Huizenprijzen stijgen helemaal niet hard, CBS: wie bestaande woning in krimpgemeente koopt is hard de sjaak

Maandagochtend, tijd voor wat zurigheid. Maar waarom, want de cijfers over huizenprijzen van het CBS zijn toch om te juichen? Eehm. Nee. 

Om dit bericht wat luister bij te zetten, heeft het CBS wat grafiekjes toegevoegd. Zo is stijging van de verkoopprijzen van bestaande koopwoningen in juli van dit jaar ten opzichte van dezelfde maand in 2015 meer dan vier procent: best opbeurend, want dat is in twaalf jaar niet meer voorgekomen. 

Verder liggen diezelfde prijzen alweer hoger dan in 2012. Het herstel zet zich dus door en dat is goed nieuws, zo voor de verkiezingen. 

Opmerkelijk genoeg bevat het persbericht een link naar een onvolledige dataset op de site van het CBS zelf, Statline. De Bank of International Settlements (BIS) heeft de complete cijfers wel in een openbare database, die nota bene afkomstig zijn van het CBS zelf. En die cijfers geven een iets ander beeld. 

In de laatste maanden is er sprake van herstel. Dat is waar. Maar de enorme groei van de jaren '90 lijkt zicht niet meer te kunnen gaan herhalen. Tussen 1991 en 2008 zijn de prijzen van bestaande koopwoningen meer dan verdrievoudigd. En tussen 1996 en 2001 is er zelfs sprake van een verdubbeling, in slechts vijf jaar! Die toename is compleet gefinancierd met meer schuld op dezelfde baksteen. Met het uitbreken van de kredietcrisis stopt de groei, dat is logisch. 

De banciare schuld in Nederland is van 1991 tot 2008 vertwintigvoudigd. De enige manier om de huizenprijzen nog wat op te krikken is dus door nog meer krediet te stapelen, maar de vraag is waar dat eindigt. Sinds 2008 zijn we door de creatieve trucs heen en is de huizenmarkt in verval, wat verklaarbaar is bij een krimpende bevolking. Er is geen andere conclusie te trekken. Licht dalende huizenprijzen hoeven niet erg te zijn, als de demografische ontwikkelingen daar een rechtvaardiging voor zijn. Helaas hebben we in Nederland hypotheekrente-aftrek en krediet voor keukens die de volgende kopers er toch meteen uitslopen. De schuld op de bestaande woningen is daardoor veel te hoog, dus we kunnen ons geen krimp van de werkende bevolking veroorloven. Daarom spreken we onze bancaire creativiteit weer aan maar wellicht zouden we de realiteit onder ogen moeten zien. 

Zeg, nu heeft jullie bretel net een hypotheekje afgesloten van € 1,8 miljoen bij de Italiaan. Moet hij zich geen zorgen gaan maken? Gelukkig nog niet direct. Ten eerste betreffen de cijfers van het CBS een landelijk gemiddelde, maar daarachter gaat een enorme variatie schuil. De prijzen in Amsterdam gaan door het dak, maar in Friesland zijn ze sinds 2010 met vijftien procent gedaald. De pijn zit vooral in krimpgemeenten, waar er geen jongeren meer voorhanden zijn om hun ouders van de overmatige hypotheekschuld te verlossen. En zolang er in de hoogste schijf hypotheekrente kan worden afgetrokken valt het allemaal eigenlijk nog wel mee.