TTIP komt er gewoon: iedereen anticipeert op verdwijnen Europese milieuregels, PGGM en Alpinvest ook (2)

Wist u dat de emir van Abu Dhabi indirect aandeelhouder is in een nogal onsmakelijke Chinees/Amerikaanse varkensfabriek? Net als pensioenfonds PGGM overigens. De overname van de grootste varkensvleesproducent van de VS, Smithfield, door een groep investeerders is een slecht voorteken voor de Nederlandse boer. Het is de bedoeling dat Smithfield hard gaat groeien in Europa, iets wat door handelsbelemmeringen nu nog niet mogelijk is. Het moge duidelijk zijn dat TTIP er gewoon komt, gegeven de belangen die op het spel staan. 

Nageboorte
Kent u hem nog, die Amerikaanse varkensfabriek met een roze meer voor de deur? In de VS is het toegestaan om al het afval gerelateerd aan de productie van varkensvlees (dat varieert van uitwerpselen, nageboortes en geplette biggetjes tot batterijen) in het milieu te dumpen. Dan onstaan deze duidelijk zichtbare meren vol met chemisch afval. In Nederland mag dat niet. Daarom is Nederlands varkensvlees duurder en wordt het beschermd door een tariefmuur. Door TTIP dreigt die te verdwijnen, zonder dat we weten of de Amerikanen dit soort praktijken gaan verbieden. Dat is een risico van jewelste, zeker ook op economisch vlak.

Leest u trouwens eerst deel, waarin we Smithfield aan u voorstellen. Dat bedrijf heeft alles te winnen bij soepeler handelsvoorwaarden. Nu wordt TTIP wel eens neergezet als mogelijkheid om de EU en de VS een blok te laten vormen tegen China. Maar de grootste aandeelhouder van Smithfield zit nu net in China, via een ingewikkelde omweg. Seeking Alpha heeft het in 2013 uitgezocht. Sindsdien hebben zich wat wisselingen in het aandeelhouderschap voorgedaan, dus laten we het allemaal samenvatten. 

In 2013 had WSJ het over de grootste overname van China in de VS ooit. Voor $ 7,1 miljard werd het complete varkensbedrijf overgedaan, inclusief schuld (vandaar het verschil met de genoemde $ 4,7 miljard). De aandeelhouders kregen een premie van bijna één derde op hun stukken, dus die klaagden niet. Het betrof hierbij een zogeheten leveraged buyout (LBO). De overnemer nam slechts $ 100 miljoen aan eigen vermogen mee en leende de rest bij een Chinese bank. Die schuld moet weer voldaan worden door de prooi zelf, die dus zijn eigen overname financiert. Zo'n LBO-constructie is niet ongebruikelijk maar wel risicovol, het heeft alleen zin als de prooi op korte termijn hard kan groeien en winst kan genereren. Houdt u dat in het achterhoofd. 

Cayman Islands
De overnemende partij heette Shuanghui International Cayman Islands ltd. en had een financiering door een Chinese bank: vandaar het idee dat het om een Chinese overname ging. De bedenkers van het plan waren echter onder meer Goldman Sachs, staatsfonds Temasek uit Singapore en Heroic Zone Investment. Dat is een vehikel van de directeur van Shuanghui in China, ene Wan Long. Het is geen toeval dat de tussenholding op de Cayman Islands ook Shuanghui heet. Verder zien we een New Horizon Fund, dat wordt gerund door de zoon van voormalig Chinees Premier Wen Jiabao. Ook in China is de wereld klein. 

Vervolgens bereiden deze partners Smithfield voor op een beursgang in China. Het moet dan verder gaan onder de naam WH Group en daar kunnen we gewoon jaarverslagen van vinden.

WH Group bevat kennelijk ook Campofrio, een Europese voedingswarenproducent. In Nederland kennen we dit bedrijf van de worsten van Stegeman. Als u dacht dat dat een Nederlands merk was, dan heeft u het dus mis. Uit het laatste jaarverslag van WH Group mogen we opmaken dat het belang in Campofrio aan een Mexicaanse partij is verkocht genaamd Alfa Group. WH Group, met een beursnotering in China, bevat nu dus enkel de bestaande activiteiten van Shuanghui én onze weinig smakelijke varkensfabriek Smithfield in de VS, de beoogde winnaar van TTIP. 

De aandeelhouders in WH Group zijn volgens het laatste jaarverslag:

'Rise Grand Group Limited (興泰集團有限公司), a BVI Business Company Rich Matrix Global Limited (裕基環球有限公司) High Zenith Limited Heroic Zone Investments Limited (雄域投資有限公司) has the meaning ascribed to it under the Listing Rules and, unless the context requires otherwise, refers to Rise Grand, Heroic Zone, Chang Yun, High Zenith, Sure Pass, Rich Matrix, China Diamond Holdings Company Limited, CDH Shine, CDH Shine II Limited, CDH Shine III Limited, CDH Shine IV Limited, CDH Shine V Limited, CDH V Sunshine I Limited and CDH V Sunshine II Limited'

Naast de genoemde namen is er dus een nieuwe partij in het aandelenkapitaal van WH Group geslopen genaamd CDH. Maar wat is dat? Samengevat, tot nu toe, ziet het er zo uit:

CDH is een Chinese private-equity partij met een internationale groep klanten. Die varieren van notoire belastingontwijkers, zoals het koninklijk huis van Liechtenstein, tot Amerikaanse en Nederlandse pensioenfondsen. De lijst is niet volledig, maar laten we er eens een paar uitlichten. Nota bene: een klant van CDH brengt eigen kapitaal mee en laat dit door CDH actief beleggen, bijvoorbeeld in de varkensfabriek. Een private-equity bedrijf doet niets anders dan geld buiten de aandelenbeurs om ophalen, om het actief te investeren in groeiprojecten. Onze varkensfabriek is er daar één van. 

Maatschappelijk verantwoord
In het rijtje zien we 3i, eigenaar van de Nederlandse keten Action. Dat is niet zo vreemd, want 3i is zelf een private-equity bedrijf dat zijn bezit via de fondsen van CDH wil spreiden. PGGM is wel opmerkelijk. Dit Nederlandse pensioenfonds voor zorgpersoneel wil bijvoorbeeld dat de vastgoedfondsen waar het in investeert, iets doen om de CO2-uitstoot te verminderen. Smithfield, waar PGGM via CDH in investeert, doet echter dingen die veel schadelijker zijn voor het milieu. 

ADIA is de Abu Dhabi Investment Authority, de spaarpot van het steenrijke emiraat. De huidige erfelijk heerser is deze generaal Mohammed bin-Zayed al-Nahyan, die wel meer in Europa investeert. Eerder zagen we dat hij lekker profiteert van de Griekse crisis, maar dat hij via CDH ook in varkensvlees zit is een primeur. LTG is in handen van Maximiliaan van Liechtenstein, prins en broer van het staatshoofd van de Alpine fiscale vluchthaven. Het familiefortuin bedraagt zo'n miljard euro maar het land doet ook niet moeilijk als u niet geheel wit geld komt storten. CDC is weer een Britse ontwikkelingsorganisatie, die geld van de Londen krijgt om in Afrika waterputten te slaan. 

Het fonds wordt er inmiddels van beschuldigd dat het niet de allerarmsten helpt, maar geld in dubieuze projecten steekt en het management een luxe leven verschaft. Zo is de directie er niet vies van geld van het fonds te gebruiken om projecten te financieren waar het zelf in zit, zodat die directeuren dubbel cashen. Niet zelden leidt dat tot aanvaringen met het Britse Lagerhuis. Al met al zijn de investeerders in het Chinese CDH goed ingevoerde, machtige mensen die hun vermogen op lange termijn van een bovengemiddeld hoog rendement willen laten voorzien. 

Loze belofte
Helaas is de beursgang van WH Group nog niet echt een succes te noemen. De omzet blijft hangen op $ 21 miljard per jaar, wat aan varkens neerkomt op de bevolking van Italiē, naar gewicht althans. Om deze LBO een succes te maken is het nodig dat Smithfield hard gaat groeien. Maar waar kan dat nog? In een groot gedeelte van de wereld eet men geen varkensvlees en in de VS is men reeds verzadigd. 

Duidelijk. Smithfield moet Europa gaan veroveren. Maar hadden we nu niet van Lilianne Ploumen gehoord dat we de standaarden voor voedselproductie in Nederland niet zouden verlagen? Ze beloofde het zelfs

Zoals we al schreven kan ze dat helemaal niet beloven. Het kabinet is geen partij in de onderhandelingen, omdat we een mandaat aan de Europese commissie hebben gegeven. Bovendien is standaarden naleven in een vrijhandelszone niet mogelijk: je accepteert de ingevlogen Amerikaanse varkenslevensworst, of niet. Maar een controleur kan niet vaststellen onder wat voor omstandigheden vlees is geproduceerd. De enige bescherming van de eigen boer, die zich wel aan de regels houdt, is het overeind houden van de tariefmuur maar het is overduidelijk dat die dus beslecht gaat worden. 

Conclusie
De investeerders achter CDH hopen op een mooie exit uit een project van $ 7 miljard en die is enkel te bereiken als de koers van WH Group explodeert. Zoiets gebeurt pas bij een flinke groei van de dochterbedrijven, zoals Smithfield. Dat loopt echter tegen zijn grenzen aan, want varkensworst in het Midden-Oosten verkopen zit er niet in. De enige groeimarkt is Europa, maar dat betekent dat onze boeren ten onder zullen gaan, met alle negatieve gevolgen voor onze economie van dien. Het is niet voor te stellen dat de genoemde investeerders, zoals ADIA, genoegen nemen met een lager rendement omdat wij nu eenmaal willen dat de biggetjes een leuk leventje hebben, iets wat door Ploumen is gegarandeerd.

Zo zit de wereld niet in mekaar. TTIP, dat is allang in kannen en kruiken. Anders zou ons eigen PGGM daar niet alvast op wedden. Het lijkt op de situatie met het associatieverdrag, waar het Oekraïense kippen betreft. Ook daar anticpieren Rabobank en ING op een doorgang van het verdrag, anders valt niet in te zien hoe ze hun investeringen in de lokale legbatterijen en plofkippen weer terugverdienen. 

Na een millenium van zelfvoorzienendheid met betrekking tot voedsel mag de Nederlandse boer nu zelf de slachtbank op. Wij zeggen: dat is best een referendum waard.