Monte dei Paschi toont aan: de structurele bankencrisis is een feit (1)

Naar weetje, zo bij de start van de week. Italië maar evenzo de rest van de eurozone heeft een structureel bankenprobleem. Dat zit zo. 

In maart 2016 sprong deze bankier van Banca Monte dei Paschi (MPS) uit het raam: hij zou het niet overleven. Vreemd, want volgens het jaarverslag uit die tijd zou de bank hartstikke gezond zijn. De crash kwam ook pas veel later, een half nadat we ons eerste bericht over MPS schreven, in de zomer van 2014. Er is kennelijk iets niet snor met deze bank.

Inmiddels is de koers zo hard gezakt dat de complete bank nog maar € 500 miljoen waard is. Wat krijgen we voor dat geld?

De marktwaarde van de bank is twintig keer zo groot als het complete eigen vermogen (€ 9,6 miljard, 'equity') en dat is vreemd. De zeer versimpelde balans van de bank ziet er zo uit. Hoe de bezittingen zijn opgebouwd is voor later zorg. 

Strikt genomen zou een hedge fund de complete bank kunnen overnemen en na het splitsen ervan het twintigvoudige kunnen terugverdienen, gecorrigeerd voor wat transactiekosten. Immers, de bezittingen zijn € 170 miljard waard, als we aannemen dat de Italiaanse boekhouders te vertrouwen zijn. De schulden bedragen € 160 miljard. Voor een twintigste (de marktwaarde) is dit bedrag voor u. Strikvraag: waarom doet niemand dit? Omdat elke investeerder met een klein beetje gevoel voor zaken weet dat die € 10 miljard nooit terugverdiend gaat worden. Als de bezittingen worden verkocht en de schulden afgelost zijn, dan blijft er géén € 10 miljard over. Dit is een bodemloze put. 

Dit weekend presenteerde deze Corrado Passera (de Gerrit Zalm van Italië) een reddingsplan voor MPS. De bestaande aandeelhouders zouden nog eens € 2 miljard moeten storten, waarna de overheid ook een duit in het zakje doet. Dat verklaart de lage koers: in plaats van dat een potentiële koper de boel kan verkopen om € 10 miljard te cashen, moet er juist geld bij. De enige verklaring daarvoor is dat MPS bezittingen voor veel te hoge waardes heeft geactiveerd, creatief boekhouden dus. 

Volgens de Europese Banken Autoriteit (EBA) is er juist geen vuiltje aan de lucht in bankenland en dat zeggen one regeringspartijen ook. De pijn is al genomen, de crisis hebben we achter ons gelaten dus de paniek op de financiële markten mag voorbij zijn. Klinkt allemaal leuk en aardig, maar dat is dus niet waar. De enige verklaring voor de 'onderwaardering' van MPS is dat elke insider eigenlijk weet dat de bezittingen van de bank (het oranje gedeelte) voor véél te hoge waardes in de boeken staan. 

Maar wat voor chemisch en nucleair afval treffen we dan aan in de boeken van dit soort supergezonde, post-eurocrisis banken?