Alleen boekhoudfraude kan van Griekse 'redding' nog een succes maken (1)

Interessante reportage bij Tegenlicht, met een heldenrol voor voormalig Grieks Minister van Financiën Yannis Varoufakis. Een te haastig ingevoerde eenheidsmunt geeft een democratisch tekort, laten wij dat nu ook al een paar jaar verkondigen

Wie de uitzending bekijkt, komt wellicht tot de conclusie dat er geen sprake is van een tijdelijke crisis waar we al dan niet uit zijn geraakt, maar van een structureler probleem. Eerst waren er de jaren waarin iedereen dankzij meer schulden maken als een god in Frankrijk kon leven. Nu is de koek op en moeten we die schulden terugbetalen, waar we maar zeer matig succesvol in zijn. Dat betekent dat we sinds 2008 in een structurele crisis zijn geraakt en geen tijdelijke. Ook dat is iets waarvan wij vrezen dat dat de waarheid wel eens zou kunnen benaderen. Want hoe gaat het eigenlijk met de Grieken, na zeven jaar hommeles? Komen ze er een beetje uit of blijven ze er inderdaad eeuwig in hangen?


Het lijkt op het laatste. Sinds 2002 daalt de handelsbalans enorm, door de combinatie van een te dure munt (euro) en te lage rentes. De financiële markten dachten dat de mede-Europeanen wel voor een default zouden opdraaien als het er eenmaal op aan zou komen. Daardoor steeg de import veel sneller dan de export en dook Griekenland nog dieper de rode cijfers in. Bij een negatieve handelsbalans maakt een land meer schulden. Dat gaat door tot 2008 en ondanks alle moeite die we ons hebben moeten getroosten, kunnen we niet anders dan constateren dan dat Griekenland het komende decennium nog bezig is met meer schulden maken. 


Vervelend, want Griekenland krijgt Europees steungeld. Later deze week is er een nieuwe vergadering met de Europese schuldeisers, over meer geld om de staat overeind te houden. De dubbele steunronde van 2012 (en in mindere mate die van 2015) is duidelijk zichtbaar. Het vervelende is dat bij elke nominale verlaging van de schuld, deze niet zelfstandig verder daalt. De afboekingen zijn dus nog nooit dusdanig groot geweest, dat Griekenland vervolgens zelfstandig aan verderde verlaging kon werken. Dat is een veeg teken. 


Overigens is de totale externe schuld een betere statistiek. Die houdt ook rekening met schulden die bij private instellingen uitstaan, zoals banken en huishoudens. Als daar problemen komen, dan geven ze die door aan de overheid. Een overheid kan veilig lijken, dankzij een lage staatsschuld maar als het bankwezen omvalt kan dat in een paar maanden omslaan. In hoeverre een instortend land het buitenland treft, is afhankelijk van de vraag hoeveel van die schuld in het buitenland uitstaat: vandaar 'extern'. Deze statistiek geeft helaas hetzelfde beeld. Griekenland komt er niet uit, integendeel. 

Dat betekent dat we de komende maanden wéér een nieuwe ronde van onderhandelingen over Griekse schuldreductie gaan krijgen. Inhoudelijk is die onvermijdelijk, maar electoraal onverkoopbaar. Daarom vervallen de Europese regeringen in gedrag dat we vroeger 'boekhoudfraude' zouden noemen. Dat heeft betrekking op het knoeien met rentes en looptijden, alsmede het wel of niet opnemen van schuld.