Drie superrijken roven € twee miljard van Griekse burger

De film Euromania, die op 11 mei 2014 wordt uitgebracht, suggereert het ook: de beslissingen die de EU maakt zijn gunstig voor grote bedrijven en superrijken. De middenklasse van de Noordelijke lidstaten mag betalen, maar komt toch niet in opstand. Een prachtig voorbeeld halen we uit een recent NOS-journaal. De Griekse overheid moet, als tegenprestatie voor noodsteun, publieke bezittingen verkopen voor geld om daarmee schulden af te lossen. Dat blijkt een hachelijke onderneming, waarbij het risico van corruptie en belangenverstrengeling op de loer ligt. Dat blijkt ook uit de casus Hellenikon, een groot vastgoedproject op de oude luchthaven van Athene, waar dit de promotiefilm van is.


Drie keer Monaco
De Griekse overheid zal dit jaar waarschijnlijk een overschot kennen, mede dankzij de verkoop van Hellenikon. Een ontwikkelaar kocht vorige week de grond op een toplocatie aan het strand voor een kleine €1 miljard. Dat was volgens onze staatsomroep een indicatie dat Griekenland ‘echt uit het slop zou komen’. Helaas is de kop van dit artikel een betere beschrijving van de transactie. Laten we de deal eens nader bekijken. Het gaat hier om een gebied van 7 km2 aan de Egeïsche kust; dat is drie maal zo groot als Monaco. Hier lag de oude luchthaven, die tien jaar geleden is gesloten. Hoewel het een geweldige locatie is voor herontwikkeling, heeft de overheid er al die tijd niets mee gedaan; tot de verkoop van vorige week dus.

Bij dit soort deals is de inkoopprijs het belangrijkste onderdeel van het hele traject, hebben we ons laten vertellen door vastgoedexperts. Een lage prijs zorgt voor minder kapitaalkosten gedurende de exploitatie, en bij eventuele verkoop is er ook nog eens een boekwinst. De partij die hier de aankoopprijs op tafel legt, zal zich daarmee ook verplichten om de grond bouwrijp te maken. De kosten daarvoor worden op meer dan €7 miljard geschat. Uiteindelijk komen er een zakencentrum, hotels, luxe woningen, vakantiehuizen, een jachthaven en een park.

Corruptie
Slechts een paar bedrijven en ondernemers hebben dat bedrag in de oorlogskas zitten. Aangezien het een biedingsstrijd is tussen een zeer beperkte groep investeerders die er een belang bij hebben een te lage prijs te realiseren, ligt het risico van corruptie op de loer. Het Grieks agentschap voor privatiseringen weigert ons al een week te vertellen wie het winnende bod financieel precies ondersteunt. We vermoeden namelijk dat er een luchtje aan deze deal zit.

Hellenikon staat dus al tien jaar in de etalage. De vraagprijs is net zo lang gedaald, totdat er een koper kwam. Vorig jaar werd de grond nog op €3,7 miljard gewaardeerd, nu nog maar op minder dan een derde. Het zou toch niet zo zijn dat de koper hier buitensporig wordt gematst? Dat zou ook niet de eerste keer zijn. De winnaar is Lamda Real Estate Development, met een fiscaal hoofdkantoor op onze eigen Zuidas. Lamda is een onderdeel van het zakenimperium van de rijkste man van Griekenland, over wie we vorig jaar al schreven. Zijn imperium zag er als volgt uit.

Hij bezat naast Lamda ook Eurobank, die €5,3 miljard aan Europese noodsteun kreeg. Die bank had zoveel verliezen gemaakt op slechte Griekse leningen, dat het eigen vermogen met nieuw – Europees - geld aangezuiverd moest worden. Helaas ging de bank vervolgens alsnog ten onder, waardoor ons belastinggeld dus in een zwart gat verdween. We hebben het Grieks agentschap voor privatiseringen ook tevergeefs gevraagd waarom Latsis mee mocht doen met de bieding, waarin hij eigenlijk de enige kandidaat was. Lamda is namelijk recordhouder in Griekenland, waar het corruptie naar omvang per deal betreft.

‘Largest illegal construction in Europe’
In 2003 kocht Lamda tegen een veel laag bedrag de grond  waar later ‘the Athens mall’ gebouwd zou worden. De burgemeester van Athene kreeg wat toegeschoven om de deal te faciliteren, waarvoor hij tot een jaar cel veroordeeld werd. De corruptie leidde tot zoveel woede onder Griekse communisten, dat ze nog steeds zo nu en dan bomaanslagen plegen op het gebouw. Destijds probeerde een kleine groep bezorgde burgers de bouw tegen te houden. Immers, als de aankoop van de grond illegaal was, dan mocht er ook niet op gebouwd worden.

De hoogste Griekse rechter was het daarmee eens en stelde een bouwstop in. De politie en Lamda besloten de uitspraak naast zich neer te leggen, en het er pas weer over te hebben als het gebouw af was: dan was het toch al te laat om er iets aan te doen. En zo geschiedde. Lamda heeft nu de dubieuze eer de grootste illegale constructie van Europa te hebben gebouwd. Dat bleek geen reden om hen uit te sluiten van deelname aan de aanbesteding van Hellenikon, die Lamda dus nog won ook.

Knuffelen met een draak

In het persbericht van de koop worden naast Lamda ook Fosun en Al Maabar genoemd. Fosun is een investeringsmaatschappij van Guo Guangchang, de op 33 na rijkste Chinees met een vermogen van $2,12 miljard, aldus Forbes. Sommigen noemen hem de Chinese Warren Buffet. Al Maabar is weer een werkmaatschappij van Mubadala, gevestigd in Abu Dhabi. De CEO van dit bedrijf is tevens de kroonprins van het emiraat, namelijk generaal Mohammed Bin Zayed Al-Nahyan. Het eigen vermogen van Mubadala bedraagt $37 miljard, en dat is een kleine vijf procent van de oliespaarpot van het golfstaatje. De Arabische Willem-Alexander mag dus met dat bedrag oefenen.


Van links naar rechts: Latsis, Al-Nahyan en Guangchang

Welke lessen trekken we hier nou uit? Latsis claimde tijdens de redding van Eurobank dat hij niet in staat was om het eigen vermogen in de bank zelf aan te zuiveren, want zoveel geld had hij ook weer niet. Naar nu blijkt, heeft hij wel genoeg geld om voor een miljard aan grond te kopen en een veelvoud te investeren in de ontwikkeling. Dat bewijst maar waarom banken redden onder geen enkele voorwaarde een goed idee is. De echte eigenaar heeft altijd wel ergens een onzichtbaar spaarportje. Door hem reddingsboeien toe te werpen, hoeft hij dat niet aan te spreken – dankuwel.

Verder is het opmerkelijk dat zowel de Chinese bank als Abu Dhabi de winnaar van deze transactie zijn. Het Europese steunfonds ESM, dat de redding van Griekenland voor zijn rekening nam, heeft daar eigenlijk niet genoeg geld voor. Het leent daarom doelbewust in deze twee landen. The Daily Mail opperde destijds dat dat wel eens een kostbare redding zou kunnen worden. Om die landen tot uitlenen te bewegen, zouden ze wel eens zakelijke concessies kunnen eisen. Als de drie partijen een evenredig deel inleggen, hebben China en Abu Dhabi elk €700 miljoen winst gemaakt op de transactie.

Wat is nu de eindafrekening van de transactie? Latsis is de grote winnaar. Hij heeft zowel het grootste corruptieschandaal met vastgoed, als het grootste bancaire faillissement uit de Griekse historie op zijn naam staan. Toch is hij springlevend, dankzij Europese solidariteit. Door de crisisstemming worden Griekse vastgoedpareltjes nu voor een grijpstuiver verkocht, letterlijk tot groot plezier van hier tot Tokyo, maar evengoed Latsis. De verliezers zijn de Noord-Europese belastingbetalers, die op mochten draaien voor de overbodige redding van Latsis zijn bank. De Grieken zijn ook de klos, want hun publieke bezittingen worden ver onder de marktwaarde verkocht, in de haast die de crisis veroorzaakte. Dat hier €1 miljard de Griekse schatkist instroomt is dus alleen maar een feest, als we het vliegveld op €0 waarderen. Elke euro die het dan oplevert is dan inderdaad een winst voor de overheid, maar die rekenmethode klopt natuurlijk niet.

Griekenland, en die paar Grieken die wel belasting betalen, worden hier zwaar benadeeld. Dat verklaart de recente gewelddadige rellen in Athene ook, hoewel daar in geen enkel Nederlands medium verslag van is gedaan. Geen nieuws is goed nieuws, kennelijk.

Alle betrokkenen is om commentaar gevraagd. Naar goed Europees gebruik zwijgt iedereen als het graf.