Stukje solidariteit: als Slovenië valt, redt u speculerende Sloveense en Israëlische miljardairs

En ja hoor, de volgende Europese bailout-klant staat alweer klaar; dit keer is het de schattige Balkanrepubliek Slovenië die dringend verse Euro's nodig heeft. Een iets diepere analyse leert dat het, ook hier, lokale (en Israëlische) rijken zijn, die bewust de problemen veroorzaakten. Alle reden om nog even te wachten met storten.

Slovenië was in 1992 de eerste republiek die uit Joegoslavië stapte, en zou later ook als eerste tot de Euro toetreden. Dat was in 2007. Drie jaar eerder was het land al lid van de EU, en naar goed Europees gebruik werd de kredietmotor aangezet. Tussen 2004 en 2008 verdubbelden de balansen van de banken, die nog steeds voor het grootste deel in handen van de overheid zijn. Met een inkomen per hoofd van €17.000 per jaar is Slovenië naar Europese normen een arm land. Nederland zit op het dubbele. Maar naar Balkan-standaarden zijn de Slovenen goed af: hun inkomen per hoofd is vijf keer hoger dan dat van de Bosniërs.

Slovenië is 30 x SNS Bank 

Een bailout door rijkere Europese landen lijkt dus een logische oplossing. Tijdens de economische boom die in 2004 uitbrak, is er voor €7 miljard aan slechte kredieten (‘non-performing loans’) opgebouwd. Net als in Spanje en Ierland, en in mindere mate in Nederland, lenen optimistische projectontwikkelaars daarbij sommen geld om bouwprojecten uit te voeren. Dit leidt tot overcapaciteit en leegstand, waardoor de lening niet kan worden afgelost, en de banken omvallen. In Slovenië is dat een synoniem voor de overheid. De schade lijkt beperkt, maar €7 miljard is voor het kleine land veel geld; het is voor Nederland vergelijkbaar met een faillissement van dertig SNS-banken, ineens.

Een bailout van Slovenië is echter net zo onwenselijk als de eerdere uitkoop van Griekenland en Cyprus. Door de schade, die de vastgoedspeculanten veroorzaakten, over te nemen, creëren we een beloning voor excessief risico. Gaat het goed, dan mag de betrokken miljonair de winst belastingvrij in het buitenland stallen; loopt het verkeerd af, dan wordt de schade door de Europese belastingbetaler gedekt.

En de winnaar is... Don Darko!

Wie zijn nu precies de betrokken ondernemers, wiens bankschuld we zullen overnemen? Waren het bij Cyprus de Russen en Grieken die profiteerden, bij Slovenië zien we een parade van Israëlische en Amerikaanse miljardairs. We kunnen de schade- en verliesrekening van een specifieke ‘Sloveense’ leningenklant nauwkeurig in kaart brengen, dankzij wat tips vanaf de Zuidas. Deze partij is namelijk een Nederlandse vennootschap, we doen onze naam als belastingparadijs weer eer aan.

Het gaat om CG Invest, een aanzienlijke belegger in NLB Bank, de grootste probleembank van Slovenië. CG Invest heeft echter ook €170 miljoen geleend bij Sloveense banken, om te investeren in vastgoeddeals. Door deze dubbelrol snijdt CG Invest zichzelf in de vingers; als NLB Bank gaat afschrijven op de leningen aan CG Invest, maakt het verlies, en worden de aandelen van CG Invest ook weer minder waard. NLB, oftewel Nova Ljubljana Banka, heeft €15 miljard aan bezittigen, waarvan €1 miljard uit eigen vermogen bestaat. 28% van de uitstaande leningen is ‘non-performing’. Leescht: het kleine Balkanland heeft dringend hulp nodig.

Crisis, made aan de Keizersgracht

CG Invest is juridisch eigendom van het Nederlandse SEI Holdings BV. Deze werkmaatschappij, die kantoor houdt op op Keizersgracht 536, wordt via een ingewikkelde constructie bestuurd door investeerder Darko Horvat (46). Internationaal opereert deze Sloveen via Aktiva Group, waar hij rond 1998 directeur van werd. Inmiddels heeft hij alle andere aandeelhouders eruit gewerkt.

Sinds 2001 investeert Horvat, samen met de Israëlische bedrijven Kardan en Ganden, in het pas geliberaliseerde bankwezen van Slovenië. Aktiva richtte zich tot dan toe vooral op handel en industrie. Zodoende heeft Horvat (onder meer) belangen in Romfelt Real Estate, actief in Roemenië, en het Amerikaanse Maverick Oil & Gas, waarvan zijn rechterhand Andrej Rucigaj steeds bestuurder is.

In 2005 verhuist het bedrijf naar Nederland, vanwaar het makkelijker is om dividenden uit internationale bedrijven te verdelen. Een noodzakelijke stap, want Horvat staat op het punt om mee te doen met een megadeal. IDB, een zusterbedrijf van Ganden, wil een miljardeninvestering in de VS te doen. Horvat krijgt de kans om zowel een minderheidsbelang te kopen als een bestuursfunctie te bekleden.

Dealtje met 'The Donald' 

IDB is namelijk een joint venture gestart met Yitzak Tshuva, die met $2,2 miljard de op zeven na rijkste Israëli is. Dat kapitaal verdiende Tshuva met olieproductie, maar zijn vastgoed zit in El-Ad Properties. De bekendste deal van dit bedrijf is de aankoop van het beroemde The Plaza Hotel in New York. The Plaza was ooit eigendom van Donald Trump, maar de even luidruchtige als slecht gekapte miljardair verkocht moest zijn landmark dumpen om zijn scheiding te kunnen financieren. Sprak zijn gewezen liefje Ivana niet de onvergetelijke zinsnede: 'Don't get mad, get everything!' Precies. Trump beurde uiteindelijke $395 miljoen voor het hotel. 

Zo belandde The Plaza in handen van het stenenfonds IDB. Dit bedrijf is grotendeels in handen van Nochi Dankner, een andere Israëlische vastgoedmiljardair. Twee andere investeerders in dat vehikel zijn Avi Schnur en Joseph Grunfeld, een duo dat rijk werd met de handel in diamanten. Eind vorige eeuw richten ze het Nederlandse trustkantoor Kardan op, dat ook op de Zuidas zit. Kardan koopt zich aldus in bij IDB, en IDB heeft weer een belang van 5% in Kardan. Bent u er nog? Sorry, financial engineering is niet voor cijfermatige softies. Wen d'r maar aan, want we zijn er nog niet. We reizen door naar Las Vegas 

Gokje van 1 miljard in Vegas

Waarom Vegas? Daar wil Tshuva het concept van zijn Plaza Hotel van de grond tillen. Hij heeft hier €250 miljoen aan eigen vermogen voor over. Via IDB regelt Dankner, gesteund door investeerders als Horvat, een even groot bedrag. Tshuva gaat op zoek naar een geschikte locatie en komt uit bij Phillip Ruffin. Wie nu weer? Aha, de eigenaar van hotelcasino New Frontier Hotel. Daar wil Ruffin wel van af. Alles is te koop. Alleen vraagt deze gokmiljardair ineens  €1 miljard van zijn stenenbaby. De Israëli's hebben maar de helft, en besluiten de rest - ja, dit klinkt er pre-kredietcrisis - bij te lenen. Dat doen ze bij de Leumi Bank te Tel Aviv. Intussen rekt Horvat zijn kredietlijn bij het Sloveense bankwezen op tot €170 miljoen. De deal gaat door, en de kopers besluiten een geheel nieuw gebouw neer te zetten; het oude New Frontier-gebouw gaat dus tegen de vlakte. Het consortium bezit nu een gebied zo groot als dertig voetbalvelden vol puin. De schuld die er op rust is evenzeer huge: €500 miljoen. Geen probleem, totdat in 2007 de Amerikaanse vastgoedcrisis uitbreekt. Noodzakelijk extra krediet om het project af te maken is er niet meer, dus het trio moet creatief worden.

Om zijn deals te financieren waagt Nochi Dankner een gokje van $1 miljard met aandelen Credit Suisse. Dat gaat mis omdat de koers van de Zwitserse bank niet doet wat hij hoopt - stijgen. Tijd voor plan B: Nochi verzoekt de Israëlische Leumi Bank om hem $40 miljoen kwijt te schelden, maar na protesten van lokale politici weigert deze. Miljardair Yitzak Tshuva lost zijn probleem intussen anders op: hij zoekt assistentie bij een andere superrijke, Steve Wynn, die vijftien Amerikaanse geldschieters optrommelt.

De Amerikanen geven het trio de kans om een reddingsplan te presenteren. Dat komt er, en omvat een haircut van $200 miljoen. Wynn wijst dit uiteindelijk af; het door President Obama geschapen zakelijk klimaat zou deze onderneming namelijk onmogelijk maken. Als de Amerikaanse redders zich terugtrekken klopt Yitzak Tshuva net als Nochi eerder bij Leumi Bank aan met het onvriendelijke verzoek hem wat schulden kwijt te schelden. Vraag niet hoe het kan, maar Tshuva's verzoek wordt gehonoreerd. 

16 juni wordt D-Day voor Slovenië 

Grote verliezer van dit spel lijkt Darko Horvat. Hij heeft duidelijk een te grote broek aangetrokken, want waar zijn Israëlische partners hun papieren vermogen met negen nullen schrijven, is Horvats eigen vermogen nooit meer dan enige honderden miljoenen groot geweest. Waar Dankner en Tshuva hun eigen financiers nog even aan het lijntje weten te houden, hebben de suikerooms van CG Invest het faillissement aangevraagd; dat zal op 16 juni a.s. uitgesproken worden. Dat is voor Horvat dubbel pijnlijk, want dan is zijn belangrijkste holding omgevallen, maar moet NLB Bank, waar hij weer in belegt, ook een pijnlijk verlies nemen. Horvat zit duidelijk in zwaar weer; zijn Amerikaanse vennootschappen deponeren ook geen jaarcijfers meer, waardoor hij een boete van de SEC heeft gekregen.

Grote vraag: wie gaat het bonnetje nu betalen?

Waarom zouden we Slovenië elke vorm van hulp moeten weigeren, hoe lief ze het ook vragen? Ten eerste heeft land, op democratische wijze, zichzelf getransformeerd tot hedgefund. Er staan miljarden aan leningen uit aan buitenlandse vastgoeddeals, waarvan het onderpand waardeloos is. Daar zijn Amerikaanse en Israëlische miljardairs bij betrokken, dus de Nederlandse belastingbetaler heeft hier geen enkel belang bij.  

Bovendien leidt het de aandacht af van de vraag die er het meest toe doet, namelijk wat dit land in de Eurozone doet. Sinds Slovenië toetrad, heeft het niets dan last gehad van de gemeenschappelijke munt. Het land had in de vijftien jaar daarvoor consequent een overheidsschuld van minder dan dertig procent, maar deze is in een paar jaar verdubbeld. De €15 miljard die hiermee gepaard gaat zit grotendeels in vastgoedprojecten die niets meer waard zijn, zoals die van Horvat.

Door nu bij te springen met vers kapitaal, dat we zelf ook niet hebben, zou Nederland ook een soort casino worden. We lenen dan immers kapitaal van Chinezen en Arabieren, met als onderpand een stuk braakliggende grond in Las Vegas, in de hoop dat daar weer schaarste aan bouwgrond optreedt. Daarmee zouden we precies hetzelfde doen als de Sloveense overheid, en fouten repareer je niet door ze te herhalen.

Mocht er wel een Europees reddingsplan komen, dan is dat dus weggegooid geld. Gelukkig krijgen we er dan wel een mooie vuurwerkshow voor terug.