Red Oekraïne, stop het associatieverdrag (2b): durf oneerlijke belastingconcurrentie en witwassen te benoemen

Niet Porosjenko, maar juist Janoekovitsj bestreed belastingontwijking. Totdat hij werd afgezet. Daarom betaalt deze oma de rekening van de fiscale crisis en dankzij het associatieverdrag komen de rijke oligarchen ermee weg. Dat is oneerlijk. 

Aanbeveling 2a: Vermijd oneerlijke belastingontwijking door een EU-breed bronstaatbeginsel in te voeren, ook geldend voor landen die geen EU-lid zijn maar waar de unie wel een 'Deep and Comprehensive Trade Agreement' (DCTA) mee heeft afgesloten, zoals Oekraïne

Relevante artikelen in het associatieverdrag: 29 (afschaffing douanerechten), 127 (belastingontwijking), 351 (belastingontwijking) en 145 (vrijheid kapitaalverkeer)

Waarom zou er op het pensioentje van een Oekraïense oma beknibbeld moeten worden, als de fiscus in dat land door corruptie niet functioneert? Kiev gaat werkende pensionado's korten omdat het moet bezuinigen maar vaak zijn dit ouderen die zo wanhopig zijn door hun armoede dat ze wel iets moeten bijverdienen. Daar gaan ze dus fiscaal voor gestraft worden en het associatieverdrag gaat het alleen maar erger maken. Daarom willen we het - voorlopig - van tafel en als we er wél een fatsoenlijke tekst van hebben gemaakt, kunnen we alsnog verder. Maar vooralsnog stemt u dus beter 'nee' tegen deze juridische gatenkaas, anders gaat het verdrag gewoon door en hebben we deze mogelijkheid niet meer. Het is nu of nooit. 

'Zo'n tekst is veel te moeilijk om door een gewone burger begrepen te worden', is dan een veelgehoorde kritiek. Nee hoor. Laten we artikel 351 er eens bijpakken. 

Zo moeilijk is dit niet. 'Aandacht schenken' en 'streven naar beter samenwerken', dat is een enorm vage tekst die niet af te dwingen is: precies ook onze kritiek op de paragraaf over dierenwelzijn. Daar moet ruzie van komen en in het laatstgenoemde dossier gebeurt dat al. Immers, als je bij een contract van de tegenpartij vraagt dat deze 'aandacht schenkt' aan een probleem dan is die verplichting vrij simpel in te lossen. Het probleem is daarmee niet van tafel. 

Terug naar Yuriy Kosyuk, de onderknuppel van de huidige President Porosjenko. Verder is hij de kuikenmogul van de wereld en met dierenwelzijn heeft hij niet zoveel. Door slim gebruik te maken van de regels haalde deze ene boer met zijn bedrijf MHP € 664 miljoen uit de Oekraïense schatkist en dat boekte hij direct over naar Cyprus. Logisch, dat zijn land failliet gaat. Maar laten we nog eens goed naar zijn laatste jaarrekening kijken. Die is van 2013, hoewel hij een beursnotering in de EU heeft. Hij houdt zich dus ook niet aan zijn publicatieplicht, geen idee hoe hij zich daar nu weer aan onttrekt. Goed, minor detail.

De kwaliteit van het document is helaas matig maar hier kunt u het origineel downloaden. Nummer 1 van het bedrijf is Kosyuk zelf: niet vreemd, hij is de oprichter. Nummer 2, de CFO is een accountant en nummer 3 een landbouweconoom. Allemaal logisch, bij een groot landbouwbedrijf. Maar de nummers 4 en 7 zijn bijzonder: een Belg en een Luxemburger, een directeur van Interbrew en een bankier gespecialiseerd in 'structuring'. Hoezo weet een Luxemburgse bankier nu zoveel van kippenvlees dat hij in de directie van een Oekraïens boerenbedrijf moet gaan zitten?

Deze Philipe Lamarge is een bankier van Puilaetco Dewaay, een Belgisch-Luxemburgse vermogensbeheerder met toevertrouwd kapitaal van zo'n € 10 miljard. Het is een dochterbedrijf van KBC, het Belgische bancaire conglomeraat bestuurd door Thomas Leysen die we in Nederland kennen als eigenaar van NRC Handelsblad. Feitelijk zijn alle Nederlandse dagbladen, op een enkeling na, in handen van twee steenrijke Belgische families die hun eigen personeel in de respectieve hoofdredacties bombarderen. Een artikel over de hier genoemde vormen van oneerlijke belastingontwijking zult u in de 'kwaliteitskranten' dan ook niet snel tegenkomen maar dat terzijde. 

Het nut van Lamarge voor een Oekraïense boer zit hem enkel en alleen in zijn kennis met betrekking tot 'tax structuring'. Dat komt neer op het ontlopen van belasting, door in meerdere landen kantoren te openen en zo de vruchten te plukken van de wetgeving in die verschillende landen. Scheelde enkel Kosyuk een paar honderd miljoen dollar, zagen we. In dit geval zijn de mensen van MHP zo slim om een kantoor in Cyprus en Luxemburg te openen. Let wel, dit is gewiekst, maar dankzij allemaal gaten in de wet gewoon compleet legaal. 

Oekraïne en Cyprus hebben een belastingverdrag afgesloten dat dubbele belasting moet tegengaan. Dat werkt als volgt. Stel dat een ondernemer uit Cyprus zijn geld in Oekraïne verdient. Het gevaar voor dubbele belasting ligt dan op de loer. De Cypriotische belastingdienst kan de ondernemer willen belasten, omdat het een onderdaan is van het eiland en sommige landen belasten de inkomsten van de burger in zijn geheel, waar die ook zijn geld verdiend ('nationaliteitsbeginsel'). De Oekraïense fiscus kan daarentegen denken: die inkomsten zijn op ons grondgebied verdiend, gebruikmakend van onze infrastructuur: juist wij hebben het recht om belasting te heffen bij deze ondernemer ('bronstaatbeginsel').

Als de laatste pech heeft wordt hij zowel in Cyprus als in Oekraïne belast. De enige remedie is dat de belastingdiensten onderling afspreken wie er mag belasten: de bronstaat of het thuisland. In de EU is het gebruikelijk dat het thuisland van de ondernemer heft. Nu hebben Oekraïne en Cyprus een belastingverdrag gesloten in 1975, toen het eerste land nog lid was van de Sovjet-Unie. Het komt erop neer dat alle uitgaande gelden met vijf procent worden belast en dan is het klaar. Destijds was er toch nauwelijks handel. En een Koude Oorlog. 

Dat is veranderd. De Sovjet-Unie is ingestort en Cyprus werd lid van de EU. Binnen de unie hebben we vrij verkeer van kapitaal geregeld. Om een aantrekkelijk bancair centrum te worden heeft Cyprus verder besloten dat een lokale financieringsmaatschappij geen vergunning hoeft te hebben en zonder enige belasting geld mag uitlenen aan een Oekraïens bedrijf: in het laatste land gelden strengere regels. Verder is het zo dat (vanuit Cyprus gezien) rente op leningen uit de EU maar specifiek ook Rusland en Oekraïne ook onbelast zijn. Zodoende werd het een toevluchtsoord voor kapitaal uit die landen. Is allemaal niet geheim, staat gewoon op onder meer de website van Sovereign Trust. Wie dat precies is, daar komen we nog op. Maar het is ons favoriete trustkantoor. We zijn er kind aan huis

Daarom is Cyprus 'een effectieve toeganspoort tot de EU', vanuit Oekraïne gezien. Het gevolg is dat elke (slimme) Oekraïnse rijkaard naar Cyprus 'verhuist', kunnen we lezen. Volgens het Oekraïnse bureau voor de statistiek komt nu een derde van alle externe investeringen in dat land uit Cyprus en dat komt niet omdat er zoveel mensen op dat eiland wonen. 

Nu hebben een paar slimme bankiers en trustkantoren een geintje bedacht. Een Oekraïense ondernemer kan op Cyprus een lening verstrekken aan een Oekraïnse echt bedrijf, zoals de genoemde kuikenfabriek. Daar wordt een enorme rente op geheven, waardoor de fabriek in Oekraïne verlies maakt. De lokale autoriteten kunnen dan geen belasting heffen en worden arm. Dat is exact het geintje dat Yuriy Kosyuk uithaalde. Omdat het belastingvrij mag worden overgeboekt naar Cyprus wordt ook die transactie niet belast, evenals het dooruitdelen van de winsten. Het eindresultaat is dat de ondernemer, Kosyuk, geen cent belasting betaalt en daarmee de eigen belastingdienst met een enorm tekort achterlaat. Dat Kosyuk dit doet is nog extra wrang, omdat hij voor de overheid werkt. Zijn President Porosjenko heeft hem hier kennelijk ook niet op aangesproken. Hoe dan ook, dit principe, waarbij een deel van het bedrijf bewust verlieslatend wordt gemaakt (de Oekraïense fabrieken in dit geval) heet transfer pricing

Wat heeft dit met het associatieverdrag te maken, het document dat alles beter maakt? Dat laatste valt te bezien. Laten we eerst nog eens goed kijken naar een bijzondere passage in het jaarverslag van MHP. 

Kosyuk baalt in 2013 een beetje, want er zijn scherpere regels ingesteld met betrekking tot transfer pricing. Dat zou een nadelige invloed op de toekomstige winst kunnen hebben. Balen zeg! Let wel, deze passage is van voor de Maidan-protesten, toen de verdreven President Janoekovitjs nog in het zadel zat. Die zat al met een behoorlijk begrotingstekort en probeerde linksom of rechtsom toch de oligarchen fiscaal de duimschroeven aan te draaien. Daar hebben we dit verdrag dus helemaal niet voor nodig: daarin vinden we enkel artikel 351, dat heeft over 'betere samenwerking' in deze. Het vervangen van de vorige regering door de huidige, in combinatie met het het verdrag voegt dus werkelijk niets toe. 

Een goed verdrag zou deze problematiek aanpakken. Die kans laten we liggen, want eigenlijk durven we er niet op in te gaan. Daarom stellen we een passage voor waarbij we afspreken dat in dit geval Oekraïne, Cyprus of Luxemburg belasting heft en eventueel Nederland. Dat was een ambitieuze stap geweest en die kans missen we nu. Willen we die clausule er wil in hebben om de lasten eerlijk te verdelen, dan is de enige manier om dit verdrag tegen te houden op 6 april 'Nee' te stemmen. 

Kom op, 925, is dat de enige reden? Hebben jullie niet veel meer op kunnen duiken? Jawel hoor. Tot morgen.