Deutsche Bank aan de rand van de afgrond (maar verhult het mooi)

Newspeak in bankenland. Deutsche Bank staat door eigen wanbeheer en hebberigheid op knappen. Misschien wil de Duitse regering wel bijspringen, maar verkiezingen zijn in zicht. Slechte timing dus. Wat te doen als je tóch een kwartaalbericht moet maken? Alleen de positieve kanten van de performance benadrukken en de slechte wel in de bijlage melden maar verder doodzwijgen. Dat is wat Deutsche Bank (DB) bij haar laatste cijfers doet. Laten we het eens omdraaien.

Zombiebank
Eerst eens kijken wat de twee Geschäftsführer Jürgen Fitschen en Anshu Jain zelf van het afgelopen kwartaal zeggen:

„Our core businesses all contributed to a resilient performance in the quarter, which enabled us to grow our common equity base by over €1 billion.”

Inhoudelijk is er niets aan gelogen, maar dat kan ook niet op dat niveau. Echter; er is meer. Kijkende naar de cijfers zien we een stervende zombiebank die nog loopt omdat hij niet is omgevallen.

Die €1 miljard komt inderdaad uit operationele activiteiten. Het is het gedeelte van de winst na belasting (€1,1 miljard) dat na betaling van dividend aan het eigen vermogen wordt toegevoegd. De bank maakt gewoon winst op doen wat het moet doen, deelt wat met de aandeelhouders en laat de buffers nog eens groeien ook. Ziet er goed uit non?
Kapitaalsverhoging
Toch is er iets niet in de haak. Een paar weken geleden kondigde de bank nog aan dat er 500 investment bankers de laan uitgestuurd zouden worden, bovenop de 2.000 DB’ers die vorig jaar al hun congé kregen. Tel daarbij op dat het aandelenkapitaal vorig jaar nog met 10%, oftewel €2,8 miljard werd verwaterd en er nog eens voor €2 miljard aan achtergestelde schulden werd aangegaan.

Gaat er toch iets niet helemaal lekker? De tent krimpt. De genoemde winst komt uit een omzet van €8,4 miljard, maar dat is wel 11% minder dan een jaar geleden. Die krimp is in alle divisies zichtbaar, het is dus geen incidentje. Die verminderde activiteiten laten de winst ook met een derde op jaarbasis dalen, hoewel geen van de divisies op zich ook al verlies maakt.

Het kasstroomoverzicht laat zien dat er geen dividend kan worden uitgekeerd. De operationele inkomsten dalen ook proportioneel met de winsten mee. De bovengenoemde tekst bevat dus geen inhoudelijke onwaarheden, maar er had eigenlijk moeten staan: ’Bank krimpt, maar kan nog net een miljard aan de buffers toevoegen. Er is geen ruimte voor dividend, hopelijk gaat het volgend jaar beter.

Derivatencasino
Dat alle winsten aan de buffers moeten worden toegevoegd is een veeg teken. Kennelijk is er iets niet helemaal lekker met de balans zelf, dat blijkt ook uit de inzakkende koers. Die is €1,6 duizend miljard groot, met een eigen vermogen van €56 miljard. Daar moest dus met spoed een miljard bij, maar waarom?

Laten we drie dingen uit de toelichting aanstippen. Feit: Deutsche krijgt nog €27,6 miljard van de overheden van de PIIGS, inclusief Griekenland. Dat is een probleem. Nog een feit: door aangescherpte regels moet de bank voor €27 miljard extra aan balanstotaal noteren, de zogeheten risk weight assets.

Banken krijgen dus steeds strengere regels opgelegd, in de vorm van hogere kapitaalbuffers, maar het feit dat die verplichting er is betekent niet dat ze er ook aan voldoen. CFO Stefan Krause meldde Reuters dan ook dat er waardeveranderingen moeten worden toegepast op de cijfers van 2014. Alleen weet geen mens om hoeveel geld het gaat.

De echte horror zit in de derivatenportefeuille. De balans is helemaal geen €1,6 duizend miljard groot, maar een groot veelvoud daarvan. Banken strepen de derivaten aan de linkerkant van de balans weg tegen die aan de rechterkant. In principe kan dat, want een bank bouwt juist bewust aan een evenwichtige portefeuille. Maar laten we de absolute, onbewogen bedragen er eens bijpakken en vergelijken met de derivatenportefeuille van JP Morgan en met de GDP's van een paar landen.





Te groot voor Mohammed Atta

Deutsche heeft zonder het toegestane wegstrepen een derivatenportefeuille van €54.652.083.000.000,00 groot. Dat is 54 triljard, meer dan welke Amerikaanse bank dan ook en zelfs meer dan het jaarlijkse wereldinkomen. Maar goed, aangezien accountants te vertrouwen zijn, bancaire meetgegevens in het verleden erg acuraat zijn gebleken en er economisch herstel aanbreekt hoeven we ons nergens druk om te maken nietwaar?

Dankzij 'Basel' staat dat astronomische bedrag voor minder dan een procent op de balans. Dat is bij alle banken eigenlijk het probleem. Ze gaan onbegrijpelijk hoge risico's aan maar door het wegstrepen zie je het niet. De site Demonocracy.info probeerde het derivatencasino daarom maar in beeld uit te drukken. Stel dat we pallets met briefjes van honderd maken. Elk pallet is dan $100 miljoen waard, dat zijn de blokjes op de foto.

Als we de echte balanstotalen van de grootste banken pakken en we rekenen de derivaat-gerelateerde schulden af in briefjes van honderd, dan krijgen we tweehonder rijen van een tweehonderd meter hoog, bijna niet doorheen te vliegen. Amerikanen krijgen er wel eens de schuld van dat ze van die rare financiële producten maken, het Europese Deutsche is in absolute termen toch echt kampioen casinokapitalisme.