ECB werd piramidespel, ligt op ramkoers met ons parlement (of iedereen eigenlijk)

Welkom in 2017. Dat u uw kerstkilo's eraf mag Nordic walken en dat de wereld er niet veiliger op aan het worden is, daar gaan we het nu niet over hebben. Hét probleem van dit verse jaar - tenminste, op het snijvlak van politiek en economie dan - is de moeizame relatie die centrale banken met nationale parlementen gaan krijgen. En dan hebben we het vooral over de ECB en volkvertegenwoordigers van noordelijk gelegen lidstaten van de eurozone. Er is geen andere uitkomst dan dat de ECB in een soort eeuwige autocratie gaat veranderen, om het financiële piramidespel waar we in zijn beland niet te laten klappen. Hopen dat dat werkt. 

Om de euro te redden vervallen regeringen en instellingen als de ECB en het Europese stabiliteitsfonds ESM in gedrag dat in het bedrijfsleven als boekhoudfraude zou worden omschreven. Dat schreven we twee jaar geleden al, dankzij Wolf of Wallstreet kan het in drie regels. Heeft u weinig tijd, skipt u dan naar precies vijf minuten in het filmpje. 

Vraag. Hoeveel is deze auto nog waard? Stel dat de nieuwprijs $ 200.000 bedraagt, maar een eventuele opkoper er gegeven de achtergrond maar $ 120.000 voor over heeft. Als we tegen kostprijs waarderen is de auto altijd $ 200.000 waard, wat er ook gebeurt. De fair value is natuurlijk lager, bijvoorbeeld $ 120.000, want de deuken zijn voor een potentiële koper natuurlijk belangrijker dan het feit dat er een specifiek bedrag op een of ander bonnetje staat. 

Waarderingsmethode
Kern van het verhaal: als iemand ergens een waarde-etiket op plakt ('deze auto is $ 200.000 waard!'), vraagt u dan altijd even welke waarderingstechniek er is gebruikt. Er is natuurlijk een duidelijke analogie met de financiële wereld. Stel dat partij X op een gegeven moment voor $ 200.000 aan Griekse staatsobligaties of aandelen Deutsche Bank heeft gekocht. Deze staan altijd en consequent voor $ 200.000 op de balans. Komt dat dan omdat de effecten zo vreselijk stabiel zijn, of omdat er iets bijzonders is met de gehanteerde waarderingsmethode?

Een bank als ING, in dit voorbeeld, moet natuurlijk altijd de fair value gebruiken. Dat betekent hier specifiek dat er een verlies van $ 80.000 is geleden (namelijk $ 200.000 -/- $ 120.000) en de fair value op $ 120.000 wordt gezet; de historische kostprijs is en blijft $ 200.000, al wordt de wagen de plomp in gereden of in brand gestoken. 

ING gebruikt fair value en laat in een uitgebreid jaarverslag met toelichting zien waar er een verlies op is geleden. Handig, als u overweegt aandelen te kopen. Het is dus niet zo dat de bank geen lijken in de kast heeft zitten, de bank is wel zo vriendelijk om te vertellen hoeveel het er zijn en in welke staat van ontbinding ze verkeren: eerlijk is eerlijk. 

De ECB daarentegen gebruikt historische kostprijs, in een paar varianten. Waarom zouden ze dit doen? Merkt u op dat het schuiven met de meetmethode een behoorlijke impact kan hebben. Een bedrijf dat op bovengenoemde wijze $ 80.000 heeft verloren, kan dat verbloemen door van waarderingsmethode te switchen. Helaas valt dat op dus dat gebeurt niet zo vaak. Helaas is het steunen van zwakke eurolanden en het opkoopprogramma van de ECB niets anders dan dat. En om die reden verwordt de ECB tot een soort ponzi-bedrijf, een klassiek piramidespel met geld van anderen. 

Stelt u zich eens voor dat u de buurman van Jordan Belfort bent, in bovenstaand scenario. Belfort hanteert de fair value methode met zijn beleggingsbedrijf. U wil hem graag van het verlies afhelpen, met gebruik van de pinpas van de gemeenschappelijke rekening van uw eigen gezin. Dat zal daar weinig trek in hebben. Wat u kunt doen, is $ 200.000 bij de bank lenen. Met dat geld koopt u de auto voor $ 200.000, een bedrag dat u direct overmaakt op rekening van Belfort. Die is dan uit de brand, want hij heeft weer $ 200.000 op zijn rekening en wat er met de auto gebeurt is irrelevant. 

Achterdeurtje
Stel dat u echter de historische kostprijs als richtsnoer voor uw waardering gebruikt. U betaalt $ 200.000 voor iets dat een historische kostprijs heeft van $ 200.000, dus u wordt niet armer of rijker. Door het verschuiven van een beschadigd actief - de auto met deuken - van een huishouding die de ene boekhoudmethode gebruikt naar een buurman die een andere gebruikt, met geleend geld, kunnen we financiële problemen als sneeuw voor de zon laten verdwijnen.

Immers, Belfort heeft $200.000 op zijn rekening, u heeft een schuld bij de bank van $ 200.000 maar daar staat een auto met dezelfde waarde tegenover en de bank heeft een vordering van $ 200.000 op u waar weer een onderpand tegenover staat (de auto). Als uw kredietbank ook de spaarbank is van Belfort en u feitelijk, via de bank, bij hem leent, dan is het cirkeltje rond. De economie is op orde, de banken staan er goed voor en niemand heeft een probleem. Tenminste, boekhoudkundig gezien.

Hoewel er een auto vol met deuken is, in een systeem dat compleet op krediet is gedreven, heeft niemand enige schade. Sommige voorbijgangers kijken er hoofdschuddend naar maar op papier is dit allemaal legaal en kloppend. Dat werkt een week. Dan vertrouwt uw partner het niet meer: hij verkoopt de wagen om de schuld af te lossen, dat voelt toch beter. De dealer wil er niet meer dan $ 120.000 voor geven. Dat is niet genoeg om de schuld mee af te lossen. De bank ontdekt dit ook en maakt de lening direct opeisbaar. 

Uw gezin is niet in staat om daaraan te voldoen, want die schade is reëel. De bank (die wel de fair value methode moet gebruiken) schrijft af op de lening en maakt dit kenbaar aan de spaarklant, zijnde Belfort. Via de achterdeur krijgt hij de schade dan weer terug. Met boekhoudtrucs kunnen we schade uitstellen, maar niet afstellen. 

Samengevat ziet het er zo uit. Schade kan uit de boeken gehouden worden door verkoop van een entiteit die tegen fair value waardeert naar één die tegen 'cost' waardeert. Bij punt 2 gaat het hier dus fout, hier wordt natuurlijk $ 80.000 teveel betaald. De truc werkt totdat alle spelers met de buitenwereld worden geconfronteerd. In dit geval is dat de autodealer, die zich afvraagt hoe er bij stap 2 wel $ 200.000 betaald kon worden, gegeven de staat van de wagen. Omdat de dealer pas na een week erbij betrokken wordt, werkt de truc in dit geval ook precies een week. 

Piramidespel
Hoe kunnen we nu ontdekken of ons monetaire systeem niet net zo brak is? De kern van de genoemde truc is het migreren (let op dit woord) van bezittingen van bedrijven die de fair value methode gebruiken naar bedrijven die de kostprijs noteren, welke transactie de laatsten financieren met geleend geld. Als financiële speurneus moet u dus op zoek gaan naar deals tussen partijen die andere boekhoudmethoden gebruiken, zodat schades met magic weggetoverd kunnen worden. 

ING gebruik internationale boekhoudregels van IFRS, net als elke bank in de EU. Dat is nu juist verplicht gesteld door de Europese commissie en de Europese regeringsleiders. Maar hoe waardeert de ECB zijn bezittingen eigenlijk?

Duidelijk. Als iets wordt gekocht om redenen van 'monetair beleid', dan gebruikt de ECB de historische kostprijs. In dit voorbeeld mag de ECB geld bijdrukken voor $ 200.000, of dat bedrag bij een rijke partij lenen, om de schade van $ 80.000 op het oog te laten verdwijnen. Het gevaar bestaat natuurlijk dat door de transactie tegen historische kostprijs het kredietrisico migreert van de ene partij naar de andere: of eigenlijk, dat is precies wat er gebeurt. Op pagina A29 van het jaarverslag van 2015 schrijft de ECB dat het dit 'migratie-risico' wel bekend is. 

De ECB vergelijkt de aangekochte effecten vervolgens met de marktwaarde. Die marktwaarde valt wel mee, dus de ECB gaat niet afschrijven op de leningen. Het vervelende is alleen dat de marktwaarde op die leningen zo hoog is, omdat ECB zelf zoveel geld in het systeem pompt. Pensioenfondsen bijvoorbeeld moeten nu wel staatspapier kopen waar geen rendement op zit. Omdat ze dat doen, stijgt de vraag daarnaar en loopt de ECB geen risico's in de markt, maar dat is een markt die ze zelf stuurt. 

Of in het voorbeeld van de auto: de ECB kan enorme hoeveelheden geld bijdrukken, zodat iedereen Lamborghini's op krediet gaat kopen: over een deukje wordt dan niet moeilijk gedaan. Dat biedt de ruimte om allemaal wagens met een dubieus verleden bij een ander te dumpen. Iets soortgelijks zien we nu ook op de Amsterdamse woningmarkt, die ook op krediet aan het ontploffen is, met gratis geld van de ECB. Als u in 2001 zou vertellen dat een vervallen studentenkamer in Amsterdam meer dan een half miljoen gulden gaat kosten, had niemand u geloofd. Als die lage rente dankzij manipulatie verdwijnt is het gedaan met de pret en stort alles weer in, dus dat manipuleren mag vooral niet te vroeg stoppen. 

Slechte match
Dit beleid van de ECB (oneindig veel geld bijdrukken en uitlenen om zo de werkelijke staat van onze financiële sector te maskeren) gaat dus nooit eindigen. Immers, deze truc werkt net zo lang, totdat de confrontatie met de buitenwereld wordt gezocht. Het Europees systeem van centrale banken zou bijvoorbeeld de regering van China kunnen bellen: hebben jullie zin om deze berg Griekse noodkredieten eventjes op te kopen? 


source: tradingeconomics.com

Het antwoord is dan natuurlijk: 'nee'. Er is sprake van een zeer slechte kredietwaardigheid, anders hadden we dit opkopen ook nooit gedaan. Als Griekenland gewoon op de markt moet lenen, dat betaalt het land 50 procent rente, wat aangeeft hoeveel vertrouwen de markten hebben. Dankzij het ingrijpen van de ECB zakt dat percentage naar nul, maar dat betekent niet dat het bijbehorende risico ook is verdwenen. Dat lijkt zo, door de migratie-truc.

Hard genomen
Dit komt pas naar buiten, op het moment dat het opkoopprogramma eindigt. En dat gebeurt dus nooit, oude leningen met instabiel onderpand worden immer doorgerold met vers bij te drukken geld. Het is alsof er in het voorbeeld van de auto nooit naar de dealer wordt gebeld om de echte waarde van het onderpand te ontdekken. Intussen hebben de landen met spaargeld, zoals Nederland, last van dit beleid. Daarom is de President van de ECB, Mario Draghi, ook uitgenodigd om in ons parlement tekst en uitleg te komen geven.

Dan had hij moeten vertellen dat hij bezig is met een illegaal piramidespel, bedoeld om het voortbestaan van een ziek systeem nog even op te rekken. Daarom stuurde hij maar een botte afwijzingsbrief die niet eens een fatsoenlijk excuus bevat: 'ik kan over twee maanden niet, want ik heb dan ergens iets, ofzo.' Het staat er echt. Als u dat van uw Tindermatch krijgt, dan weet u dat de andere partij de moed niet heeft om 'toch helemaal geen zin in' te zeggen. Maar van een munt die zo overeind gehouden blijft, wordt niemand enthousiast.

Nogmaals, de migratietruc (van fair value-bedrijf naar een at cost-bedrijf) kan financiële wanorde tijdelijk maskeren. Maar elk piramidespel ontploft ooit, en wel op het moment dat de uiteindelijke betaler van het feest doorheeft dat hij al die tijd gewoon hard genomen is.

'So you don't let him do that'.'