Trump is niet de nieuwe Hitler die Europa gaat slopen, wil defensie gewoon h.o.

Schrikbarend, hoe bang en geschokt frèle progressieve zielen reageren op de opkomst van een schimmige stenenboer. 'Trump gooit met een paar woorden alle verworvenheden overboord.' Dat is nu het mooie, verworvenheden zijn harder dan dat. Ze doorstaan de tand des tijds, zoals vijf jaar bezetting. Daarom heet ook een 'verworvenheid', het verdwijnt niet bij het eerste zuchtje tegenwind. 

Maar goed. Trump is erg en Putin is eng. Gelukkig is er Europa, of de EU, zo worden we gered van het kwaad. Dat zijn simplificaties die we in 2017 eigenlijk niet hadden verwacht, het gebeurt toch. 

Over de ernst van de Russische dreiging, daar komen we later deze week over te spreken. Nu gaan we het toch maar even voor Trump opnemen. Ten eerste is dit een interne aangelegenheid van een andere soevereine staat, waarmee er eigenlijk geen 'ten tweede' hoeft te komen. Toch maar doen. Ten tweede heeft Trump groot gelijk in zijn kritiek op Europa. Alhier bestaat de mythe dat we bang moeten zijn voor Putin, maar toch hebben moeten bezuinigen op defensie. De reden: de crisis die juist de Amerikanen (Trump enzo!) over ons heen hebben gestort. Zo is de EU, of de Europese leden van de NAVO, niets te verwijten. Kinderen doen dat ook, de schuld bij anderen leggen. We zagen het onze MinDef Jeanine Hennis net nog bij Buitenhof doen. Dus de onlogica van bezuinigen op defensie bij een toenemende dreiging ligt compleet buiten onszelf.  

Klopt die lezing ook? Nee dus. Nederland is lid van de NAVO en de leden van dit bondgenootschap zijn de verplichting aangegaan om twee procent van het nationaal inkomen aan defensie te besteden. Vervolgens bestaat er artikel 5 van de NAVO: een aanval op een is een aanval op allen. Om een klassieke tragedy of the commons te voorkomen, waarbij het ene land zijn inspanningen laat versloffen omdat de anderen het wel regelen, is die bestedingsverplichting dus ingesteld. 

Nederland voldoet niet aan die verplichting. Dat heeft niets maar dan ook niets met de crisis te maken, want in 2014 werd er evenveel aan defensie uitgegeven als in 2004. Het redden van de banken speelde pas in 2009 en daarna. In 2004 leverde de VVD de defensieminister, Henk Kamp, die akkoord ging met een defensiebudget dat ver onder norm lag. Die cijfers vindt u gewoon op CBS.nl, jammer dat de redactie van Buitenhof dat niet even opzoekt. 

Onder Hennis zijn de investeringen in speficiek materieel overigens verder afgeknepen, waardoor militairen met te weinig kogels en bescherming op missie moeten. Dat is een beleidskeuze van deze minister en haar recente voorgangers, heeft niets met 'banken' of 'Putin' te maken. 

Haar collega-minister Jeroen Dijsselbloem verstuurde precies een jaar geleden een interessante kamerbrief met daarin de statistieken van twee eeuwen defensie, kunt u hier neerladen. 

Daaruit blijkt dat Nederland naar uitgaven voor defensie nu op het absolute minimum zit van de geschiedenis. Het slechten van de twee-procentsnorm gebeurde na het vallen van de muur. Dat was, zoals gezegd, een bewuste keuze. Wie wel eens een prominente VVD'er spreekt hoort diegene precies het campagneverhaal van Hennis herhalen: door de crisis moesten we bezuigingen op veiligheid, omdat Rusland nu agressief wordt is het de VVD die dat weer herstelt. Dat is drie maal fout, Mevrouw Hennis. In 1992 daalde het defensiebudget onder de gestelde norm, zestien jaar voordat Lehman Brothers viel. Daar bestaat dus geen enkel causaal verband. 

De spanningen met Rusland zijn opgelopen nadat de VS raketten aan de grens van dat land plaatsten, als reactie op de vermeende nucleaire dreiging van Iran (waar nu vrede mee is gesloten, maar dat maakt kennelijk niet uit). Tot 2008 was de relatie met Putin prima. In 2013 sloot nota bene de VVD-premier nog een wapendeal met hem. 

Ook is het niet waar dat de VVD de bezuiniging herstelde. In 2014 gaf Nederland 1,06 procent aan defensie uit, een historisch dieptepunt. Dat gebeurde onder aanvoering van precies deze minister Hennis. De bezuiniging kwam vooral voor rekening voor het materieel. Het is makkelijker om even een tank uit dienst te nemen, of om soldaten te verbieden met echte kogels te oefenen dan om die soldaten te ontslaan (zie de tweede grafiek, investeringen in materieel, overal opklik voor groot trouwens). Bij een snelle bezuiniging moeten deze beroepsmilitairen immers nog een tijd worden doorbetaald. Zo was het Nederlandse tankleger zonder tanks geboren, waarvan de soldaten met houten geweertjes 'pang pang pang' roepen en met minderwaardig materiaal naar Mali moeten. 

We hebben het hier wel eens vaker geschreven. Leuk hoor, als politici puntige dingen roepen omdat er verkiezingen aan zitten te komen. Het zou alleen wel fijn zijn als er dan kloppende statistieken worden ingezet. Mensen hebben het immers door als dat niet zo is en dat is een aannemlijke reden waarom Nederlanders een beetje moedeloos van hun eigen beroepspolitici worden en radicaliseren.  

Omdat er binnen de NAVO nu landen zijn waarvan sommige belastingbetalers $ 2.000 de neus neerleggen (de VS) en anderen slechts een vierde (Nederland en Duitsland) of zelfs slechts een vijfde (België) dan geeft dat interne irritatie, als is afgesproken dat de kosten hoofdelijk worden omgeslagen. Zo houden de Turken zich wel aan de afspraken terwijl we het hier over een van de armste volken binnen de NAVO hebben. Dan komt er een keer een Amerikaans staatshoofd dat iedereen sommeert zich aan de afspraken te houden en dat is dan compleet logisch. Dat hij in een bak met spray-tan is gevallen geeft iemand dan nog niet het recht om het met Hitler te vergelijken, zoals ook in deze uitzending impliciet werd gedaan. Of, om als zittend MinDef die de strijdkrachten compleet heeft vernield, maar feitenvrij met foute cijfers dingen te roepen. Nooit in de geschiedenis heeft een MinDef zo een drastische kaalslag op haar departement geaccepteerd. Dat is haar enige landmark achievement, als we naar de echte, controleerbare statistieken kijken.