Drie jaar stukbezuinigen en Cyprus is zowel 'gered' door Europa als zieker dan ooit tevoren

Feest in Brussel en Limassol: Cyprus ligt niet langer aan het infuus van Europa. De republiek is uit het hulpprogramma getreden, deze middennacht. Dat lijkt op goed nieuws, maar dat is het niet. 

Cyprus is een doorvoerhaven van Russisch en Oekraïns fout geld, dat lokale bankiers weer in Griekse staatsobligaties belegden. Een slechtere combinatie is inderdaad haast niet denkbaar. In mei 2013 kwam de EU via stabiliteitsfonds EMS met het eerste geld over de brug maar dat ging niet zomaar: Cyprus moest de banken hervormen, schulden saneren en de economie moderniseren. Nu is de eilandstaat officieel 'uit' het hulpprogramma en dat is 'een succesverhaal'. Het ESM heeft een presentatie gemaakt van dertien pagina's, met daarin alles wat Cyprus en Europa bereikt hebben. Helemaal onderaan op de laatste pagina treffen we een 'kleine' kanttekening aan. 

Het grootste succes is dat de rente op staatsleningen hard is gedaald. Het vertrouwen in het land neemt toe.

Maar komt dat omdat Cyprus er gewoon beter voor staat, of omdat beleggers nergens anders heen kunnen met hun geld, onder meer door de huidige lage rente? Het lijkt op het laatste.


Zo is de staatsschuld niet afgenomen, maar is enkel de snelheid waarmee deze stijgt afgenomen. Vorig jaar nam deze met een half procentpunt toe. Cyprus is dus nog steeds niet in veiliger water, integendeel. 

Het ESM heeft bijzondere terminologie voor een land dat door niemand meer vertrouwd wordt, bijvoorbeeld omdat het zo blut is. In plaats van dat we erkennen dat het beter is om niet nóg meer geld uit te lenen aan iemand die al in de schuldsanering had moeten zitten, praten we over 'eventjes geen toegang meer tot de markt hebben.' Nu is die 'toegang' er wel, maar dat komt omdat de EU een reddingspakket heeft klaarstaan van € 10 miljard groot en niet omdat het intrinsiek zoveel beter gaat.

Als allerlaatste punt noemt de presentatie dat er een 'uitdaging' is met de 'non-performing loans', oftewel NPL. Dat is een lening, uitgegeven door een lokale bank aan een gewone Cyprioot waarop al 90 maanden of meer geen rente of aflossing is betaald. De leenklant is blut, verdwenen of heeft er geen zin meer in. Maar het is geen goed teken, een NPL moet waarschijnlijk door de bank worden afgeschreven. Als die bank daardoor teveel schade lijdt kan die omvallen en bij de overheid om steun vragen. Dan begint het hele circus weer van voren af aan.

Om de omvang van de NPL-problematiek op de economie van een land weer te geven, delen we dit bedrag door de economie van het land. Zo krijgen we een percentage dat we kunnen vergelijken met andere landen of eerdere perdiodes. 

Sinds de start van het programma, in 2013, is de NPL-positie verdubbeld. Dat ziet er niet best uit. Kennelijk is er zo hard bezuinigd op salarissen, pensioenen en uitkeringen dat schulden niet meer afgelost kunnen worden. Maar een percentage van 50%, is dat nu veel in deze? Pakken we de grafiek van gisteren erbij, waarbij we Oekraïne vergeleken met andere landen. 

Cyprus is met afstand het ziekste land van de wereld, naar NPL, gevolgd door Griekenland en Oekraïne. Het is wachten op een nieuwe klap. Het harde bezuinigen onder druk van de EU heeft de problemen niet opgelost maar uitgesteld. Dat is de les die we hieruit trekken: schulden moeten direct gesaneerd worden, in plaats van opgeschoven. Dat noemen wij het Viking-model. Bij elke nieuwe episode in de crisis lijkt dat toch steeds minder gek te zijn.