Omkoopschandaal op de Zuidas kost brave Noorse telecomboer de kop

Een incident met een Russisch telecombedrijf van een Oekraïense Israëli op de Zuidas leidt tot rollende koppen in de Noorse politiek en zakenwereld vanwege een omkoopschandaal met de dochter van de Oezbeekse dictator. Come again?

'Kijk eens naar de cijfers van deze telefoonmaatschappij, vind je leuk'. Voor handige tips ga je naar de vrijmibo in De Blauwe Engel, aan de noordkant van de Zuidas. Klinkt verwarrend maar zo moeilijk is het niet. Hoe dan ook, het ging om VimpelCom, een Russische telecomaanbieder met een beursnotering en hoofdkantoor in Amsterdam. 

Over 2012 kunnen we nog een mooie geconsolideerde jaarrekening vinden (maart 2013), maar in de volgende jaren ontbreekt dit document in dezelfde maand. Er is nog wel een slap aftreksel in 2014, een PDF-je met wat feitjes maar daar is geen audit overheen gegaan en de toelichting ontbreekt al helemaal. Is daar een reden voor? 

Eeeehh ja. Het gaat om deze toelichting. Die zou u kunnen lezen maar als we hem in een zin samenvatten kunt u hem skippen en onder deze pagina's verder lezen. Dit telecombedrijf heeft een vestiging in Oezbekistan met een feitelijk monopolie. Vimpelcom wordt ervan beschuldigd (ook door Justitie in Nederland) dat het de boel in dat land onrechtmatig heeft gepaaid om zo tegen zeer gunstige voorwaarden het alleenrecht over bellen in Tashkent en omstreken te verkrijgen. Daardoor ziet de gewone burger in dat land niets meer terug van de privatisering van hun nutsbedrijf. Voor KPN kreeg onze regering tenminste nog een paar miljard, weet u nog?

Dat vermeende omkopen is via de dochter van de president gegaan, de 43-jarige Gulnara Karimova. Onderzoeksclub OCCRP wees er wel op dat  deze ervaren shopper door pappa onder huisarrest is geplaatst.

Haar 77-jarige vader Islam Karimov regeert het land sinds de onafhankelijkheid in 1990 met harde hand, maar de laatste jaren lijkt het erop dat hij ze niet meer allemaal op een rijtje heeft. 

Zojuist werd ook de Noor Jo Lunder opgepakt, tot maart 2015 CEO van Vimpelcom. Dat is nogal pijnlijk voor dit Scandinavische land dat normaal gesproken Roomser dan de paus is, als het om ethisch zakendoen gaat. Vimpelcom is voor 47,9 procent in handen van de Alfa Group, een werkmaatschappij van de Russische miljardair Mikhael Fridman. Daar komen we morgen op terug. En 33 procent is weer van Telenor, een Noorse telecomaanbieder en de overige 9 procent is van kleine beleggers; vandaar de aanwezigheid van een Noorse CEO. Dat belang wordt overigens gewaardeerd op ruim € 2 miljard. 

De grootste aandeelhouder in Telenor is weer de Noorse overheid. Pijnlijk, een land dat voorop loopt als het om ethisch zakendoen gaat. Doet bijvoorbeeld eender welk bedrijf zaken met partijen die fysiek in de Palestijnse gebieden zitten, dan volgt er onverbiddelijk een boycot op het aandeel door het Noorse pensioenfonds. De handen van de Noorse overheid zijn maagdelijk wit te noemen maar wat doen ze dan in een land met een land als Oezbekistan? Vier jaar voordat Noorwegen deze overeenkomst tekende sloeg President Karimov nog met tanks een een opstand neer, waarbij honderden burgerdoden vielen. 

Noorwegen staat dus zo voor aap dat het ook maar besloot de topman van Telenor, Svein Aster, te ontslaan. Maar wat pas echt interessant is, dat is wie er achter Alfa Group zit, de andere aandeelhouder in VimpelCom. Daar moesten we maar eens op de koffie.