Er zit een luchtje aan die bankencrisis in Bulgarije (1)

Hops, daar wordt weer een paar miljard aan belastinggeld over de bancaire balk gesmeten. Nu is Bulgarije aan de beurt, het land met een van de laagste staatsschulden in de EU. Toch speelt zich hier de jongste bankencrisis af. Een enkele miljonair trekt een bank omver en werpt het land in de armen van Brussel. Dat was te verwachten, de regering stond namelijk op een punt om een pro-Russisch standpunt in te nemen.

Het land wilde meedoen met een Russisch energieproject, de zogeheten South Stream-pijplijn van Gazprom. Dat was tegen het zere been van de Europese commissie, die bij monde van Barroso het volgende dreigement uitte:

'Als wij iets zeggen menen we het, dat zullen we laten zien ook'
José Barroso
'De commissie zorgt ervoor dat alle infrastructurele projecten met betrekking tot energie, zoals South Stream, volledig binnen de Europese regels vallen. Daarom zijn wij juridische procedures gestart tegen Bulgarije om inbreuk te maken op eerder door het parlement van dat land genomen beslissingen. Daarmee laten wij zien dat wij het menen als we iets zeggen. Hetzelfde zal met andere landen gebeuren [...]. De EU moet met een stem spreken tegen energieleveranciers.'

Russisch gas

Dit zaakje stinkt. Net als bij andere Europese crises, zoals in Letland en Griekenland, is er een klein clubje mensen dat het hele land in de schulden stort. Andere landen hebben al een jaar of zeven last van probleemschulden, zoals Griekenland en Spanje; aan gezondere landen als Noorwegen en Zweden gaat dat probleem compleet voorbij. Bulgarije, met een minieme staatsschuld, leek bij het laatste groepje te horen. Waarom zou er dan plotseling een crisis in juni 2014 uitbreken? Dat heeft alles met de Europese verkiezingen te maken,

Bulgarije in drie zinnen. Grenst aan de Zwarte Zee, is drie keer zo groot als Nederland maar heeft minder dan de helft van het aantal inwoners. Die verdienen per stuk een zevende van wat wij verdienen (vraag dat maar aan uw bouwvakker of aspergesteker). Het land heeft een relatief lage staatsschuld van 20% van het GDP, in Europees verband een topscore. Geopolitiek stelt het niet zoveel voor, totdat de Oekraïnse crisis uitbreekt. Bulgarije wordt nu een alternatieve doorvoerhaven voor Russisch gas, en dan beginnen de problemen. Een bankencrisis lijkt dan vanzelf te volgen. Hoe kwam die tot stand?

In Bulgarije betaalt men met de Lev, die een halve euro waard is en onderverdeeld is in honderd stotinki's. Met het uit elkaar vallen van het Warschaupact was Bulgarije een rommelige economie met een hoge inflatie en constante devaluaties. De Lev werd daarom aan de dollar gekoppeld, maar die munt bleek te hard. Daarom nam Bulgarije in 1996 de - naar nu blijkt - fatale beslissing om de munt aan de D-Mark, en daarmee later de euro te koppelen. De lokale economie was echter nog minder concurrerend dan de Griekse dus het gevolg liet zich raden: een instortende handelsbalans en daarmee een schuldenprobleem.

De familie Vassilev

Anders dan in dat buurland, waar met name de overheid enorme schulden opbouwde, was in Bulgarije de private sector daarvoor verantwoordelijk. Het bankwezen groeide uit zijn voegen en daarmee kwamen er enkele oligarchen opduiken. Laten we er een paar uitlichten.

In de recente crisis was er een hoofdrol weggelegd voor Corporate Commercial Bank Bulgaria (KTB), van ene Tzvetan Vassilev, een 55-jarige ondernemer uit het midden van het land. Het lijkt een redelijk heerschap: zijn vrouw is een belangrijke econome van het land en om de zoveel tijd krijgt hij een onderscheiding voor goed burgerschap. KTB heeft een zeer gezonde balans met hoge kapitaalbuffers.

Op 29 mei mag zijn dochter Radosveta aankondigen dat KTB de lokale vestiging van Crédit Agricole gaat overnemen. Ze zal daar zelf toezicht op houden. Op dit moment lijkt er dus niets aan de hand te zijn met KTB. Het IMF meldde de maand ervoor nog dat Bulgarije met corruptie te maken heeft, maar dat we ons geen zorgen hoeven te maken over de solvabiliteit van de regering of de banken.

Vassilev heeft alleen een slechte relatie met een andere zakenman, van dubieus allooi, ene Delyan Peevski. Dat is tevens een policitus van de ALDE-fractie in het Europees parlement, waar D66 en VVD ook bijhoren. Peevski voert graag een anti-Europees beleid. Op 25 mei 2014 wint hij de Europese verkiezingen. Dan beginnen de problemen bij KTB, waar verder niets aan de hand was. Daar komen we morgen op terug.