De Brauw Blackstone Westbroek bouwt chille brievenbus voor Russische oligarchen op de Zuidas (1)

Begin maart, 2001, een duur hotel ergens Moskou. Oleg Deripaska bibbert en wil zo snel mogelijk weer terug naar Londen. Michael Cherney zou hem wel 'beschermen', tegen de luttele som van € 250.000.000. Liefst in contanten, zo beet hij de jonge ondernemer toe. Deripaska zou later een een zeer respectabele, Russische oligarch worden maar begin deze eeuw is hij net 33. Zoveel miljoenen heeft Oleg (nog) niet, maar Michael Cherney is nu niet iemand tegen wie je 'nee' zegt. Kunnen wat aandeeltjes in aluminiumgigant Rusal de imposante Cherney misschien bekoren? Precies. Tien jaar later treffen de twee elkaar voor de Engelse rechter. 

Oleg Deripaska

1995, ergens ten zuiden van het vliegveld van Moskou waar Deripaska zes jaar later zijn thuisland zal ontvluchten. Grondstoffenhandelaar Felix Lvov, half Russisch en half Amerikaans, wordt geëxecuteerd, net als zijn twee bodyguards. De moordenaars zijn goed voorbereid, want pas jaren later zullen de bevroren lichamen uit de harde steppegrond worden gebikt. Deripaska is verantwoordelijk, zegt Cherney. Maar volgens de eerste is Cherney de kwade genius.

Michael Cherney

1 mei, 2011, Zuidas Amsterdam. De kurken knallen bij De Brauw Westbroek Blackstone. Alstom, het Franse industriële conglomeraat, heeft een enorme transactie gedaan. Het koopt een kwart van TransmashHolding uit Rusland. In het dealteam zit Paul Sleurink, senior partner en de toekomstige koning van de Nederlandse M&A-wereld. In 2015 zal hij een overname van Shell afronden die meer dan € 60 miljard waard is. Tijdens de onderhandelingen heeft hij ene Iskander Makhmudov wel eens gezien. Rare vent, wie zou dat nou zijn? Met zijn snor.

Paul Sleurink

Zomer, 1992, Moskou. Het waren drie roerige jaren. Eerst valt de muur om, daarna verliest Mother Russia haar imperium. Maar in precies die drie jaar hebben Cherney en Iskander Makhmudov goede zaken gedaan in de grondstoffenhandel. Ze starten een nieuwe joint venture waarin de verhouding voor Makhmudov wat beter uitpakken. Niet dat die wat te klagen heeft, maar toch. Tot nu toe kreeg hij steeds dertig procent van de winst en Cherney de rest, voortaan wordt er eerlijk gedeeld. 

Iskander Makhmudov

8 juli 2014, Kursk, Rusland. Op de basis van 53 infanteriebrigade is het een drukte van jewelste. Kolonel-Generaal Anatoly Sidorov, commandant van het Westerse Front van de Russische strijdkrachten, heeft eenheid 88346 van 147 transportbataljon opdracht gegeven BUK-lanceerinrichting 232 naar de grens met Oekraïne te verplaatsen. Sergeant Ivan Krashnoproshin is 'uit dienst' en schijnt al ter plaatse te zijn. Hij weet immers hoe je zo'n apparaat bemand. De chauffeur van de dieplader maakt een selfie voordat hij de grens oversteekt

Anatoly Sidorov

11 mei 2011, Madrid. 'Verdorie', denkt Deripaska. 'Hadden we net zo'n lekker jaar met een van onze joint ventures (Ural Metallurgic, UM), krijg je dit weer.' Hij was net weer on speaking terms met Cherney en Makhmudov, komt er ineens post van Justitie uit Spanje. Een van de vennootschappen die onder UM valt zou door Cherney worden gebruikT om € 4 miljoen aan crimineel geld wit te wassen. 'Niks van waar', aldus Deripaska. Als Cherney criminele dingen doet, schaadt dat Deripaska ook, zoemt door zijn hoofd. Zijn woordvoorder adviseert hem proactief en snel dit bericht te ontkrachten, middels een persoonlijke brief aan de hoofdredacteur van Spaanse krant El Mundo wordt een en ander duidelijk uiteengezet. 

Ontslagpapieren van sergeant Ivan uit het Russische leger

11 mei 2009, Limassol, CyprusZe weten allebei niet wat ze doen, de verzender en ontvanger van het document niet. De eerste heet Ivan Thikomirov en is grootaandeelhouder in Fiduciary Trading Limited. Vanuit een kamer op Sushsesky Val 6 in Moskou stuurt hij een decreet naar de secretaresse van Latorio Holdings Limited, op het genoemde adres op Cyprus. Hierin zit een aandeel in TransMashHolding. Door deze vennootschap te gebruiken betaalt directeur Makhudov een stuk minder belasting. Gaat trouwens best lekker, die deelneming. Sinds Putin meer en meer wapens bestelt nemen de omzet en winst flink toe. Maar Ivan krijgt er niks van, het is immers een brievenbusbedrijf. 

Uit het Cypriotische handelsregister

9 november 2010. 'Ik vind het allemaal wel best.' Alexander Italianer is topambtenaar bij de Europa mededingingsautoriteit. In die hoedanigheid moet hij toestemming geven aan fusies, overnames en joint ventures. Normaal gesproken best wel kritisch, heeft 'ie van Neelie Kroes geleerd. Latoria uit Cyprus wil met Alstom een investering doen. Mag dat, gegeven het Europese mededingsrecht? Niemand weet of de beste man inzicht had in de precieze verwevenheid van de betrokkenen. Toch vond hij het goed dat een Frans overheidsbedrijf en een schimmige Cypriotische vennootschap samengaan. Als EY in Amsterdam de jaarrekening aan een audit onderwerpt, resulteert dit evenwel in een oordeelsonthouding. Het is totaal onduidelijk hoe het met die aandeelhoudersstructuur zit. 

Alexander Italianer 

17 juli 2014, Hrabove, Oekraïne. Ergens zal Ivan Krasnoproshin een grens over zijn gegaan. Roken in een lanceerinrichting, dat zal binnen de Russische strijdkrachten niet zijn toegestaan. Toch doet hij het. De kern van SEAD en Air-defence is dat je de radar aanzet, vijandelijke toestellen signaleert, en hem weer uitzet. Met het aanzetten geef je op een modern slagveld je positie weg, en dat is gevaarlijk. Daarom is zijn raketwerper ook mobiel, stilzitten is dodelijk in een oorlog. Ivan heeft overigens zijn ontslagpapieren bij het Russische leger ingeleverd en daarmee is hij feitelijk een pro-Russische rebel. En die drinken gewoon tijdens dienst. Mag hij dan niet even roken? Nou dan. Terwijl hij overpeinst dendert zijn lanceerinrichting zonder moeite over het Oekraïnse platteland, dankzij het Гусеничная машина-onderstel van TransMashHolding. Oh wacht, de radar moet weer aan, eens kijken even het luchtruim nog steeds veilig is. 

Ivan Krasnoproshin

16 december 2014, Brussel. Het Europees parlement praat over een UBO-register, dat staat voor Ultimate Benificiary Ownership. Immers, als we ergens 'Latorio Holding' uit Cyprus zien staan, van wie is dat dan? In Europa hebben we grenzen opgeheven waardoor slimme trustkantoren overal vennootschappen kunnen opkopen om de belastingdruk te verminderen. Sommige banken bieden zelfs openlijk diensten voor Russische witwassers aan, via Zwitserse tussenstations. De politiek vreest dat er dankzij het gebrek aan transparantie ongewenst gedrag kan optreden. Criminelen kunnen bijvoorbeeld een belang krijgen in kwestbare of vitale onderdelen van de economie, zoals banken, of wapenbedrijven. Dat zou je niet moeten willen. Hadden we maar meer inzicht in huidige aandeelhoudersstructuren, het is nog erg ondoorzichtig allemaal. Helaas is de trustsector zo gesloten als het maar kan, daar lekt nooit iets.