Ontwikkelingsclub FMO financiert Russisch-Moldavische witwasbank

Altijd al investeerder willen zijn in een bank die geld van vrouwenhandelaren witwast? Gefelictiteerd, u bent het. Het Nederlandse FMO verstrekt, met uw belastinggeld, leningen aan een Moldavische bank die volgens de eigen autoriteiten de spil is in een grote witwasoperatie van zeer grote sommen aan met zware criminaliteit verkregen gelden. In samenwerking met een groep Oost-Europese journalisten ontdekt 925 dat Nederland ook nog eens het eindstation voor die dubieuze contanten is. We hebben het weer goed voor mekaar. Als u zin heeft in een gezellig stukje tekst terwijl u dat groezelige bammetje met leverworst uit de hendige gele lunchbox van moeder-de-vrouw weghapt, stopt u dan nu met lezen en komt u over een uur terug. Leuk wordt het niet. 

Gedwongen prostitutie

Het gebeurt allemaal in de Moldavische Republiek met drie miljoen inwoners (hoofdstad: Chisinau), die op 23 juni 1990 de onafhankelijkheid uitriep. Het gemiddeld inkomen is een twintigste van dat van Nederland. Met die score (boven Sudan en onder Papua Nieuw Guinea) is het land een van de armste ter wereld. Net als buurland Oekraïne heeft het een oostelijke provincie, waar de Russische minderheid een eigen staat heeft uitgeroepen. Deze heet Transnistrië (op de kaart het groene strookje in het oosten). De wetteloosheid daar is een broeinest van corruptie en criminaliteit. Het gaat daarbij vooral om gedwongen prostitutie en vrouwenhandel, wapenhandel en het witwassen van de zo verkregen gelden.

Volgens de VN zijn minstens 25.000 vrouwen per jaar het slachtoffer van deze moderne slavernij: bovendien zou 10% van de slachtoffers minderjarig zijn. Desondanks heeft de EU eerder dit jaar besloten dat Moldavië versneld lid moet worden van de EU. Daarom worden de grenscontroles met het land afgebouwd: logisch, bij een land waar mensensmokkel een groot probleem is. Verbijsterend genoeg is dat laatste geen reden voor Europese ontwikkelingsbanken om niet met geld naar banken daar te smijten. Of, in het geval van Nederland, om fiscale vluchtelingen uit die landen niet met open armen te ontvangen. 

Volgens een groot onderzoeksproject van Oost-Europese collegajournalisten is Moldavië een belangrijk witwaskanaal voor crimineel verkregen gelden, afkomstig uit Transnistrië en Moldavië zelf, maar ook uit Rusland en Oekraïne. 925 heeft documenten in haar bezit waarin zo'n geldstroom van A tot Z in kaart wordt gebracht. Deze zullen we in de loop van de komende weken plaatsen.

Nederland speelt weer eens een hoofdrol, in negatieve zin wel te verstaan. In de onverklaarbare drang naar uitbreiding richting het oosten wil immers óók onze regering dat Moldavië en probleemregio Transnistrië in de EU worden opgenomen. Wij voorspellen dat we zo weer in conflict komen met die judoka uit Moskou (de strook op het kaartje dat Putin vasthoudt is Transnistrië), maar dat terzijde. Ook is 'Olanda' het fiscaalvriendelijke eindstation op een reeks gefingeerde contracten die we in ons bezit hebben. Die hebben allemaal ten doel zwarte contanten uit het Oostblok wit en fiscaal vriendelijk in de Nederlandse pinautomaat bij u om de hoek te krijgen. 

Flappentap

Hoe werkt zoiets? Meerdere gedetailleerde voorbeelden volgen, maar in een notendop werkt het zo. Volodja de vrouwenhandelaar heeft, na een dag hard werken, in de zak van zijn leren jas plotsklaps een briefje van 1000 Moldavische Lei (de lokale munt: 1 lei is vijf eurocent) zitten. Hij durft het niet zomaar naar de bank te brengen en zoekt contact met een tussenpersoon, Tamerlane. Die wil het wel in ontvangst nemen.

De laatste stort het op de bankrekening van zijn eigen bedrijf, samen met de gelden van nog wat 'ondernemers'. Vanaf een bepaalde omvang zal Tamerlane een lening verstrekken aan een ander Moldavisch bedrijf, dat bestuurd wordt door dezelfde tussenpersoon. Het spaargeld van de klanten dient daarbij als onderpand. 

Tamerlane verhuist het uitlenende bedrijf vervolgens naar een belastingparadijs, meestal Cyprus. Die tussenpersoon heeft nu dus twee bedrijven in twee landen, waarbij de ene een schuld heeft bij de andere. Vervolgens verzaakt de schuldenaar, maar dat is een vooropgezet plan. Schematisch ziet het eruit als hierboven.

Pandhouder

De Moldavische wet stelt dat bij een lening met onderpand waarop verzaakt is, datzelfde onderpand naar het land moet verhuizen waar de pandhouder is gevestigd: in dit geval Cyprus. Tamerlane kan nu naar zijn eigen bank gaan en met een gerechtelijk bevel in de hand eisen dat het geld van Volodja naar Cyprus wordt overmaakt. Een cruciaal en complex onderdeel van de witwasoperatie wordt zo compleet legaal uitgevoerd. Of zelfs: op last van de rechter.

Volodja kan nu naar Cyprus verhuizen en zijn eigen spaargeld wit uit de muur trekken. Meestal is er wel een paar procent afgeroomd, dat is de commissie voor de tussenpersoon die het allemaal maar moet doen. Het zwarte geld wordt dus samen met het gedeelte dat de tussenpersoon als dank voor bewezen diensten mag afromen, in één enkele buitenlandse vennootschap geplaatst. De tussenpersoon regelt het zo, dat deze in een bananenrepubliek is gevestigd die het tussenpersoon mogelijk maakt die winsten fiscaal vriendelijk naar een onbekende eindbestemming over te boeken om het daar te laten verdwijnen. Anders gezegd: als Vladimir 1000 Lei aan Tamerlane ter witwassing geeft, zullen ze resp. 950 en 50 Lei (omgerekend in Euro) uit hetzelfde offshore bedrijf ontvangen. Uit meerdere gefingeerde leningsovereenkomsten die we onderschept hebben blijkt in welk land de laatste gevestigd is: 'Olanda'.

Op het adres van de in het document genoemde vennootschap op de Amsterdamse grachten vinden we nog 58 bedrijven (waarvan we op generlei wijze willen impliceren dat deze op zich betrokken zouden zijn bij criminele activiteiten, hetgeen evengoed geldt voor de andere, ongerelateerde bedrijven op het genoemde adres, alsmede de vennootschap die erbij kan staan en mogelijk aan te wijzen is als trustkantoor).

Klimaatvriendelijk

Het heeft even geduurd, maar Moldavië heeft zojuist aangekondigd in te grijpen. Vergeet niet, het gaat hierbij om geld verkregen uit zware misdrijven als vrouwenhandel. Een speciaal team van het Openbaar Ministerie in Chisinau gaat het witwasprobleem bij de wortel uitroeien door de bankiers te pakken waar het eerder genoemde briefje van 1000 Lei netjes gestort mocht worden. 

Die bank heet MoldIndConBank. Een simpele blik in de jaarrekening leert hoe die club de activiteiten financiert. Van de 11,3 miljard MLD aan geleend geld komt 1,5 miljard MLD van internationale financiële organisaties. Daar staat de EBRD bij, de Europese ontwikkelingsbank waar Nederland een belang van 2,48% in heeft. De BSTDB is een soorgelijk initiatief van landen die aan de Zwarte Zee grenzen.

Ons eigen FMO, de Nederlandse Financierings-Maatschappij voor Ontwikkelingslanden N.V. neemt een prominente plaats in op de balans van het schimmige MoldIndConBank. Het Nederlandse aandeel in deze club is bijna net zo groot als dat van de rest van Europa en de VS bij elkaar. Het jaarverslag van MoldIndConBank vertelt niet waarom. De site van FMO zelf meldt dat de leningen voor Moldavië, die van 2012 op 2013 ook nog eens met de helft toenamen, betrekking hebben op 'klimaatvriendelijke projecten'. 

Uiteraard hebben we de mensen van het FMO gevraagd waarom ze geld uitlenen aan een bank die door journalisten en later door de eigen overheid verdacht wordt van het witwassen van gelden verkregen uit zware criminaliteit en dan met name vrouwenhandel. Nu hebben we wel eens eerder grapjes gemaakt over de werkdruk van de gemiddelde ambtenaar. Maar het antwoord van het FMO, bij monde van de HR-secretaresse, luidt daadwerkelijk:

'In verband met allemaal vakanties kan niemand uw vraag in de komende twee-en-een-halve week beantwoorden. Stuurt u anders een mailtje naar info@fmo.nl en kijkt u waar die dan terecht komt.'

Tuurlijk, we wachten wel.