Letland gaat zich wél in de schulden steken voor Parex Banka

Het laatste nieuws inzake het Parex-schandaal: de Letse overheid gaat de zieke, risicovolle bank toch weer van het Europese instituut EBRD overkopen. Tot vandaag werd dat door de betrokken partijen in alle toonaarden ontkend: tot zover de transparantie in de EU. Letland moest op 1 januari 2014 immers de euro in worden ge-Griekenlandt. Het begrotingstekort van Letland gaat nu helaas hoger uitpakken, maar dat is het gevolg van een stiekeme afspraak uit 2010. 

Zwartspaarders

Goed waar gaat dit over? De Letse economische crisis. Twee Russische bankiers (Valeris Kargins en Victor Krascovickis, K&K) bouwen in twintig jaar aan een bank genaamd Parex in Letland die Russische zwartspaarders een thuis in het buitenland geeft. Deze mannen in bontjas hebben hun contanten verdiend in 'het circuit' en zijn zo blij met de kluis in het buitenland, dat ze geen rentevergoeding hoeven. 'Letland. Net iets dichterbij dan Zwitserland' is de slogan van Parex. Hier staat het uitgebreide verhaal.

K&K kunnen zo goedkoop geld lenen om ermee te bankieren en lopen lachend binnen. Ze financieren de verkiezingscampagne van de zittende regeringspartij. Die wordt herkozen en knijpt een oogje toe als het om controle van Parex gaat. Dat is nodig voor de bedrijfsvoering, de Russen brengen hun contanten namelijk met vuilniszakken in de achterbak naar de Letse hoofdstad Riga. Daar kun je geen kritische douaniers bij gebruiken. Dat is te regelen, Letland is een van de corruptste landen in Europa.

In 2008 gaat Parex in de kredietcrisis ten onder. K&K moeten nu honderdduizenden zwartspaarders melden dat hun €5 miljard aan liquides op de beurs verloren is gegaan. Zware jongens houden echter niet van dat soort berichten. Gelukkig is er een deus ex machina in de vorm van een centrale overheid. Alle banken mogen vallen, maar het bevriende Parex moet gered. Boze tongen beweren dat hier sprake van corruptie is.

De regering wil de bank met het spaargeld van Russische belastingontduikers dus redden met het geld van Letse belastingbetalers. Het is eigenlijk een gigantische roofoperarie met gewelddadige rellen tot gevolg.

Nederlands noodkrediet

Door deze bizarre actie is Letland direct afgesloten van de kapitaalmarkt en kan het geen geld lenen voor de redding. Gelukkig is daar de EU, die een noodkrediet tot €7 miljard ter beschikking stelt. Nederland haalt in 2009 ongeveer €200 miljoen uit de begroting, bezuinigingen of niet. Wat het Nederlandse belang bij het steunen van Russische zwartspaarders is, blijft nog even onduidelijk.

Letland staat nu garant voor een miljard of vier op de schulden van Parex. Dat is 16% van het nationaal inkomen en de overheidsschuld staat al op 40%. Letland komt dus gevaarlijk dichtbij in de buurt van de 60% staatsschuld, daarmee mag het de euro niet in. Het uitbreidingsproces van de eurozone is een onstuitbare dieseltrein, met of zonder lessen uit de Griekse tragedie. 

De Letse overheid wil graag haar feitelijke illegale staatssteun aan bevriende witwasbankiers uit de boeken halen. En de EU wil de illusie scheppen van een Letland met lage staatsschuld. Bijzonder genoeg werkt Brussel dus met de regering in Riga mee om het gegraai van twee bankiers met een penetrant luchtje te verbloemen. Waarom? Dat weten we niet. Maar het hoe weten wel wel.

Miljardengarantie

Parex is een bank zonder eigen vermogen, vol met dubieus geld en met een balans die bestaat uit opgeklopte bezittingen. Letterlijk een financiële tijdbom. Wie dit vehikel in bezit heeft moet bereid zijn een miljardengarantie te laten inroepen. Nu willen we die juist uit de Letse boeken halen. Dat doen we als volgt. 

Uw bron is niet goed bij zijn hoofd
Axel Reiserer
Eerst komt er een nieuwe regel. Die stelt dat als een land geld leent bij een 'Europees, internationaal' instituut, het die schuld niet als zodanig hoeft op te schrijven. Door een verplichting te verplaatsen verdwijnt hij dus. Dus als Henk eind deze maand €10.000 aan zijn broer Piet moet betalen, heeft hij een schuld van €10.000. Als een Europees instituut nu €10.000 aan Piet betaalt en de incasso overneemt, dan gaat de vordering op Henk over van zijn broer Piet naar het Europese instituut.

Aangezien Eurostat Europese instituten als 'echt internationaal ziet' streept het deze vordering weg uit de boeken. Dat is de nieuwe boekhoudregel sinds de bankencrisis. Piet moet eind deze maand nog steeds €10.000 aan een schuldenaar overmaken, het is nog steeds de vraag of dat lukt maar omdat de schuldenaar 'echt internationaal' is, negeert Eurostat de schuld en is het gevoel van paniek weg. 

'Europees, echt internationaal'

Henk heeft geen geregistreerde schuld en kan nieuwe schulden maken, bijvoorbeeld om op krediet een nieuwe auto te kopen en de economie te 'stimuleren'. Dat is ook de gedachte achter het nieuwe investeringsfonds van €300 miljard van de Europese commissie. Dat geeft schuldbewijzen uit en leent het door aan Europese overheden. Als tussenpersoon is er een partij die 'Europees, echt internationaal' is dus we strepen het weg. Raar maar waar, hier leest u het desbetreffende memo van Eurostat (punt 4.1). 

Er wordt een Europese partij gevonden die de bank wel even in bewaring wil nemen. Dat is de EBRD, de European Bank for Reconstruction and Development. Bedoeld als ontwikkelingsbank, ontpopt de club zich nu als beschermheer van dubieuze banken. 

Op 24 februari 2010 komen er afgevaardigden van Parex, hun Russische zwartspaarders, de nationale overheid, de EU en de EBRD bij elkaar op een geheime locatie in Letland. Ze verzinnen een list om de Letse bevolking ernstig te benadelen en de EU de droom te verkopen dat Letland geen schulden heeft en bij de euro kan. Wij weten dit, omdat een van de betrokkenen wroeging kreeg en ons bewijsstukken deed toekomen. Het gaat als volgt.

terugkoopverplichting

Letland nationaliseerde Parex en staat garant voor de schulden, geen prettige situatie. Het verkoopt de club voor €67 miljoen aan de EBRD. Er wordt echter een stiekeme overeenkomst getekend waarbij Letland de EBRD, ergens in 2014, een vergoeding van ongeveer €100 miljoen moet geven en de het bezit in de bank weer terugneemt. Op 1 januari 2014 voert Letland de euro in dus als er later lijken uit de kast vallen is dat jammer, het zal de beslissing niet kunnen veranderen. 

Uw bron heeft gelijk
Jeroen Dijsselbloem
Er wordt dus de illusie geschapen dat de EBRD de bank Parex nooit meer zal terugverkopen, terwijl iedereen al weet dat Letland het hoofdpijndossier - eenmaal in de euro - gewoon weer in de schoot geworpen krijgt. De schuld kan met de truc van Eurostat dus wel genegeerd worden; ooit zal er betaald worden.

Het stuitende aan dit dossier is de communicatie van de betrokken partijen. De EBRD ontkent de geheime terugkoopverplichting. Woordvoerder Axel Reiserer meldt ons dat de bron die ons de documenten gaf, niet goed bij zijn hoofd is: de terugkoopverplichting bestaat niet. Zijn collega die zich niet wilde identificeren ontkent zijn bestaan zelfs. Een tegenstrijdige ontkenning van hetzelfde probleem vonden we vreemd, dan is er vaak iets aan de hand. Het CDA stelde kamervragen waarop Jeroen Dijsselbloem schoorvoetend moest toegeven dat de terugkoopverplichting er wél is. De EBRD, gefinancierd met uw belastinggeld, strooit ons dus zand in de ogen. 

Topje van de ijsberg

Dit weekend kwam het konijn uit de hoed. Letland kondigt 'onverwacht' aan dat het toch de Letse bank gaat terugkopen, met alle risico's van dien. Er komt een persbericht dat het begrotingstekort over 2014 hoger zal zijn dan verwacht. Dat wisten we in 2010 echter al, maar toen moest Letland nog de euro in ge-Griekenlandt worden en hielden we deze feiten maar buiten de boeken. 

Waarom dit erg is? Het directe tekort is een miljoen of honderd. Maar de zieke bezittingen in deze bank bedragen een tiental procenten van het nationaal inkomen. Letland is veel zieker dan we denken. Financiële markten weten dit en beschouwen de Letse staatsschuld als junk, ook al is die maar de helft van de Nederlandse. 

De casus Parex Banka is niet de enige in zijn soort. Een Belgisch telecombedrijf, een Italiaanse staatsbank, een Sloveens energiebedrijf: op ons redactieloft ligt een miljard of 100 aan andere, soortgelijke vage dossiers. Gezien de moeite die het kost onze regering te laten erkennen dat een gelekt bewijsstuk authentiek is, moeten we vrezen dat dit het topje van de ijsberg is.