RE: Zeg 'Ja' tegen PEURO, heren Peter de Waard en Edin Mujagic (opinie)

Peter de Waard van De Volkskrant meent dat de euro onomkeerbaar is, water onder de brug, dus een parlementaire enquête naar die euro is zinloos. Edin Mujagic denkt dat de opstellers van de petitie, inclusief ondergetekende, een fundamenteel gebrek aan monetaire kennis hebben. Zou allemaal kunnen. En beide criticasters vallen ook nog eens over de kosten van de parlementaire enquête, misschien wel een paar miljoen euro. Het zijn argumenten die de kern van het probleem niet aanraken. 

Verantwoording afleggen
In een parlementaire democratie kan een politicus zich niet verschuilen achter het idee dat gedane zaken geen keer hebben. Dan is er immers ook nooit verantwoording. Dit is een gelegenheidsargument. Waarom steunt de VVD dan, bijvoorbeeld, wel een
parlementaire enquête over de Fyra (schade: een miljoen of honderd) maar mag hetzelfde onderzoeksmiddel niet worden ingezet bij een schade die tweeduizend keer zo hoog is, vragen wij ons af. Ons Koninkrijk staat voor meer dan €200 miljard garant voor de schulden van andere landen. 

Wie de geschiedenis niet kent, zal in herhaling vallen.
We hebben deze vraag aan onder andere Edith Schippers voorgelegd, die zich om dezelfde reden (’niet achteruit kijken’) tegen ons initiatief keerde. Zoals zo vaak wanneer wij graag een open, objectieve en inhoudelijke discussie willen voeren over dit onderwerp is het vervolgens oorverdovend stil. Zo komt De Waard niet verder dan een der ondertekenaars op zijn persoon (’dandy’) aan te vallen. Laten we eens bij de inhoud blijven. 

En water onder de brug? We staan op het punt in herhaling te vallen. Beide schrijvers hebben een enorme blinde vlek voor de immer doorgaande uitbreiding van de EU met landen die zelfs nog zwakker zijn dan Griekenland. Hoe zou het hen vergaan, eenmaal toegetreden tot de muntunie? Ze noemen dit punt niet eens in hun analyse. En beide auteurs hechten teveel belang aan de macht van de Tweede Kamer. 

Onbalans
Mujagic lijkt ons een zeer intelligente econoom, dus we nemen zijn kritiek ter harte. Maar dat vinden we ook van Paul Krugman, of de 70 economen die in 1997 waarschuwden tegen de euro, in een ingezonden brief in de Volkskrant. Of Warren Buffett. Of Alan Greenspan. Enzovoort. 

Kort gezegd schrijft die groep van 70 dat een muntunie tussen twee economisch ongelijkwaardige staten, de minder sterke zal benadelen. Duitsland heeft een op export gerichte economie die door innovatie en loonmatiging zeer concurrerend is. Hetzelfde geldt voor Nederland. Na het Akkoord van Wassenaar kwam het zogeheten Poldermodel, met constante loonmatiging tot gevolg. In Griekenland ontbrak deze beweging. Het gebrek aan kostenefficiëntie werd steeds opgevangen met een devaluatie van de Drachme. Met de komst van euro is dat mechanisme in een klap weggevaagd. 

’De factor arbeid zal bij een crisis de klappen opvangen, met loonmatiging en verregaande flexibilisering’, vreesden de 70 economen. Maar De Waard en Mujagic weten het beter, in Griekenland is geen jeugdwerkeloosheid van 60%. In navolging van Paul Krugman (die het overigens over ’Eurogeddon’ heeft) gebruiken we in onze analyse de handelspositie in procenten van het sterkste en het zwakste euroland, respectievelijk Duitsland en Griekenland. 

Met de komst van de euro (groene lijn, rood is de start van de crisis) is het nadeel van de zwakste gelijk gebleken aan het voordeel van de sterkste. De euro is goed voor Duitsland maar niet voor Griekenland, het bewijs dat het geen nut heeft dat deze landen een monetair huwelijk aangaan. De euro is onder deze omstandigheden geen bindmiddel maar een splijtzwam gebleken. Overigens reppen de beide criticasters met geen woord over deze ontwikkeling. Waarom eigenlijk niet?

Verantwoording afleggen
Het is alsof een Duitser en een Griek in een kamer zitten. De eerste heeft het te warm, de tweede te koud. Zetten we nu de kachel aan of doen we het raam open? We zitten nu nog steeds in deze spagaat. Ook het opkoopprogramma van Mario Draghi heeft op verschillende economieën een andere uitwerking. Griekenland heeft baat bij een lage rente en devaluatie (nog steeds), terwijl Duitsers én Nederlanders klagen over de lage rente op hun spaarrekening. En de instortende koers van al die bijgedrukte euro’s ten opzichte van de dollar. 

Wellicht is de euro te haastig ingevoerd. Dat is dan een foute beslissing geweest, waardoor we nu voor meer dan €200 miljard garant staan voor schulden van anderen. Dat is expliciet verboden in het oude Verdrag van Rome, artikel 125. Dat is vervangen door de Europese grondwet, die Nederland per referendum afwees maar dat terzijde. Alleen al aan Griekenland is Nederland €11,9 miljard kwijt, daarvan zal naar onze schatting een bedrag van minstens €7,6 miljard nooit meer terugkomen. Legt u dat bedrag maar eens uit aan de werknemers in de thuiszorg, die al jaren worden gekort en wier banen middels verregaande flexibilisering (dus toch!) worden uitgekleed. Of de mensen die uw huisvuil ophalen, of over u waken als u slaapt. 

De grootste uitholling van de rechten, en van de financiële positie van deze hardwerkende mensen zouden wij niet aan de kaak mogen stellen, dan kijken we immers ’achteruit’. Maar is dat niet de kern van verantwoording? Als we het niet over deze blunder mogen hebben, dan zou een politicus het ook nooit meer over successen uit het verleden mogen hebben. Van hetzelfde laken een pak.

Experiment

Uit het mislukte monetaire huwelijk tussen Duitsland en Griekenland trekken wij twee conclusies. Ten eerste zouden economisch ongelijke staten geen monetair huwelijk moeten sluiten voordat ze lang hebben samengewoond. Overigens wordt ons vaak verweten dat we nogal laat zijn met dit initiatief. Dat nemen we niet ter harte. Toen de bouwstenen voor dit geopolitieke experiment werden gelegd in de vroege jaren '80, speelden wij nog met blokken. Nu krijgen wij de brokstukken van de onvermijdelijke vechtscheiding in onze maag gesplitst. Dat rekenen we onszelf niet aan. Geen van ons drieën heeft, bij het tekenen van 'Maastricht' in 1992,  als toen vroege of late puber het verloop van bovenstaande grafiek durven of kunnen voorspellen. We waren met andere dingen bezig. Nu we twee keer zo oud zijn kunnen we hem echter ook niet negeren. 

De tweede les is dat de zwakke staat zijn problemen met de sterke deelt. Als Nederland financieel gezond is, en Griekenland niet, dan is het maar de vraag hoe beiden elkaar beïnvloeden. In plaats van dat de Griekse staatsschuld daalt naar het Nederlandse niveau, kunnen de Grieken die van Nederland naar hun niveau trekken. Verder gebruiken we steeds meer Griekse boekhoudmethodes, zoals schulden maar gewoon niet meer opschrijven. Net als bij een echt huwelijk is het naïef om te denken dat persoonlijke problemen van een van de partners nooit de ander zal schaden en er alleen maar positieve beïnvloeding is. Geen euro-voorstander die ons kan uitleggen hoe het mogelijk is dat Denemarken, zonder de bescherming van de euro er wél in slaagt om de staatsschuld binnen te perken te houden. 

Nu de euro door het verruimende monetaire beleid in een vrije val is geraakt, daalt het reële inkomen van de genoemde thuiszorgmedewerkers en vuilnismannen. Ze verdienen niet aan de geroemde Nederlandse exporteconomie, maar ze zien de munt waarin hun salaris wordt uitbetaald instorten, terwijl er op dat salaris ook nog eens wordt beknibbeld. De weigering van onze eigen politiek het over deze scheefgroei te hebben veroorzaakt een politieke aardverschuiving. Een politicus kan democratische verantwoording dan wel verafschuwen, hem ontlopen is een ander verhaal. 

Trias Politica
Vooral Mujagic hecht teveel waarde aan de scheiding der machten. Waarom zouden wij Gerrit Zalm, toen Minister van Financiën, onder ede willen horen? Het was toch de Tweede Kamer die instemde met de euro? Het verschil tussen deze twee is in een meerpartijendemocratie echter niet zo groot. Zalm werd als VVD-leider Minister van Financiën. Wim Kok introduceerde in de Jaren ’90 de Paarse Kabinetten. 

Er is een economisch gezond en een economisch ongezond Europa, de euro is in die verdeling irrelevant
Beide heren wisselden hun ministerschap af met een baan als volksvertegenwoordiger. Kok werd premier, omdat hij als politiek leider én tevens parlementariër de verkiezingen won. De scheiding tussen parlement en regering is dus vrij dun. Denkt u werkelijk, dat als Kok met Mitterand bespreekt dat er een eenheidsmunt moet komen en Kok is voor, dat laaggeplaatste PvdA’ers tegen durven stemmen? Het zou een politieke doodzonde zijn. Voor de VVD geldt hetzelfde. 

Deze fractiediscipline is ook een essentieel onderdeel van de Nederlandse politiek. Als er een regeerakkoord wordt gesloten, dan maken de bewindslieden afspraken die onherroepelijk tot wetswijzigingen lijden. De VVD wil 130 op de snelweg kunnen rijden, de PvdA wil de zorgtoeslag omhoog. Dat moet in wetten worden vastgelegd, een taak van de Tweede Kamer. Na deze koehandel is het noodzakelijk dat alle parlementariërs hetzelfde stemmen, al zijn ze het er niet mee eens. Zoals uit de Nacht van Wiegel bleek, loopt het kabinet stuk op een enkele volksvertegenwoordiger in een der Kamers, als die te kritisch is. 

Kortom: als Kok en Zalm voor toetreding van Griekenland en Italië (staatsschuld: €2.778.616.487.446,00) zijn, dan stemmen hun volksvertegenwoordigers daar unaniem mee in. Met dissidenten loopt het in Den Haag doorgaans niet goed af. De Paarse fracties volgden destijds simpelweg hun politieke leiders, zo werkt dat. Nu blijkt uit krantenartikelen van toen dat Zalm eerst tegen Griekse en Italiaanse toetreding was, maar daar uiteindelijk op terugkwam. Het is deze ommezwaai die cruciaal is voor het Nederlandse monetaire huwelijk met de Mediterrane staten. Het kostte ons €200 miljard. Mogen we echt niet één moment meegenomen worden in de redenatie van Zalm? Europa, best belangrijk. Inderdaad. 

Criminaliteit
Er wordt wel eens gezegd dat de euro onomkeerbaar is. Historische precedenten zijn lastig te vinden, dus op deze som komen we nog graag terug. Een ding durven wij zonder meer als feit neer te zetten. De euro in zijn huidige vorm is een foute beslissing gebleken. Geen Nederlander die graag zijn portemonnee trekt voor de Grieken. Dit proces was dus ondemocratisch, maar ook onlogisch, volgens alle adviezen die Kok en Zalm ter beschikking hadden.

Nu staan we op het punt om de fout te herhalen. Een discussie over de samenstelling van de muntunie voeren is dus niet achteruit kijken, integendeel. Waarom zouden we, met de Griekse les in het achterhoofd, buurlanden Bulgarije en Albanië ook toelaten? We gaan een reeds gemaakte fout herhalen. Deze en omringende landen worden geteisterd door ernstige criminaliteit en bijbehorende corruptie. 

In samenwerking met Zuid- en Oost-Europese journalisten probeert ondergetekende het witwassen van gelden uit genoemde criminaliteit bloot te leggen. Het onderzoek leidt tot bizarre uitkomsten. Zo hebben de Britse autoriteiten vorig jaar een witwaskanaal uit Moldavië blootgelegd, het was €19 miljard groot. Dat is twee keer zoveel als de hele economie van dat land, bij slechts één onderzoek! Weet dan dat mensenhandel in deze voormalige Sovjetrepubliek een groot probleem is.

Oorlogsmisdaden
Jaarlijks worden daar naar schatting 25.000 vrouwen gekidnapt en tot prostitutie gedwongen, sommige slachtoffers zijn pas twaalf jaar oud. Wie zich in deze materie verdiept, of enkel het bovenstaande getal in ogenschouw neemt, kan niet anders concluderen dan dat we het hier over een waanzinnige hoeveelheid menselijk leed hebben. En onlangs riep Hacim Thaci, Minister van Buitenlandse Zaken van Kosovo op tot versnelde Europese integratie. Europa zou eensgezind moeten optrekken tegen ISIS en Rusland. 

Thaci (in streephemd) is onderwerp van onderzoek door Interpol. Naast oorlogsmisdaden begaan in de oorlog met Servië, wordt hij ook geacht het brein te zijn in de internationale illegale handel in organen. De winsten uit deze criminaliteit wordt via het lokale bankwezen witgewassen, dat daardoor ernstig wordt gecorrumpeerd. Zo hebben we Kroatië ook tot de EU toegelaten. Premier Ivo Sanader viert hier een feestje met José Barroso. Nu zit hij in de gevangenis wegens het aannemen van smeergeld, door het lokale bankwezen dat gelden verdiend uit beschreven misdaden witwast. Let wel, dit is de man met wie de EU het Kroatische uitbreidingsverdrag tekenden.Weten we zeker dat dit eerlijk is verlopen?

Overigens is Barosso ook goed bevriend met de rijkste man van Griekenland. Deze man, Spiros Latsis, heeft in Zwitserland een schaduwbank waar rijke Grieken fiscaal naartoe kunnen vluchten. Toen deze omviel kreeg Latsis €5,3 miljard van Europa. Deze bankier financiert ook een denktank waar Guy Verhofstadt inzit. Banken en pro-euro politici, het blijft een vervelende nasmaak geven. 

Door de opname in de EU van deze landen mogelijk te maken, komen ze onvermijdelijk in de muntunie. Zo werken deze verdragen. Verder worden ze onderdeel van de Bankenunie, waardoor al het zwarte geld op lokale rekeningen onder het Europees Deposito Garantiestelsel valt. En de bijbehorende spaarders krijgen paspoorten, waarmee ze vrij door Europa kunnen reizen. Let wel, het gaat hier om de witwassers van gelden verkregen uit mensensmokkel. Tot slot is het risico erg groot, denken we met de Griekse les in het achterhoofd, dat de euro niet geschikt zal voor de eerlijke kappers, boeren en hulpverleners in deze landen. Dezelfde grafiek met handelsbalansen, net als die hierboven, brengt ons hiertoe. Er is niet zoiets als een 'een Europa'. Er is een economisch gezond en een economisch ongezond Europa, de euro is in die verdeling irrelevant. Het zal weinig voordeel geven, wel is het waarschijnlijk dat we beïnvloed worden door de grensoverschrijdende criminaliteit die daar tiert. 

Wegmoffelen
Heer Mujagic, we ontkennen niet dat Nederland allang een monetaire unie had met Duitsland. Die is ook niet onlogisch, het is zoals u het zegt. Het toelaten van Griekenland en vervolgens Albanië is wel onlogisch. Die eerste stap hebben we gezet, met alle bekende gevolgen van dien. Wij hopen dat we iets beter nadenken voordat we de fout met Albanië herhalen. Als we EU-paspoorten gaan uitdelen in landen waar mensenhandel een groot probleem is, en onze banken openstellen voor het wit te wassen geld uit deze regionen, dan maken we mogelijk een catastrofale fout. Hoe voorkomen we nu dat de pro-Europese passie, die Zalm tot ’de Ommekeer’ deed besluiten, hier weer gaat optreden?

Daar slagen we enkel in als we dit proces begrijpen. Omdat iedereen de catastrofe van de eerste blunder wil wegmoffelen ('niet over hebben want dan kijk je alleen maar achteruit'), kunnen we er geen lering uit trekken en daardoor gaan we mogelijk nog een keer in dezelfde val trappen. Dat wensen we ons geboorteland simpelweg niet toe. 

Als Nederland een paar miljoen besteedt ter voorkoming van een miljarden verslindend Griekenland 2.0 (nu mét het uitdelen van euro’s en paspoorten aan de Balkanese maffia en hun bankiers) dan is dat een koopje. Een 'nee' tegen een parlementaire enquête is een 'ja' tegen nieuwe landen en hun wankele banken. En dat in een tijd waarin we al met duizenden miljarden aan oninbare schulden van andere failliete huwelijkspartners zitten. Zullen we die eerst oplossen voordat we ons halsoverkop in nieuwe uitbreidingsavonturen storten? 

Wie de geschiedenis niet kent, zal in herhaling vallen.