Niet lezen met zwakke financiële maag

Deze column gaat namelijk over de garanties die onze overheid her en der heeft uitstaan.

Deze garanties worden niet echt opgepikt worden door de radar van financiële journalisten en politici, laat staan de consument. Ik werd op het spoor gezet doordat ik een voortreffelijke lezing bijwoonde van Kees Vendrik van de Rekenkamer tijdens een bijeenkomst van het sustainable finance lab op 9 oktober.

Vertrouwenseffect
De door de overheid verstrekte garanties zijn van belang in de discussie over wel of niet bezuinigen en de gevolgen daarvan voor de staatsschuld. Vorige week heeft het IMF zich nog in deze discussie gemengd door Europa te waarschuwen de gewenste groei niet weg te bezuinigen. DNB-voorman Knot heeft het daarentegen over het 'vertrouwenseffect' op de financiële markten wat hij veel belangrijker vindt. Knot vraagt zich af hoe lang de financiële markten een oplopende staatsschuld nog zullen willen financieren (Griekenland), of een steeds hogere rente gaan eisen (Italië en Spanje).

Na 2008 heeft de overheid een Keynesiaans stimuleringsbeleid gevoerd. In 2012 zal het percentage uitkomen op – 3,7% en voor 2013 wordt – 2,7%. Dat zijn dan 4 jaren met percentages ruim boven de beruchte -3%, dat door Brussel als een ‘tijdelijk’ plafond wordt gezien. En dan zullen we het maar niet hebben over het feit dat verdrag van  1 maart 2012 stelt dat het structurele tekort slechts 0,5% mag bedragen (!). Al met al is onze harde staatsschuld inmiddels opgelopen tot 393 miljard en zal in 2013 circa 72% van BNP bedragen (te hoog dus volgens EU-regeltjes). Gelukkig zijn onze rentelasten extreem laag en buitenland ziet ons als een 'safe haven'. Maar dat is wel allemaal exclusief de garanties.

Even rekenen
Garanties zijn natuurlijk per definitie onzeker en om die reden heeft de Rekenkamer het somberste scenario uitgerekend. Daarom een waarschuwing vooraf: de getallen gaan u doen duizelen.

(1) garanties  voor Europese schuldencrisis: (a) ECB= 72 m;  (b) steun eurolanden (IMF,EFSF,ESM,Griekenland)=150 m >>>totaal 222 miljard

(2) garanties bedrijfsleven: totaal 18 miljard

(3) garanties woningmarkt: (a) HRA= 12 m; (b) nat. hyp. garantie= 140 m; (c) woningcorporaties= 88 m >>>totaal 240 miljard

(4) garanties financiele sector: (a) dep.gar. systeem= 390 m; (b) interbancaire leningen= 33 m; (c) backup ING=10 m >>> totaal 433 miljard

En daarmee komen de door de Nederlandse overheid afgegeven garanties op het 'mind-boggling' cijfer van 913 miljard euro. Twee maal onze staatsschuld. En dan heb ik het nog niet eens over het door de Rekenkamer geschatte bedrag aan 'impliciete garantie systeeminstellingen' (zeg maar: Nederlandse banken die failliet gaan) op 2.200 miljard euro. Ik wil er niet eens over nadenken.

Perfect storm
Ok, het zijn (op dit moment) de maximale garanties. Maar helaas kunnen alle garanties tegelijkertijd opgevraagd worden. De 'perfect storm'. De eurolandencrisis en de uitstaande woninghypotheken kunnen banken omver trekken en dan wordt de Nationale Hypotheek Garantie aangesproken. En in het verlengde het Deposito Garantie Systeem.

Ik zit daarom in het Knot-kamp. Nederland mag het vertrouwen op de financiële markten onder geen beding kwijt raken.