Spaanse Banco Popular geeft vakanties aan beleggers (die nog steeds wegblijven)

We zoeken nog naar een toepasselijke naam, maar vooralsnog houden we het bij 'Lehman II-moment'. Wanneer het precies begon, ook dat proberen we nog uit te vogelen. Maar de nieuwe crash begon ergens in de zomer van 2015, of zelfs iets ervoor. Hoewel de consensus is dat de crisis voorbij is en we het weer over groei en het verdelen van het zoet na het zuur kunnen hebben, is de oorzaak van de kredietcrisis (namelijk een overschot aan krediet) niet weg, integendeel. 

Het overmijdelijke gevolg is dat het bankwezen nog vol met ongezonde leningen zit, waardoor die banken enkel waarde kunnen vertegenwoordigen als er ergens een overheid bestaat die bereid is de giftige leningen over te nemen. Dat is in de EU verboden, maar dat verbod wordt niet gerespecteerd en bankiers weten dat ook. Daarom reageren koersen van banken sinds het Lehman II-moment zeer heftig op politieke gebeurtenissen, niet zozeer op economisch nieuws. Dat is voor veel banken irrelevant geworden. Zo is het voortbestaan van veel banken in Zuid-Europa afhankelijk van de bereidheid van de politiek in Noord-Europa om met steeds nieuwe steunpaketten over de brug te komen. Blijkt uit een verkiezing of een referendum dat die bereidwilligheid tegenvalt, dan stort de koers van de bank in. Persberichten met financieel of economisch nieuws worden niet meer gelezen maar misschien moesten we dat toch maar doen. 

Ter vergelijking: het Lehman II-moment van Intesa, een grote Italiaanse bank ligt duidelijk in de nazomer van 2015. Er is geen belangwekkend economisch nieuws, maar plotseling begint de koers hard te zakken. Op het dieptepunt in 2016 is er € 30 miljard aan beurswaarde verloren, bijna de helft. De koers veert pas op als de Italiaanse regering verklaart dat de no-bailoutclausule weer geschonden gaat worden, wat betekent dat de Italiaanse belastingbetaler de banken te hulp mag schieten. 

Dat opveren gebeurt een maand voor de daadwerkelijke aankondiging van de staatssteun, dus hier had iemand een goede glazen bol. Door dat opveren van het Italiaanse bankwezen is Sylvio Berlusconi in een paar weken een paar honderd miljoen rijker geworden, terwijl hij al miljardair was. Zelfs bij Duitse banken als Commerzbank is die instorting in de zomer van 2015 al zichtbaar, terwijl Duitsland een baken van rust in de eurozone had moeten zijn. 

Nu het Spaanse bankwezen. Een van de grootste banken kent een Lehman II-moment dat zo heftig is, dat de koers van de bank bijna letterlijk wordt decimeerd. Banco Popular is nu nog maar € 3,5 miljard waard. Dat betekent dat als u nu een aandeeltje koopt, u een dividendrendement van 4,3 procent kunt maken bovenop het upward potential van de koers. Immers, die staat historisch laag en u maakt winst door laag te kopen en hoog te verkopen, is het niet?

Zeker als deze bank ook nog eens een spaarrente van bijna niets aanbiedt (net als elke bank op dit moment), dan is het de vraag waarom het aandeel niet wat populairder is. Het antwoord? Deze bank is een zombiebank. Er valt om de zoveel tijd een lijk uit de kast dat bij de ontbinding zoveel schade aanrichtte, dat de bank daaraan ten onder zou moeten gaan. En er zijn meer lijken dan de buffers van de bank aankunnen, veel en veel meer. Daarom bestaat deze bank enkel bij de gratie van andere eurolanden om te hulp te schieten. Een 'gezonde' systeembank in het tijdperk van 'na de eurocrisis' is dus nog steeds zeer, zeer speculatief. Is die crisis echt wel over?

Laten we de laatste cijfers van Banco Popular er eens bij pakken. De rood omlijnde kolommen zijn het laatste kwartaal van 2016 en tervergelijking dat van heel 2016. Een bank verdient geld op geld inlenen tegen een lagere rente dan waar het voor wordt uitgeleend: het verschil is NII, de netto rentemarge. Daar komt nog wat advies en handelen voor eigen rekening bij. De zo gerealiseerde omzet van Banco Popular daalt met 17 procent op jaarbasis. Het verlies is echter veel groter dan die omzet, omdat er een afboeking van € 3,5 miljard op de leningsportefeuille die niet was voorzien. Dat is dus een lijk in de kast. 

De bank heeft een eigen vermogen van € 11,3 miljard (dat staat in de teller van dit percentage CET1 uit de presentatie van het laatste kwartaal). Door die verliezen is een kwart van de waarde van de bank weggeslagen. Dat wordt gecompenseerd door nieuwe aandelen uit te geven. Dat is dus een eeuwige sterfhuisconstructie, want de verliezen zijn groter dan de stortingen dus er moet in 2017 weer nieuw geld bij. Alleen is de kans groot dat er aan het einde van dit jaar toch weer nieuwe teleurstellingen zijn (deze afboeking van € 3,5 miljard kwam ook tot ieders verrassing) dus zo blijven we bezig.

Het constante verwateren van aandelen geeft een instortende koers, dus er komt een moment dat overheid moet bijspringen. Immers, ondanks deze klap is het percentage non-performing loans niet gedaald. Er komen steeds nieuwe lijken uit de kast gevallen, zie boven. 

Zelf noemt de bank dat er inderdaad een flinke hap uit de buffers is genomen (tweede kolom), dat komt door 'some volatile elements'. Zegt u dat wel. 

Omdat niemand nog aandelen van deze bank wil hebben (immers, er komen steeds nieuwe beleggers bij die elk jaar hun inleg weer zien verdampen) heeft de bank iets anders bedacht. 

Bent u een van die ongelukkigen die haar of zijn pensioengeld heeft verloren op dit aandeel, weet dan dat u het niet zo moet zien. U bent geen belegger, maar lid van een club en wel de Club del Accionista: een exclusief genootschap voor mensen die zich aan Banco Popular hebben verbonden. Als u tien aandelen of meer koopt, dan krijgt u er een gratis vakantie bij. No joke

Als een bank enkel op bedrijfseconomische indicatoren niet aantrekkelijk is maar met vakanties moet smijten, dan is het wachten op het einde. Uiteindelijk moet Madrid dan maar bijspringen maar de Spaanse regering is ook bankroet: de staatsschuld bedraagt nu meer dan 100 procent, een prestatie van formaat. 

Omdat er zowel in Frankrijk als Nederland verkiezingen aan zitten te komen, wordt er met optimistisch nieuws gestrooid. Dat kunnen we beter niet doen. Slimme handelaren speculeren maanden of jaren vooruit, ook nog eens met een eigen financieel belang. Als we deze insiders mogen geloven staan veel Europese banken op knappen. De koersval van bijvoorbeeld Banco Popular is zo groot, dat deze niet door een eenmalige verwatering van de helft verklaard kan worden. Het gaat daarbij om het woordje 'eenmalig'. Kennelijk is de algemene verwachting dat er meer slecht nieuws komt. 

Dat betekent dat er straks een perfect storm aan zit te komen, waarvan onze verwachting is dat de EU en/of de eurozone deze niet overleeft. Ten eerste is er geen begin gemaakt met het opschonen van de schulden, daar is nog niet eens een begin mee gemaakt. Met onder meer wisseltrucs via de ECB en leningen 'die allemaal weer terugkomen, met rente' zijn de problemen op het oog weg, maar geen enkel Europees land heeft zijn externe schuld kunnen verminderen. Sinds de kredietcrisis, veroorzaakt door teveel krediet, is er alleen maar meer krediet bijgekomen. Het is alsof de dronkelap van het café na twintig bier over de drempel struikelt, na een minuut weer opstaat en nog een dubbele jenever en biertje tegen de hoofdpijn bestelt. Hij is wel degelijk zelfstandig opgekrabbeld en voortaan kijkt 'ie wel uit bij de drempel, dus er is niks aan de hand. 

Ten tweede is er om de zeven of acht jaar altijd wel weer een milde recessie. Omdat het dit jaar in september negen jaar geleden is dat Lehman viel, is de kans groot dat er binnenkort een conjuncturele tegenvaller te verwerken is waardoor bijvoorbeeld de NII van een bank als deze Spaanse vakantieclub nog wat klappen krijgt. Tel daar ten derde de politieke instabiliteit op (Brexit en Wilders en Le Pen die op kop staan), wat betekent dat de bereidwilligheid om deze failliete zombiebanken met Nederland belastinggeld overeind te houden tanende is. Daarom, we staan aan de vooravond van een nieuwe, zeer grote bankencrisis. Beter bereiden we ons erop voor, in plaats van dat we in lichtzinnigheden ter opluisteringen van verkiezingscampagnes vervallen. 

Als we alle bezittingen tegen reële waarde zouden waarderen, dus met inbegrip van de lijken in de kast, dan zijn we als Europeanen een stuk minder rijk dan we denken. Kijk maar naar deze banken. De boekwaarde is € 11 miljard. Maar als we professionele beleggers, met hun eigen geld, een risicovolle positie laten innemen dan wil niemand meer dan een derde van die boekwaarde op tafel leggen (namelijk de marktcapitalisatie van € 3,5 miljard). Dat is een signaal dat we kunnen negeren, maar dat kunnen we ook niet doen (en we zijn niet de enigen die zo denken). Overigens merkte MP Rutte ook op dat er nog wat zorgen over pensioenen kunnen zijn (het eerste punt) en dat is terecht. Want het afboeken van bezittingen schaadt ook onze pensioenen, wat impliceert dat de huidige uitkeringen onhoudbaar hoog zijn. Goed, vindt u Zwarte Piet ook zo erg? Laten we het daar eens over hebben.