Deze Oekraïense oligarch rommelt zijn land wél mooi de EU in (3)

Waarom heeft de president van Oekraïne eigenlijk een fiscaal-vriendelijke brievenbus in de Bijlmer? Laten we kijken. 

Het is dezelfde Petro Poroshenko die bij ondertekening van het associatieverdrag nog fijntjes liet doorschemeren dat zijn land wél bij de EU komt. Deel één van deze reeks treft u hier aan

Sinds 12 december 2014 is dit staatshoofd zo vriendelijk om een buitenlandse brievenbus te openen voor eigen zakelijke activiteiten. Niet erg aardig. Immers, belastingontwijking is juist een van de oorzaken van de financiële ineenstorting van zijn fragiele republiek. De passages over Europese steun bij het oplossen van corruptie staan in artikelen 22 en 338 van het associatieverdrag

Alleen lezen we hier geen enkele praktische toezegging; er wordt enkel melding gemaakt van 'uitwisseling van methoden'. Het valt te betwijfelen of de gemiddelde corrupte ambtenaar hier echt wakker van zal liggen. Het risico bestaat dat we in de Kroatische val trappen. 

Met dat land hebben we tien jaar geleden een soortgelijk associatieverdrag ondertekend. Ook toen zou het enkel om 'samenwerking' gaan. Maar uiteindelijk heeft land wel degelijk een volledig lidmaatschap aangeboden gekregen en voor het einde van het decennium zal het de euro ingevoerd hebben.

Vervelend alleen dat de premier met wie we het verdrag hebben ondertekend, Ivo Sanader, zelf vreselijk corrupt bleek te zijn. Hij nam smeergeld aan van zijn eigen banken. Toen dat ontdekt werd nam hij de benen maar helaas werd hij in Oostenrijk van de weg geplukt.

Vervelend genoeg was het proces van toetreding tot de unie al onomkeerbaar ingezet, al zouden we er wellicht nog eens beter over nadenken. Bij Oekraïne dreigt hetzelfde gevaar. Want de president die het buitenland om financiële bijstand vraagt, heeft er geen enkele moeite mee om zelf belasting te ontwijken, nota bene via datzelfde grondgebied (Nederland). Overigens gebruikt hij dezelfde fiscale route als de Moldavische Maffiabankier (zie onder). 

Kortom, hij zou als vriend wel eens tegen kunnen vallen, die Poroshenko. Als we ons iets beter in zijn achtergrond verdiepen, dan blijkt dat een terechte zorg te zijn. In zijn omgeving treffen we de zwaarste criminelen aan die de aarde rijk is, maar die bewaren we voor een apart artikel. 

Belastingontduiking in de voormalige Sovjet-Unie geschiedt via handel tussen spookbedrijven in binnen- en buitenland. Poroshenko heeft meerdere vennootschappen in Oekraïne en Rusland, die hij vage consulting-diensten kan laten afnemen bij een Cypriotisch bedrijf. De laatste stuurt dan een enorme rekening voor diensten waarvan niet te controleren valt of ze ook zijn geleverd. Daardoor hevelt de ontduiker geld van zijn thuisland naar Cyprus over. 

Hoewel dat land in de EU zit, heeft het aparte belastingwetten. Vorige week kon u zien hoe we langsgingen bij Sovereign Trust, het trustkantoor van de Moldavische Maffiabankier. Dat bedrijf maakt openlijk reclame voor advies in het ontduiken van belasting, specifiek voor Russen en Oekraïeners. Cyprus biedt hen 'gunstige regelingen'. Zo kan een bedrijf op Cyprus belastingvrij leningen aangaan en verstrekken en winsten dooruitdelen. Daarbij benadeelt dit land de rest van EU, hoewel die landen in 2011 wel zo vriendelijk waren de failliete natie van een bailout te voorzien. Die zal Nederland zo'n € 300 miljoen hebben gekost.

Overigens meldt Sovereign Trust dat Cyprus ook belastingvrijstelling aanbiedt aan bedrijven die in olie- en gaswinning actief zijn. Zo subsidieert dit eiland de productie van milieuonvriendelijke energiewinning, omdat concurrerende technologieën deze subsidie niet krijgen. Pikant detail: de Cypriotische wet bepaalt niet waar die fossiele brandstoffen gewonnen worden. Dat kan bijvoorbeeld ook in Oekraïne zijn. Laat het bedrijf dat het recht heeft gekregen om in Cyprus naar schaliegas te gaan boren, Burisma, daarom in Cyprus gevestigd te zijn

In deel kon u lezen dat Burisma deze vergunningen van het Oekraïense Minister van Milieu, Mikola Zlochevsky, gekregen heeft. En laat de grootste aandeelhouder van Burisma nu net diezelfde minister zijn. In Oekraïne is deze vorm van corruptie normaal. Het vervelende is alleen dat de winsten uit oliewinning nu belastingvrij het land uit gemoffeld worden. Door deze manier van werken wordt dit land dus verarmd. Het zal de negatieve effecten van oliewinning moeten dragen, zoals vervuiling en watergebruik. In ruil daarvoor mag het de winsten niet belasten. 

Uit deze presentatie van Burisma zelf blijkt dat deze club goede contacten in de Amerikaanse politiek heeft. Zo zit Hunter Biden, de zoon van de Amerikaanse Vice-president Joe Biden, in de raad van bestuur van het belastingontduikende vehikel. Haliburton is weer de voormalig werkgever van Dick Cheney, een voorganger van Biden. Wat is hierover opgenomen in het associatieverdag dat nu referendabel is? Gaan we als EU dit arme land helpen om deze legale vorm van bankroof te stoppen, of maken we het alleen maar erger?

In het verdrag is vooral opgenomen dat buitenlandse partijen niet 'gediscrimineerd' mogen worden. Een Cypriotische vennootschap wiens holdingstructuur zo is opgezet dat deze belastingontduiking faciliteert, kan dus niet op die grond geweigerd worden. Ook wordt de investering in 'koolwaterstoffen', dus olie en gas, juist expliciet aangemoedigd, waar het begin van het verdrag juist meldt dat 'klimaatverandering' juist tegengegaan moet worden. 

Dit verdrag is dus behoorlijk tegenstrijdig. Er is duidelijk een optimistische ambtenaar mee aan de slag gegaan, die in artikel 76 liet opnemen dat het Kyotoverdrag inzake het terugdringen van CO2-uitstoot moet worden uitgevoerd. Daarna komt er een oliebaron die in artikel 279 expliciet laat opnemen dat we juist wel naar olie en gas moeten gaan boren. 

Over het effectief aanpakken van belastingontwijking wordt met geen woord gerept. Logisch, de president maakt juist zelf gebruik van de Cyprus-route. Dit verdrag is leuk voor een paar prominente politici en belastingontwijkende oligarchen, de gewone Oekraïener wordt er alleen maar armer van. Beter maken we een nieuw verdrag, waarbij we steun aan de aanpak van corruptie en belastingontduiking wel expliciet omschrijven en nadruk juist niet op het mogelijk maken van milieu-onvriendelijke energiewinning laten liggen.

Om dat mogelijk te maken moet het huidige verdrag alleen wel eerst worden ingetrokken. En beter wachten we tot er een nieuwe president is, want het is niet waarschijnlijk dat Poroshenko gaat helpen bij het aanpakken van belastingontwijking via een methode die hij zelf gebruikt. 

Nog een retorische vraag. Die plekken waar Burisma naar olie en gas mag gaan boren, waar liggen die eigenlijk?