Wie is die schimmige aandeelhouder van Vitesse?

Dat is een sjiek gebeuren, daar bij Vitesse. Voormalig eigenaar Merab Jordania mag het stadion niet meer in, nadat hij de huidige voorzitter zou hebben bedreigd. Intussen wil hij de club weer terugkopen, zo blijkt vandaag. Maar kan hij dat wel? En waarom zou hij dat willen?

Zo overname-battle impliceert dat Vitesse een trofee is, op sportief of financieel gebied. Nu vragen wij ons al een tijdje af hoe Vitesse in leven blijft en de energierekening betaalt. De Arnhemse club maakte in het vorige seizoen een verlies van €24,5 miljoen, en in het vorige een van €22,7 miljoen. Die werden gedekt met stortingen van €27,4 miljoen resp. €32,7 miljoen. Ergens in het Oostblok woont dus iemand die het Arnhemse voetbal een wel erg warm hart toedraagt. Maar hoe wordt het geld om die tekorten te dekken nou verdiend en waarom zou iemand dat willen doen?

Terug naar een interessant interview dat de Volkskrant in 2010 heeft met Maasbert Schouten, dan eigenaar van de club. Deze stelt dat het geld van koper Merhab Jordania ‘helemaal wit’ is. Ook zal hij ‘zeker meer’ dan €10 miljoen in de club investeerder. Jordania zal dat zelf doen, mogen we uit de woorden van Schouten opmaken. Hoewel Jordania niet vermogend is, zou hij geen stroman van een andere, veel rijkere Oost-Europeaan zou zijn. Nog diezelfde dag vertrouwt Jordania zelf het lokale sufferdje echter toe geld te kunnen lenen bij ene Aleksandr Tsjigirinski. Vitesse krijgt dan een schuld bij de laatste, en dan is het maar te hopen dat er geen verlies wordt gemaakt. Er zijn dan echter twee bekende Tsjigirinskis.

Oorlog met Gazprom

De broers Shalva (1950) en Alexandr (1963) verhuizen rond 1987 van Moskou naar Duitsland, waar ze vastgoedbedrijf ST Development oprichten. Daar komt in ieder geval iets van winst uit, want rond 2000 hebben ze een zichtbaar belang in het Russische oliebedrijf Sibir. Dat krijgt een beursnotering in Londen. Dankzij de daar gedeponeerde documenten verkrijgen we inzicht in de zaken van de broers. Zo weten we dat ze in 2004 een verlies leden van $180 miljoen, omdat een rechtsvoorganger van Gazprom een investering van Sibir zou verwateren.

In dat jaar gaan de twee om onbekende redenen uit elkaar. Shalva gaat verder met ST Group, en Alexandr met ST development. In 2009 krijgen we in een inkijkje in de vastgoedportefeuille van het duo. Het blijkt dat Sibir een privélening heeft verstrekt €125 miljoen aan Shalva. Hij kreeg een margin call van zijn vastgoedcrediteuren, maar bleek niet in staat om daarvoor te betalen. Zijn enige uitweg was dus een onrechtmatige greep uit de kas van zijn oliebedrijf. Na boekenonderzoek door de Britse autoriteiten blijkt dat Sibir echter geen €125 miljoen, maar €325 miljoen aan Shalva had uitgeleend.

De directeur van Sibir geeft dan als verklaring dat Shalva daarmee aandelen kon kopen, om een vijandige overname tegen te houden. Gazprom was toen al bezig om het bezit in Sibir uit te breiden. Na het bekend worden van de truc van Shalva legt Gazprom een claim van $200 miljoen bij hem neer, en worden zijn aandelen geconfisqueerd. Sibir wordt compleet ingelijfd bij Gazprom. Van Shalva vernemen we sindsdien niets meer, op een aanklacht wegens mishandeling van zijn vrouw na.

Dure danseres
Alexandr doopt dan zijn bedrijfsnaam om tot Snegiri, om afstand te creëren tot de besmette naam ST. Nu kregen we van Schouten de belofte dat al geld uit het Jordania-kanaal wit was, maar Snegiri lijkt ook in Rusland geen jaarcijfers te deponeren. Door de taalbarrière is het ook geen sinecure om die op te vragen, maar het ziet er naar uit dat het Russische handelsregister geen deponeringen heeft. We zoeken voorlopig verder, maar erg transparant is het allemaal niet. Nu wordt er in het jaarverslag van Vitesse steeds gesproken over één aandeelhouder, die de afgelopen al meer dan €60 miljoen in de agioreserve van de club heeft gestort. Bij een 100%-belang meldt het handelsregister altijd wie dat is. Dan zouden we daar een andere rechtspersoon aantreffen, met een telefoonnummer, die we om commentaar konden vragen. Vreemd genoeg is deze enig aandeelhouder niet opgegeven.

Dat komt omdat Vitesse één aandeel aan een stichting Vitesse heeft gegeven, zodat het op papier technisch juist is dat er niet een enkele aandeelhouder in de club is. Zodoende kon de club als danseres in een Oost-Europese nachtclub van de schoot van de ene oligarch naar die van een andere verkassen, zonder dat iemand weet wie die mensen zijn, of hoe ze hun geld precies verdienen.

Een woordvoerder van de Arnhemse danseres van €60 miljoen bevestigt het bovenstaande, maar voegt eraan toe: ‘Onze eigenaar heeft een lange termijn visie en accepteert dat hiervoor investeringen nodig zijn.’