Nederland vuistdiep in Russische wapenleveranties aan Bashar Al-Assad (deel 1)

Het zal eens niet: de wapenleveranciers van Assad gebruiken ons land als fiscaal tussenstation, om zo via trustkantoren de eigen belastingdruk te verlagen. DSM 'een kogelvrij vest is geen wapen' uit Heerlen gaat zelfs meewerken aan 'life protection'-materiaal voor de militaire klanten van Rusland. Naar een goede Nederlandse gewoonte kost het ons meer dan het oplevert, we zijn weer eens gekke Henkie. 925 wacht nog op een bloemetje van Assad en zijn leveranciers voor de financiële steun van Nederland in deze. Graag gedaan.

UPDATE 15:15

Een licht opgewonden, maar zeer correct telefoontje van DSM. Men is het er niet mee eens. De overeenkomst betrof een intentieverklaring tot het oprichten van een joint-venture, gericht op de productie van 'Ultra High Molecular Weight PE-fibers in Russia using DSM’s proprietary technology for life protection applications.' DSM benadrukt dan ook dat er geen levering plaatsgevonden kan hebben aan wie dan ook. Nu werd dat ook niet gesteld, hoewel het risico kennelijk wel bestaat. De discussie over de kogelvrije vesten blijft bestaan: is dat nu wel of geen wapen, dat we liever niet aan Assad geleverd zien? Nee, een politieman kan hem ook dragen, zegt DSM, bovendien is het een techniek die mensen beschermt tegen kogels van anderen, en dus enkel defensief is. Ja, zegt 925, het is een wapen, soldaten mét vest zijn een stuk zelfverzekerder, en daardoor schietgrager en effectiever. Een pantserwagen is ook een wapen, hoewel die enkel de inzittenden beschermt. Uit Nederlandse jurisprudentie blijkt ook, dat bij een combinatie van een bivakmuts, een vuurwapen en zo'n vest er sprake is van een combinatie van 'aan het verkeer te ontrekken goederen'. Assad zou maar wat blij zijn met, pak hem beet 10.000 vesten uit Rusland tegen een redelijke prijs. We've agreed to disagree.

Oospronkelijk artikel:

Russische wapens: de Nederlandse connectie

De crux van het verhaal is het Russische bedrijf Rosoboronexport (RE), dat jaarlijks zo’n €10 miljard over de grens aan wapens verkoopt. De aandelen zijn voor 100% in bezit van Rostec uit Moskou, een staatsbedrijf dat de Russische export bevordert. RE is een fusie van de bedrijven MiG, Sukhoi, Yakovlev, en daarnaast de producenten van tanks en andere voertuigen.

De eerste drie voorzien de Russische luchtmacht exclusief van jachtvliegtuigen en raketten. Deze bedrijven vinden hun oorsprong in de Koude Oorlog, en moesten het Rode Leger technologisch met het Westen laten concurreren. Nu die voorbij is, is de vraag uit de thuismarkt ingezakt. Het huidige Russische leger heeft nog maar een tiende van de omvang die het in de Koude Oorlog had, en daarom heeft dit trio een andere exportmarkt gevonden: bij tirannen, die in het Westen geen wapens mogen kopen. Assad van Syrië is dan ook een grote klant. 

Nederland faciliteert de handel van Rostec op drie manieren. Ten eerste gebruiken de bedrijven onder Rostec Nederland als belastingparadijs. Zelfs de leverancier van het privévliegtuig van Assad maakt zo gebruik van Nederland. Ten tweede maken sommige bedrijven onder Rostec een verlies, dat ze bij de Nederlandse belastingdienst in rekening brengen. Ten derde levert DSM, met expliciete en proactieve instemming van Mark Rutte, technologische kennis om wapens te produceren voor de exportmarkt van Rusland. De pleidooien van voorstanders van trustkantoren ten spijt, levert het ook geen extra banen voor ons land op, op een mooie schnabbel voor een specifieke Amsterdamse bankier van ING na.

Een dictator als Assad heeft twee typen wapens nodig. Zijn leger beschikt over grote aantallen grondtroepen, die handvuurwapens, mortieren en munitie en daarnaast kogelvrije vesten nodig hebben voor straatgevechten. Deze zijn op de zwarte markt redelijk goed verkrijgbaar, dus zijn vijanden hebben op dit vlak geen nadeel of voordeel: ze zijn even goed bewapend. De machtsbasis van Assad is het Sjiitische volksdeel van Syrië, en omvat minder dan een kwart van de bevolking. De reden dat Assad het toch lijkt te winnen, zit in het type wapens dat zijn strijders wel, maar de rebellen niet kunnen gebruiken: zware wapensystemen, zoals tanks, artillerie, luchtdoelraketten, straaljagers en helikopters.

Catalogus met zware wapens

Een overheid kan deze in Rusland aanschaffen, bij Rostec (ziehier de catalogus), maar een rebel niet: de laatste kan van een afstand worden bestookt en heeft daardoor een nadeel. Dat verklaart ook het hoge dodenaantal in de burgeroorlog, omdat deze wapens voor het slagveld zijn ontwikkeld, en in bevolkingscentra extreem veel ‘collateral damage’ veroorzaken.

De wapens die Assad gebruikt komen hoofdzakelijk uit Rusland, en in mindere mate uit Frankrijk, waar we later op terugkomen. Beide landen gebruiken Nederland als fiscaal tussenstation, om de effectieve belastingdruk te verlagen. Rostec heeft bijvoorbeeld een grote joint venture opgezet met Renault en Nissan onder de naam Alliance Rostec Auto BV. De laatste toevoeging doet vermoeden dan het een Nederlandse vennootschap is, en dat is correct. Alliance Rostec is voor Rostec een kernbedrijf, want de CEO van de laatste, de moeder in de bv-kerstboom, zit zelf ook in de raad van bestuur van Avtovaz, het Russische deel van de joint venture. Alliance Rostec zit aan de Jachthavenweg 130 in Amsterdam, bij de Zuidas.

Daarnaast heeft Rostec een joint venture met Italiaanse partijen, waar we, net als de Franse connectie, later op terugkomen. De naam daarvan is CNH-Kamaz Industrial BV, de ‘H’ staat voor ‘Holland’. Naast een fiscaal hoofdkantoor zijn er echter geen productielocaties in Nederland te vinden, dus deze constructie levert ons geen werkgelegenheid op. Nu lijken deze twee bedrijven enkel civiele producten te leveren. Het is natuurlijk geen probleem als deze joint ventures enkel Russische personenauto’s van Lada maken en vervolgens exporteren, maar er is meer.

Klanten met een luchtje

De sleutelpersonen in de BV-kerstboom zijn Putin-getrouwen met een duidelijk militair CV. De CEO van RE bijvoorbeeld, Anatoly P. Isaykin, studeerde 'buitenlandse talen' op de Ho Chi Minh-universiteit, en werkte meer dan twintig jaar bij de KGB, net als president Putin zelf. Een lid van de raad van bestuur van Rostec, Alexei Fjodorov, was daarvoor bestuurder van Sukhoi. Dat bedrijf bouwde de tegenhanger van de Amerikaanse F15, het grotere broertje van de F16 die Nederland gebruikt. Deze vliegtuigen, uit de Su-27 Flanker – reeks, dienen als jager voor landen die zo corrupt of gewelddadig zijn dat ze Westerse varianten niet mogen kopen. Voorbeelden zijn Wit-Rusland, de laatste dictatuur van Europa, het Oost-Afrikaanse Eritrea, waar veel asielzoekers in Nederland uit zijn gevlucht, en China. Rostec doet er niet moeilijk over.

Een geavanceerde versie, de Su-30, wordt gebruikt door Venezuela en Vietnam. Iran wilde ze ook graag van Rusland kopen, maar dat stuitte op weerstand van de VS. De Su-24, een speciale versie voor aanvallen op gronddoelen wordt wel door Iran ingezet, en ook door Syrië en wijlen Khadaffi. Dit vliegtuig is gebouwd voor een tankoorlog met de NAVO, maar wordt in de praktijk vooral ingezet door krankzinnige dictators, om hun eigen bevolking te bombarderen. De trieste recordhouder van burgerslachtoffers, gemaakt met Russische wapens, is de Arabische dictator Omar-Al Bashir van Sudan. In Zuid-Sudan en Darfur voerde hij een nietsontziende campagne tegen de eigen zwarte bevolking, met miljoenen burgerdoden tot gevolg. Verder levert Rostec ook de Mig-23 en Mig-29 straaljagers van Assad, die ook door Myanmar worden gebruikt. De junta van dat Aziatische land is berucht om de onderdrukking van de oppositie, die wordt aangevoerd door Nobelprijs-winnares Aung San. In dit filmpje claimt de Syrische oppositie dat Assad een Mig gebruikt om een woonwijk te bombaren.

Rostec is dus de exclusieve leverancier van dat materiaal, en gebruikt joint ventures met een hoofdkantoor in Nederland. De civiele producten daarvan worden echter ook militair ingezet, dus van een bedrijf dat enkel civiele producten maakt is geen sprake. Op een propaganda-kanaal maken extremistische rebellen melding van een grote veldslag in Jobar, de Joodse buitenwijk van Damascus. Op foto’s zien we een uitgebrande Kamaz truc (type 43114), die dus door het Syrische leger wordt gebruikt. Bovendien is het een kleine moeite om wat raketwerpers op een civiele truc te monteren. Het bedrijf maakt er trouwens geen geheim van dat het aan Syrië levert, het heeft zelfs een fabriek in dat land. Kamaz is het Russische deel van de CNH-Kamaz joint-venture, met het met het hoofdkantoor in het WTC van Schiphol.

DSM: 'een kogelvrij vest is geen wapen'

Rostec is ook open over de reeks wapens die ze maken, waarvan het bekend is dat het Syrische leger ze gebruikt. Tot onze stomme verbazing zien we in deze showcase, waar Rostec het materiaal toont, een foto van onze eigen Mark Rutte. Op de nieuwspagina van Rostec meldt dat bedrijf met trots dat het nog meer Mi-24 helikopters aan Bashir van Sudan zal leveren, de dictator die in de Zuid-Sudanese oorlog 2 miljoen mensen afmaakte. Daaronder zien we Vladimir Artyakov, vice-CEO van Rostec en zelf voormalig CEO van RE, dat zonder schaamte meldde dat het Mig29’s aan Syrië leverde, een contract tekenen met Feike ‘verantwoord ondernemen’ Sijbesma van DSM, onder toeziend oog van Rutte en Putin.

DSM noemt de ondertekening wel op haar website, maar omschrijft Rostec als een ‘…a Russian corporation established in 2007 in order to facilitate the development, manufacturing and export of high-technology industrial products.’ De deal zou betrekking hebben op een partnership ‘…in the fields of biotechnology and functional materials’.

Rostec heeft het echter over ‘...the field of biotechnologies, functional components and production of ballistic materials for application in armored protection.’ De persberichten zijn bijna identiek, maar Rostec is zo eerlijk om ‘ballistic materials for application in armored protection’ te noemen. In de volksmond noemen we dit ‘kogelvrije vesten’. DSM laat het zinnetje maar wijselijk weg. DSM werkt dus bewust samen met een bedrijf, dat wapens aan Assad levert, en waarvan de producten een militaire toepassing kennen.

DSM laat in een reactie weten, dat het geen probleem ziet in de samenwerking. 'Wij leveren een deel van de technologie, die inderdaad wordt gebruikt voor life protection. Dat zijn geen offensieve wapens.' De vraag is natuurlijk of een kogelvrij vest, gedragen door een soldaat die in de aanval gaat, niet toch een offensief wapen is. De woordvoerder wilde 'deze discussie niet voeren'.

Volgende week kijken we, of deze handel ons ook wat oplevert, en wat de Fransen en de Italianen ermee te maken hebben.