Beleid ECB: schadelijk voor onze pensioenen, veel risico, geen positief effect. En nou?

Dat rommelen met rentestanden en het opkopen van grote hoeveelheden schuldpapier, wat heeft dat nu voor effect op Nederland en vooral het pensioenstelsel? Het duurde even, maar uit het gebouw van de Tweede Kamer klinkt nu een heldere roep om eens onderzoek te doen naar het vrij controversiële beleid van de ECB. Het quantitative easing-programma (QE, gewoon de geldpers aanzetten) van de ECB loopt straks drie jaar, dus we mogen ons inmiddels afvragen of het een beetje iets uit heeft gehaald. Daarom schreef Pieter Omtzigt namens het CDA deze initiatiefnota: doe eens onderzoek naar de effecten en risico's van dat programma. 

De hele brief leest u hier. Laten we de drie meest pregnante punten eruit halen. 

1) De lage rente kost een Nederlandse pensioenspaarder gewoon geld

Voor elke drie procentpunten waarmee de ECB de rente verlaagt, stijgt het bedrag dat de Nederlandse pensioenspaarder per jaar opzij moet leggen met € 600. De lage rente maakt het voor pensioenfondsen moeilijker (of onmogelijk) om met een beperkt risico een rendement te behalen. Dat verlaagt de opbrengsten van een Nederlands pensioenfonds, hetgeen gecompenseerd moet worden met meer premie. Het komt allemaal uit de lengte of de breedte. 

2) Nederland wordt onevenredig hard getroffen, juist door onze spaarzaamheid

Nederland heeft bijna € 1.200 miljard aan verplichtingen in de pensioenfondsen zitten, meer dan enig ander land. Nederland wordt gekenmerkt door een defined benefit systeem, waarbij de pensioenspaarder en zijn werkgever naar een spaardoel toewerken. Bij een defined contribution systeem doet de overheid de belofte om in de toekomst iets te regelen, wie dan leeft wie dan zorgt. In Nederland bestaat het laatste vooral uit AOW, door de bank genomen de helft van de oudedagsvoorziening van Henk en Ingrid. Het gedeelte pensioen in eigen beheer van Nederland is het hoogste van Europa, dus Nederland loopt ook een onenvenredig groot risico.

3) Het QE-beleid kent grote risico's terwijl het lijkt te falen 

Het gevaar bij het opkopen van effecten op de markt bestaat er voornamelijk uit dat een centrale bank obligaties of aandelen van technisch failliete banken en landen koopt. Zeker nu is gebleken dat banken die om steun vragen, zelf aan creatief boekhouden doen is het goed mogelijk dat er in de bak met per maand opgekochte effecten er ergens een handgranaat met uitgetrokken pin ligt. Een (tijdelijk) opkoopprogramma is dus niet zonder risico. Daar staat tegenover dat één van de hoofdoelen van het beleid niet gerealiseerd is. 

De ECB hoopte dat aangesloten banken de kredietverlening aan ondernemers zouden uitbreiden. Immers, een aan de centrale bank verkochte obligatie wordt ingeruild voor contanten. Die kunnen aan de bakker om de hoek worden uitgeleend, zodat deze investeringen kan verrichten die banen scheppen. De ECB heeft daarom een statistiek genaamd 'kredietverlening aan niet-financiële instellingen', die aangeeft in welke mate het bijgedrukte geld het bankwezen verlaat en ook echt bij de samenleving terechtkomt

Dat is een nogal teleurstellend cijfer, want er is geen sprake van extra kredietverlening aan ondernemers en dientengengevolge meer investeringen en banen: wat dat betreft is QE een complete mislukking, maar de risico's zijn er nog steeds.

Daarom het vriendelijke verzoek van het CDA om de voordelen, nadelen en risico's eens in kaart te brengen. Een onderzoek kost nooit veel, maar het is een gegeven dat onze pensioenpotten samen bijna twee maal zo groot zijn als ons nationaal inkomen. Er is dus geen reden te bedenken om géén onderzoek te doen. 

Een soortgelijk, ook vrij redelijk aandoend verzoek werd een jaar geleden al gedaan maar werd afgeraden door de regering. Daarom doet het CDA vandaag nog maar eens een poging. Uw pensioen, best belangrijk.