Red Oekraïne, stop het associatieverdrag (2a): Deze miljardair krijgt $ 941.061.560,70 subsidie, koopt megajacht en sloopt onze boeren

Het probleem met welwillende, progressieve mensen is dat ze zo vreselijk naïef zijn. En nee, aardig is het niet maar kloppen doet het wel. Vorige keer zagen we dat het openstellen van de Nederlandse markt voor kippenvlees uit Oekraïne gepaard gaat met een aanslag op onze milieunormen. De Nederlandse boeren die zich wel netjes aan de wet houden gaan daar aan ten onder. Helaas wordt hier maar één persoon echt rijk van maar dat was de desbetreffende vriend van Porosjenko al. 

Alexander Pechtold et al. zijn vandaag in Kiev en praten met President Porosjenko. Het gaat over handel, kennelijk is dat iets goeds. Wij durven dat te betwijfelen, omdat handel met een vreselijk corrupt land de boel alleen maar erger maakt. Normaal gesproken geeft meer vrijhandel meer economische activiteit en die kunnen we belasten, waardoor een overheid rijker wordt en leuke dingen voor de mensen kan doen. Zo werkt het in Nederland, maar niet in Oekraïne. Overigens is ook Groenlinks dit standpunt toegedaan. 

De vorige keer zagen we dat de Oekraïense regering het bizarre standpunt verdedigt dat het neerhalen van MH17 ons tot hulp aan het land verplicht, in plaats van andersom. Daarom moeten we kennelijk toestaan dat we de grenzen openen voor op zeer milieu-onvriendelijke wijze geproduceerd kippenvlees. Stel nu dat we hierin meegaan, geen enkel zelfrespect hebbende. We beschadigen zo eigen werkgelegendheid maar komen onze 'verplichting', ontstaan door 198 slachtoffers, om te helpen wel na. Wordt Oekraïne dan ook beter van meer handel, zoals onder meer D66 en Groenlinks denken? Nee!

De grootste producent van kippenvlees in Oekraïne heet Myronivsky Hliboproduct (MHP). Dat bedrijf gebruikt gigantische fabrieken met legbatterijen, waarin het vee op een manier wordt behandeld die in Nederland nogal verboden is. Dankzij het associatieverdrag kunnen we dat naar Nederlandse maatstaven illegaal gemaakte vlees niet tegenhouden, omdat het associatieverdrag nationale wetgeving overruled. Het is de verwachting dat vooral MHP hiervan gaat profiteren. 

Een normaal bedrijf heeft een omzet, kosten van die omzet en een brutomarge die overblijft. Daar trekken we overige kosten als personeel en afschrijvingen op machines vanaf en dan krijgen we de nettowinst. Elk normaal mens moet belasting betalen over de nettowinst en dan krijgen we winst ná belasting. Zo gaat het bij bedrijven, groot en klein, maar ook burgers kennen een bruto-inkomen dat met de werkgever wordt afgesproken en een nettoloon na belasting dat overblijft. Hoe zit die verhouding eigenlijk bij MHP?

Laten we 2013 er eens bijpakken. Twee zaken vallen op. Ten eerste betaalt de eigenaar geen of nauwelijks belasting. Er wordt in 2012 bijvoorbeld $ 318,7 miljoen winst gemaakt. In Oekraïne geldt voor bedrijven een belastingtarief van achttien procent. Een Nederlandse verpleegster wordt harder aangeslagen, maar dat terzijde. Achttien procent op de genoemde winst is een verplichte belasting van € 57,4 miljoen. Om de een of andere reden betaalt de eigenaar van de fabriek maar € 7,79 miljoen. Hij of zij krijgt dus een gift van de regering van € 50 miljoen in dat jaar! Hamvraag: waarom doet Kiev dat? Want op deze manier is het wel erg makkelijk arm worden, als land. Is het soms iemand die er bij de regering tot aan zijn elleboog inzit? Jazeker, komen we zo op.

Hoe kan dit eigenlijk? Waarom betaalt de ene Oekraïner (of Nederlander, wat dat aangaat) wel belasting en de andere niet? Het antwoord op die vraag vinden we iets verderop in de jaarrekening: bij het overzicht met aangesloten groepsmaatschappijen. 

Naast de fabrieken in voornamelijk Oekraïne vinden we twee opvallende feitjes. Ten eerste zijn er twee tussenholdings, een op Cyprus en een in Luxemburg. De eerste wordt gebruikt voor transferpricing, de tweede voor het anoniem stallen van vermogen in het buitenland. Hoe dat precies zit komt in deel 2b aan bod, komen we ook meteen met een verbetervoorstel in het associatieverdrag. Daarnaast zien we dat elke fabriek een 99,9-procentsaandeelhouder heeft: net geen 100 dus, dat is een truc om bezit te verbergen, voor zowel de fiscus als vervelende journalisten die het vermogen van de eigenaar proberen te achterhalen. Het enige doel van deze holdingstructuur is het vermogen belastingvrij in het buitenland te stallen, buiten het zicht van nieuwsgierige aagjes. Wat heeft een Oekraïense kippenboer anders in Cyprus of Luxemburg te zoeken? Merkt u overigens op dat er in 2013 sprake was van een negatieve belasting, met andere woorden: de fabriek krijgt geld van de belastingdienst, voor elke belastbare dollar die het verdient. Nota bene: getallen tussen haakjes zijn negatief. Bovendien krijgt MHP ook nog eens 'government grants' van soms wel $ 100 miljoen, iets hogerop in de resultatenrekening.

Laten we eens kijken hoe groot het effect van deze regelingen op de begroting van Kiev is. In 2012 was er (afgerond) een belastingvoordeel van € 50 miljoen en subsidie van € 100 miljoen; € 150 miljoen per jaar dus. Voor de jaren 2010 tot en met 2013 is dit de optelsom van de giften (opklik voor groot);

En bij deze de jaren 2006 tot en met 2009. 

Als we dat optellen, dan komen we tot de conclusie dat de gelukkige eigenaar van MHP niet minder dan $ 644,4 miljoen aan liquiditeiten uit de begroting heeft getrokken. In zo'n tempo snappen we wel dat Oekraïne om geld moet bedelen. Maar daar houdt het niet op. 

Om de een of andere reden vindt de EBRD, de Europese ontwikkelingsbank (Ja! Uw geld!) het ook nog eens nodig om een gunstig krediet te verschaffen: € 85 miljoen in 2013 en in 2015 moet daar nog eens € 100 miljoen overheen. De Europese Investerings Bank (EIB) is het grotere broertje van de EBRD en leent in 2014 ook nog eens € 85 miljoen. De hoogte en volgorde van die bedragen vinden we verdacht maar dat komt in het volgende deel terug. Als we alle steun, van Oekraïne en de EU, optellen, krijgen we dit plaatje:

Het staat er echt: $ 941.061.560,70, dat is bijna een miljard dollar. Maar naar wie gaat dat geld eigenlijk? De eigenaar van de fabrieken is vrij makkelijk te herleiden, want hij stelt zich in hetzelfde jaarverslag voor: het is deze miljardair Yuriy Kosiuk. Forbes trekt dezelfde conclusie als wij: uit de kasstroomoverzichten van de desbetreffende jaarrekeningen mogen we opmaken dat de 47-jarige kippenboer zichzelf prima dividenden uitkeert: is ook wel nodig, anders kunnen we dit jacht niet betalen. 

Overigens vroegen we ons net af, hoe het kan dat de regering van Oekraïne een specifieke miljardair zo fêteert. Logisch, hij is lid van diezelfde regering. Kosyuk (blauwe pak) is naast de grootste (of enige) kippenboer van Oekraïne, ook nog eens stafchef van Porosjenko, verantwoordelijk voor de militaire logistiek. 

Verder is hij bankier. Dat is een vervelend aspect van Oekraïne: de belangrijkste politici zijn verder ook ondernemer, miljardair, bankier en soms militair. Sommige van deze oligarchen hebben zelfs privélegers. We denken dat het vrij naïef is om te denken dat de Oekraïense regering echt werk gaat maken van dierenwelzijn, als daardoor de zakelijke belangen van een van haar eigen leden geschaad wordt. 

Wat heeft dit met het associatieverdrag te maken? Ten eerste gooit dit verdrag de grenzen voor het vlees van Kosyuk open, zeer nadelig voor onze boeren. En Oekraïne wordt er niet wijzer van want Kosyuk betaalt helemaal geen belasting, integendeel. De aanname dat meer handel dus goed is voor dat land omdat het meer belasting kan heffen is dus niet waar. Dat heeft alles te maken met de dubbele pet die Europa weer opheeft. Aan de ene kant zeuren we dat Oekraïne wat aan de belastingontwijking moet doen, aan de andere kant zijn drie staten (Cyprus, Luxemburg, Nederland) juist een veilige haven voor dat vluchtkapitaal. Het associatieverdrag fietst nauwkeurig om dit pijnlijke feit heen; wij stellen daarom voor dat u op zes april 'nee' stemt zodat we dit probleem eens wel gaan aanpakken. Dat bewaren we voor deel 2b, waarin we ingaan op de precieze methoden van deze kippenboer. Voor vandaag is het genoeg.