E-Plus verkocht: Wat doet KPN eigenlijk nog op de beurs?

Ja! KPN mag E-Plus aan Telefonica verkopen, voor €8,5 miljard. Dat is goed nieuws. Alleen, als we de jaarcijfers tot 13 jaar terug naast elkaar leggen komen we maar tot één conclusie. KPN moet dat geld wel gebruiken om schulden af te lossen. Dat blijft er een lokaal nutsbedrijf over, dat op de beurs eigenlijk niets te zoeken heeft.

Buying spree

Terug naar 1994, de tijd dat 2 Unlimited nog cool was en het Staatsbedrijf der Posterijen, Telegrafie en Telefonie een monopolie had op bellen. Onder leiding van Wim Dik worden KPN en PTT (TPG) geprivatiseerd, omdat we toen nog dachten dat marktwerking onder alle omstandigheden nuttig zou zijn. In Moskou, daar had je staatsbedrijven en kijk wat daarmee gebeurde. KPN kreeg een beursnotering en begon aan een onbezonnen buying spree. In de late jaren ’90 werd zo ook het Duitse E-Plus gekocht, een van de belangrijkste spelers op de lokale markt aldaar.

Goed, een internetbubbel, Nina Brink en Mohammed Atta later kwamen we erachter dat dat allemaal geen goed idee was. Verder terug kunnen we niet, maar een klein jaar na de dotcom-crash werd duidelijk welk financieel  slagveld er toen is aangericht bij KPN (bedragen in miljoen €)

 

In 2003 werd er een verlies van bijna €10 miljard genoteerd, dat voor de overzichtelijkheid van de grafiek is afgeknipt. Dat bedrag had betrekking op eenmalige afboekingen wegens veel te optimistische investeringen in de voorgaande jaren. De operationele kasstroom (CFO) bleef redelijk op pijl, tot vandaag nog eigenlijk.

Omslagpunt

In 2007 begint de klad in de omzet te raken. Bellen wordt ouderwets, want er komen gratis alternatieven. KPN slaagt er gelukkig in om de kosten te drukken en zo blijft de winst op pijl, tenminste, tot 2011. Door de terugkerende tegenvallers begint de winst om te slaan in een licht verlies en dat kan de balans niet hebben.

KPN heeft een minimaal eigen vermogen, bij een bankschuld die sinds de internetbubbel niet afgebouwd kon worden. De enige reden dat er in 2013 een plotselinge stijging te zien is in dat eigen vermogen komt door vers geld, ongeveer een miljard, die corporate raider Carlos Slim Helú in de agioreserve heeft gestort, om KPN overeind te houden. Hij maakte er geen geheim van dat hij KPN vooral wilde hebben omdat hij E-Plus er gratis bij zou krijgen. 

Daarna kwam de bizarre claimemissie, waarbij bestaande aandeelhouders praktisch gedwongen werden om nog eens €3 miljard in de reserves te storten. De Stichting Preferente Aandelen B KPN van Jacques Schraven wilde zo het belang van Helú afdoende verwateren om hem buiten de deur te kunnen houden. Dat is gelukt. 

Speculatief aandeel

Sindsdien is KPN geen aandeel meer dat naar dividendrendement nog aantrekkelijk te noemen is. De koers beweegt enkel na overnamenieuws maar zal het oude niveau nooit meer halen.

De aandeelhouders van KPN hebben in oktober 2013 hun voorkeur gegeven aan een verkoop van E-Plus aan het Spaanse Telefonica, voor €8,6 miljard. De vijandige overname van Slim moest die verkoop verhinderen, maar dat is dus mislukt. De Europese commissie onderzocht nog of Telefonica dan niet teveel marktmacht in Duitsland krijgt, maar dat is kennelijk niet het geval. 

Zonder E-Plus blijft er vooral een lokale speler over. Het is de vraag of die wel bloot moet staan aan de grillen van de beurs. Immers, om met de woorden van de Stichting KPN te spreken, vlak na de interventie:

’De Stichting is tot deze interventie gekomen om de belangen van KPN

 en de met haar verbonden stakeholders, waaronder aandeelhouders,

 werknemers, klanten,  vakorganisaties en de Nederlandse samenleving 

als geheel veilig te stellen. De belangen van deze stakeholders staan op 

het spel door het zonder vooroverleg met de vennootschap 

aangekondigde bod op 9 augustus jl. van het Mexicaanse bedrijf América 

Móvil op de uitstaande aandelen KPN.’

Stakeholders

Als de infrastructuur van KPN zo essentieel is voor Nederland, moeten we er misschien maar weer  een bv van maken. KPN zit nu zo vol schulden, zonder winstgevendheid, dat het aandeel een koopje is. Een volgende vijandige overnemer kan zich daarom morgen weer aandienen. De beursnotering is op een complete mislukking uitgelopen. 

Het leverde Nederland geen winst op, maar we riskeren wel dat essentiële Nederlandse belangen op het spel komen te staan, aldus Schraven. Verlies nemen en terug naar 1994 dan maar.