Monte dei Paschi maakt verlies van tien keer de marktwaarde

Nog even over die Banca Monte dei Paschi di Sienna, de oudste bank van de wereld (nog wel). Die club komt met dit persbericht, waarin het aankondigt dat er vorig jaar een verlies is gemaakt van € 3,4 miljard. Dat is best een prestatie. Naast een operationeel verlies moest er € 2,6 miljard worden afgeschreven op de leningenportefeuille, een proces waar elk jaar weer onverwachte 'tegenvallers' te melden zijn. Vooralsnog ziet het jaar er zo uit:

Er zitten een paar vervelende dingetjes in het persbericht. Ten eerste is er kennelijk sprake van een 'andere methodologie' met betrekking tot het meten van probleemschulden, oftewel het nu wel bekend maken van problemen die kennelijk al langer spelen. Dat betekent dat er een onbekend aantal lijken in de kast zit, waardoor er elk jaar weer vervelende verrassingen zijn. Dat is waar het grootste deel van het verlies vandaan komt. 

Verder hebben we afgelopen zomer een zogeheten stresstest gehad van de Europese bankenautoriteit EBA, die met een 'baseline' en een adverse scenario werkte. De eerste was een projectie van de toekomst van alle banken, waarbij er bestudeerd werd of het eigen vermogen afdoende is onder normale omstandigheden. In dat scenario zou de rentemarge van MPS van 2015 op 2016 met 25 procent stijgen en zou de bank elk jaar een half miljard winst maken. 

Dat vonden we al erg optimistisch. De maatstaf van toekomstige winstgevendheid, dus de rentemarge, stijgt niet met 25 procent maar daalt met 10 procent. Daarmee blijkt dat die stresstest inderdaad veel en veel te optimistisch was maar dat zal dus ook voor andere banken gelden. 

De boekwaarde van het eigen vermogen is nu meer dan € 6 miljard. Maar door de instortende koers is de marktwaarde minder dan een tiende van dat bedrag. Eigenlijk is het aandeel MPS een koopje, maar alle insiders lopen er met een grote boog omheen. Sinds ongeveer de zomer van 2015 zien we bij meer Europese banken dat de koers vrij plotseling aan het instorten is, zonder fundamentele verklaring. Tenminste, als we aannemen dat de gerapporteerde cijfers ook echt kloppen. En kennelijk twijfelt men daar nogal aan. Zelfs bij Deutsche Bank is dit effect zichtbaar: hoewel de koers zich de laatste weken aan het herstellen is, bestaat er geen verklaring voor een afname van de koers met twee derde in een paar maanden. 

De waarde van een bank is dus niet meer afhankelijk van de wankele statistieken die het management nog durft te publiceren, maar van de bereidwilligheid van andere landen in de eurozone om elkaars banken met belastinggeld te redden. Daarom fluctueren koersen van banken op politiek nieuws, financieel nieuws is irrelevant omdat de gerapporteerde financiële cijfers toch niet te vertrouwen zijn. Dat betekent dat politieke onrust in de eurozone automatisch tot een nieuwe bankencrisis zal leiden. Dat is een situatie die we zelf gecreëerd hebben. 

Daar kunnen we iets aan doen, moeten we het alleen wel onderkennen. Dat lukt nog niet erg.