'Geheime' documenten Oekraïne (dat wel bij de EU mag) liggen gewoon bij Reuters

Het zal vast één van de leukere aspecten van politiek bedrijven zijn: met een geheimhoudingsplicht schermen. Vorige maand kon u lezen dat er van notulen van gesprekken openbare verslagen zijn, die afwijken van wat er in werkelijkheid is gezegd. Een ambtenaar stuurde per ongeluk de geheime tekst naar de Kamer, zo weten we van het bestaan van dit verschijnsel. Vandaag mag Reuters vrij grasduinen in documenten die geen Nederlander mag zien. 

Lang verhaal kort: Nederland heeft liever geen associatieverdrag met Oekraïne, onder meer omdat Henk en Ingrid niet willen dat dit land bij de EU komt (en dat speelt, komen we zo op). Om recht te doen aan het referendum probeert de regering een verklaring aan de tekst toe te voegen die ingaat op de zorgen van Henk en Ingrid. Die tekst moet wel worden geaccepteerd door alle andere Europese landen, dus het kost MP Rutte wat maanden om een concept te kunnen overleggen. 

Een ander lastig probleem daarbij is dat een toevoegsel, een side letter zeg maar, eigenlijk geen juridische waarde kent. Er circuleert nu een concepttekst die kamerleden wel mogen inzien maar waar ze niet over mogen praten met de buitenwereld. Dat is lastig debatteren, als de Kamer vrij toegankelijk is en debatten live worden uitgezonden. En Reuters heeft de 'geheime' tekst gewoon in bezit en citeert er vrolijk uit in een artikel: vandaar de zichtbare irritatie bij onder meer Pieter Omtzigt. 

Uit dat artikel blijkt dat Rutte een clausule wil toevoegen die Oekraïne lidmaatschap tot de EU ontzegt. Dat is niet alleen juridisch zwak, het is ook vreemd dat we het erover moeten hebben als het verdrag helemaal niet over toetreding gaat. Bij discussies eerder dit jaar werd immers gesteld dat het vedrag juist niet over toetreding ging: associatie is een alternatief voor toetreding. Dat is natuurlijk niet vol te houden. Een Tinderdate is ook geen alternatief voor een huwelijk. Het één kan tot het ander leiden maar dat weet geen mens van tevoren, de term 'alternatief' is bij dit soort dingen altijd voorbarig. 

Reuters schrijft het volgende citaat op van de Poolse MinBuza Witold Waszczykowski, die graag wil dat het verdrag doorgang vindt:

Rutte is trying to free himself from a political bind after Dutch voters, concerned about the costs, rejected the so-called association agreement in a referendum in April. If his demands are met, he plans to go back to his parliament to win an endorsement that would overwrite the negative vote. The Dutch are therefore seeking a legally binding decision by the 28 EU leaders that the association agreement is "not a stepping stone" to EU membership for Kiev, one source said. This is not to the liking of Poland, a key supporter of Ukraine. "For us it is hard to accept. If it were not to lead to membership at some point in the future, then why bother with all that?" Polish Foreign Minister Witold Waszczykowski told reporters.

Kortom, Reuters heeft toegang tot informatie die parlementsleden geheim moeten houden. En waarom denken we dat dit verdrag wel om toetreding gaat? Niet alleen beschouwt de regering van dit land het zelf zo, de Brusselse politiek doet dat ook. Zo werd op 17 juli 2014 een motie aangenomen die strijdig is met de alternatief-lezing: dit verdrag is precies geen einde van de relatie, de motie die werd aangenomen bevat juist een uitnodiging om het lidmaatschap wel aan te vragen. Punt 33 zegt: 

... Reiterates its view that the AAs with Ukraine and the other EaP countries do not constitute the final goal in their relations with the EU; points out in this connection that, pursuant to Article 49 of the Treaty on European Union, Georgia, Moldova and Ukraine – like any other European state – have a European perspective and may apply to become members of the Union provided that they adhere to the principles of democracy, respect fundamental freedoms and human and minority rights and ensure the rule of law...

De President van Moldavië (een van de landen die ook zo'n verdrag hebben getekend, zoals in deze motie wordt bedoeld) heeft daarom alvast allemaal Europese vlaggen in zijn kantoor opgehangen. Zijn land ziet het verdrag wel als bewijs dat toetreding niet wordt geweigerd, zodat dit wel een stap naar toetreding is terwijl het verdrag niet letterlijk wel zegt dat het wel zo is, zodat Rutte het hier uit kan leggen als een verdrag dat niet tot toetreding leidt. Juridisch gezien sluit het mekaar niet uit.

Was u maar jurist geworden, nietwaar?