Henk Krol mag aanschuiven bij onderhandelingen formatie en dat is slecht nieuws voor de jeugd

Het is geen grapje, Henk Krol van de Kadaverpartij gaat meepraten over een nieuwe regering. Kennelijk is de nood bij Edith Schippers zo hoog dat ze een partij nodig heeft die niet over een verkiezingsprogramma beschikt. Tenminste, er is wel een document te vinden met ideeën, maar daar is geen kloppend financiëel beleid op te maken. Krol wil huidige ouderen een onmogelijk hoog pensioen en AOW geven, te financieren met meer staatsschuld en lagere pensioenreserves waar de jeugd maar voor moet bloeden. Deze intergenerationele roof wordt gerechtvaardigd met wiskunde die kant nog wal raakt. Als dat over een decennium blijkt is het te laat. Stop de terreur van de babyboomers, nu het nog kan. 

Overigens is Krol er zelf ook eerlijk over: van rendementen en rekenrentes snapt hij niet zoveel, dus dank voor de bevestiging. Daarom: hoe zit dat nou met ons pensioen?

* Oorspronkelijk artikel van 25 februari 2017:

Wilt u ook gratis geld? Bestaat niet hè, weet u stiekem ook wel als u erover nadenkt. Waarom zou u dan op partijen stemmen waarvan u weet dat ze iets beloven wat ze toch niet kunnen waarmaken? Leest u anders eerst deel een over de pensioenroof door Geert en Henk

Het is een regenachtige zaterdag, eind april 2017. Wilders en Krol hebben de verkiezingen gewonnen en kunnen dankzij een meerderheid in de Kamer regeren. Vroeg in de avond belt het duo Consuls van het kersverse Nederdietse Rijk (bestaande uit Nederland en Vlaanderen) bij u aan, met een stuk of acht tot de tanden bewapende Praetorianen. Er is een verplichte solidaire regeling bedacht, waarbij het vermogen van elke Nederlander herverdeeld mag worden om de belangen van de inwoners van het Rijk te dienen. Het doet sterk denken aan het Sovjet-systeem, waarbij vermogensbestandsdelen eerst van de staat en dan pas van het individu zijn. Met de liberale traditie ('de vruchten van uw arbeid zijn van u') heeft het niet veel van doen. 

Plasma-tv
Als Wilders het speelgoed van uw zoontje aan het sorteren is, trekt Henk Krol uw plasma-TV met grof geweld van de muur. Uw keuken zit te goed verankerd in de vloer, die mag blijven. Bummer. Voor potten en pannen geldt dat niet. Terwijl Krol uw auto op de oprijlaan in zijn vrij zet en de motor eens lekker laat brullen, spurt Wilders zich naar hoger gelegen verdiepingen met onder meer de slaapvertrekken. Ook uw badkamer ontkomt niet aan een grondige inspectie. Waarom zou de overheid eigenlijk tweedehands handdoeken en tandenborstels in beslag willen nemen, spookt door uw hoofd? Terwijl Krol zich met een hebberige grijns over uw laptop en telefoon ontfermt, vraagt u zich af waar uw vrouw eigenlijk is gebleven. Na twee uur is het over en vertrekt het duo. U schrikt van de kaalslag die 'solidariteit' inhoudt voor iemand die gewoon netjes elke dag werkt. 

Op de stoep staat wel een flesje melk. Die hebben ze voor u achtergelaten: voor wat hoort wat. Het lijkt een schamele compensatie te zijn maar onder het flesje staat een berekening, in Excel. Die is uitgeprint, want uw laptop moest u inleveren ter meerdere eer en glorie van uw vaderland en van het begrip solidariteit. De waarde van de melk - niks bijzonders, komt gewoon uit de koe om de hoek - komt overeen met 80 procent van wat u heeft ingeleverd, blijkt na een reeks aannames die u eigenlijk niet begrijpt. De overige 20 procent, daar wordt zeer spoedig over gesproken. Maar u bent dus voor 80 procent gecompenseerd. 

W&K zullen dit natuurlijk niet echt doen. Tenminste, niet met zoveel fysiek machtsvertoon. Maar dit is precies wat er met uw voorziening voor de oude dag gaat gebeuren, als de twee een meerderheid zouden krijgen. Alle elementen uit de parabel zijn namelijk voorhanden. Die 80 procent, dat is de dekkingsgraad van veel pensioenfondsen, dat zal u ongetwijfeld in de krant hebben gelezen. Het gedwongen karakter zit hem in het feit dat een collectieve, 'solidaire' regeling verplicht is: u moet eraan meedoen, ook al is het niet in uw persoonlijke belang. 

Het element van onteigening zit hem in de plannen om de pensioenleeftijd terug te brengen naar 65, zonder dat daar een rekenkundige onderbouwing bij zit. Vreemd eigenlijk dat partijen desondanks zo goed kunnen scoren, in een land dat toch best goed onderwijs heeft. Als deze maatregel wordt ingevoerd, dan is dat zeer gunstig voor de vergrijsde achterban van de vakbonden die nu op 50Plus zou stemmen, met zeer nadelige gevolgen voor alle demografische cohorten die erna komen. Dat gaan we met een rekenvoorbeeld illustreren. Makkelijk is het niet, belangrijk wel. Om dit te snappen moeten we met tegeltje beginnen. 

Tijdens de uitzending van Buitenhof hoorde u Krol roepen dat pensioenfondsen soms een winst maken van zeven procent, terwijl de rekenrente van de verplichtingen in Nederland één procent is. Als je zoveel winst maakt is er toch niks aan de hand, hoeven die pensioenen niet gekort en kunnen we toch makkelijk allemaal weer op ons 65e met pensioen, ook een aanlokkelijk vooruitzicht voor toekomstige generaties? U hoorde het hem zeggen. De wiskunde van Krol is even misleidend als de compensatie die van het flesje melk uitgaat. Dit is waarom. 

Sterftecijfer
Ter illustratie nemen we een pensioenfonds dat ad hoc is opgericht, door een bedrijf dat er van de ene dag op de andere mee stopt. Het zou een mijnbouwbedrijf kunnen zijn alle werknemers ontslaat (daar hebben we in Nederland voorbeelden van), maar wel met een zak geld die tot in lengte van jaren de kosten van de pensioenen kan dekken. Laten we zeggen dat er een pensioenfonds van € 4 miljard groot wordt opzet voor 20.000 mijnwerkers, die een halve eeuw lang elk jaar € 30.000 krijgen. Door stoflongen slinkt de groep jaarlijks met zeven procent (bij alle plaatjes: opklik voor groot).

Er wordt, zoals Krol voorspelde, zeven procent winst gemaakt op het fondsvermogen van € 4 miljard, zijnde € 280 miljoen. Met dat bedrag groeit het fondsvermogen tot het einde van het jaar. Aan het einde daarvan krijgt elk van de 20.000 gepensioneerden de beloofde € 30.000, opgeteld € 600 miljoen. U ziet dat het fonds op deze manier gaat slinken, dat kan niet anders. Als dit zo doorgaat is het fonds voor de helft van de looptijd leeg en worden alle gepensioneerden arme daklozen. Wie bij de start van het fonds 50 is krijgt bij zijn 70e verjaardag dus van het ene op het andere jaar niets meer, wat grote sociale problemen moet opleveren. Dat is gewoon een feit. De dekkingsgraad van het fonds ligt dan ook ver onder de 100 procent. 

Het problematische aan dit soort berekeningen, is dat we de zeven procent groei niet met die een procent rekenrente mogen vergelijken. Dat zijn namelijk twee verschillende dingen die niet in dezelfde berekening voor kunnen komen. Die rekenrente is de risicovrije rente, dus die op staatsleningen, die bij dit soort berekeningen wordt gemaakt. Omdat de verplichting van het fonds (de belofte van een pensioen) risicovrij is, gebruiken we dezelfde risicovrije rente op de veiligste staatsleningen. Door het beleid van de ECB is die sterk gezakt en daarmee de rekenrente ook. 

Hier komt nog een apart draadje over contante waarde dat niemand gaat lezen, maar voor nu is het belangrijk om te vermelden dat de lage rente er niet voor zorgt dat pensioenfondsen hun geld nergens weg kunnen zetten. Die dekkingsgraad is een rekenkundig ding, door iemand bedacht. We verdisconteren de verplichtingen met die rente en delen die door het startbedrag van € 4 miljard, maar praktisch gezien (als in: hebben we als fonds genoeg geld in kas, nu en morgen) heeft het geen enkele waarde. Als de ECB de rente morgen ineens verhoogt, geeft ons voorbeeldfonds nog steeds teveel geld uit terwijl er op korte termijn op het oog miljarden in kas liggen. 

Fictieve inkomsten
Door die fictieve rente niet op 1 procent maar op de 4 procent van Krol te zetten, daalt het rekenkundige verschijnsel 'contante waarde' van de verplichtingen, terwijl de toegezegde € 4 miljard van het fonds nog even hoog is. De dekkingsgraad van ons fonds is nu ineens gestegen naar 80 procent maar over 20 jaar is iedereen nog steeds dakloos. Dat is het mooie aan dit soort modellen, je haalt er alles uit wat je wil. Als we morgen De Wet van Krol in de grondwet zetten en besluiten dat de rekenrente gelijk moet zijn aan de groei, waar Krol aan refereerde, dan zit dit rampzalige fonds gewoon bijna op de 100 procent. Leuk, hè, wiskundige modellen? Maar een fonds dat op 80 procent dekkingsgraad zit (dat lijkt nog te redden) kan dus compleet kapot zijn. 

Als u in een medium hoort of leest dat dekkingsgraad aangeeft 'hoeveel geld er in kas zit van het pensioenfonds, tegenover elke euro aan pensioenverplichtingen', weet dan dat dat veel te kort door de bocht is. Een politicus die dit pensioenfonds gezond verklaart door in vakje B8 geen één procent maar vier procent in te kloppen doet net zo goed een belofte die nooit waar te maken is. Dergelijke volksmenners zijn gevaarlijk, dat heeft de geschiedenis wel uitgewezen. Nu stemt u erop, straks ligt u na decennia arbeid met een fles zelfgestookte bietenwodka en uw even onfortuinlijke collega's onder de brug over de Amstel. 

En wat gaat u dan doen? Juist. 

Om uw aandacht vast te houden. Niet door laten afleiden, maar doorlezen.

En oh ja, als we dit model toch recht willen trekken en solidair willen zijn met de jongere verzekerde, wat is er dan nodig om het fonds te redden? Sleutelen aan de fictieve rente levert niets anders op dan een verandering van de fictieve dekkingsgraad. Dat is logisch. Als u eenzaam bent en 925 verzint voor u twee imaginaire vrienden, dan kunnen we van uw verjaardag niet ineens een knalfuif maken door er twaalf imaginaire Braziliaanse Samba-danseressen bij te verzinnen. Was het maar zo makkelijk, al denken Krol en Wilders dat de wereld zo in elkaar zit. Door 'belofte maakt schuld' uit de lijst met principes te schrappen is alles ineens mogelijk.

Om economische omstandigheden reëel te verbeteren moeten we de reële variabelen veranderen, zo zit het leven nu eenmaal in elkaar. In dit voorbeeld kunnen we sterftecijfer niet veranderen, dat hoeven we niet uit te leggen. Het rendement verhogen zonder excessief risico te lopen is ook geen optie. We kunnen ook het aantal verzekerden verlagen, door mensen ineens een uitkering te weigeren. Er zullen dit soort nare opties overwogen moeten worden. Maar er is nog een uitweg. 

Groenrechts
Stel dat we de uitkering dusdanig verlagen, dat het fonds aan het einde van de periode nog bestaat: dan is er niets aan de hand. Met hoeveel denkt u dat we uitkering van € 30.000 moeten verlagen, om het fonds te veranderen naar een stabiel appeltje voor de dorst? Met een kwart? De helft?

Slechts € 2.000. Dat is het offer dat de ouderen moeten brengen om dit fonds naar een goed einde te brengen. Het is inderdaad een offer, maar geen grote. Bij dit bedrag kunnen we het tot het einde uitzingen. Wilt u zelf met de percentages sleutelen, het rekenblad kunt u hieronder downloaden. Het is een grof model, dat is bekend, dus feedback insturen hoeft niet. Maar u ziet waar het heengaat. 

Bij deze verkiezingscampagne zijn er meerdere politici die met geld smijten. Zelfs D66 doet het. Het lijkt op omkoping met andermans geld en dat moet wel fout gaan, want gratis geld bestaat niet. 'Stem op mij, krijg € 500' is altijd een sigaar uit eigen doos. Krol en Wilders beloven u een sigaar die ofwel voor uw oude dag bedoeld was, ofwel voor uw kinderen. De gevolgen van het beleid dat ze voorstellen - die bescheiden pensioenkorting en daarmee huidige consumptie om het hele stelsel te redden - zijn rampzalig, maar als dat voelt slaapt u dus al onder een brug. 

Om met deze luchtfietserij weg te komen hebben 50Plus en PVV geen financiële paragraaf, die we kunnen onderzoeken, in hun verkiezingsprogramma gestopt. Nog een keer.

Om met deze luchtfietserij weg te komen hebben 50Plus en PVV geen financiële paragraaf, die we kunnen onderzoeken, in hun verkiezingsprogramma gestopt.

Het nare aan Krol en Wilders is dat ze een tweedeling in de samenleving aanbrengen om zieltjes te winnen. Er zijn namelijk ook genoeg deskundigen van boven en onder de 50 of 60 die deze problematiek wel onderstrepen, om puur academische redenen. Die staan zeg maar aan de goede kant. Door de jongeren, die vaak ook naar achtergrond diverser zijn dan de stereotype stemmer op deze clubs, zo te benadelen, dwingen ze die minderheid om zich te verenigen tegen de achterban van Krol en Wilders. 

Hoeveel geld mogen de baantjes van politici die niet kunnen rekenen de samenleving kosten? Als u een tip wil: stem never nooit op een partij die grote dingen belooft, maar geen uitgewerkt rekenkundig plan op de site kan zetten. Dat geldt voor bestaande en nieuwe partijen. Ondertussen stroomt de inbox vol met verzoeken om eindelijk eens met GroenRechts te beginnen. Kan, maar niet zonder uitgewerkt financieel plan. En dat is zo makkelijk nog niet, dat ziet u maar.

pensioen_1.xlsx