van de Noord-Zuidlijn, red.) is nieuw en niet conform het met betrekking tot deze reserve geaccordeerd beleid van de gemeentereaad.'