CBS: huizenprijzen stijgen doorrr (maar productie nieuwe woningen valt tegen)

Eerst het goede nieuws: uw woning is weer meer waard geworden. Tenminste, als die in de Randstad is gesitueerd en u op het juiste moment heeft gekocht. Ten opzichte van februari van vorig jaar zijn de prijzen met gemiddeld 6,7 procent gestegen, aldus deze kersverse cijfers van CBS en het Kadaster. 

Maar die cijfers verschillen natuurlijk nogal per regio. Als u in een van de drie noordelijke provincies woont; niet in deze gedetailleerde breakdown gaan zitten zoeken, daar wordt u niet blij van. Ten opzichte van 2010 liggen de prijzen nog altijd tien procent lager maar de weg omhoog is gevonden. 

Is dat goed nieuws? Dat zal er natuurlijk van afhangen wanneer iemand een woning heeft gekocht. Maar het gevaar van oververhitting ligt evident op de loer. In theorie zou een stijgende prijs gepaard moeten gaan met meer aanbod, pas dan kan de markt 'zijn werk doen'. Het problematische is dat de vraag wordt gestuwd door de lage rente, in Amsterdam is het al normaal om enkele tienduizenden euro's bovenop de vraagprijs te doen omdat het anders geen zin heeft. Idealiter zou die bereidwilligheid om meer te betalen uitmonden in meer productie, dat is wat Adam Smith bedoelde met zijn 'invisible hand'. 

In Nederland is dat zo makkelijk nog niet. Het aantal huishoudens groeit harder het aantal nieuwe woningen. Om meer woningen te kunnen realiseren zou er dus best wat landbouwgrond opgeofferd kunnen worden, wat in het jargon neerkomt op een 'verandering van het bestemmingsplan'. 

Met name in de Randstad is er veel agrarische grond, waar letterlijk een koe staat te grazen terwijl het perceel aan de overkant van de weg vol wordt gebouwd met nieuwe vinexwoningen. Omdat de landbouwgrond zo dicht bij woonkernen staat is er geen sprake van intensieve veehouderij, wat neerkomt op een nogal ondoelmatig gebuik van de grond. Als we een of twee procent van het Nederlandse grondgebied een nieuwe bestemming zouden geven (van landbouw naar wonen), dan konden we massa's nieuwe woningen bouwen, waarmee de woningnood opgelost zou zijn. Dat gaat niet ten koste van het milieu, want een koe op een lap schaarse grond heeft zowel economisch als ecologisch gezien geen waarde en dan heeft drie kwart van de Nederlandse grond nog een landbouwbestemming. Niets ten nadele van die koe, maar laten we eerlijk zijn. 

Nederland wordt gekenmerkt door een zeer abrupte overgang van stad naar platteland. Als we daar iets minder rigide in zouden zijn, dan is het quantitieve gebrek aan woningen in een paar jaar voorbij. Alleen zou dat inhouden dat bestemmingsplannen van voor de oorlog gewijzigd moeten worden. De Gemeente Amsterdam beschrijft hoe dat proces in elkaar steekt: het vergt '...een lange periode van onderzoek, overleg met betrokkenen, informatie en inspraak vooraf.' Omdat die bestemmingsplannen zo star zijn, gaat de wijziging ervan ook vaak gepaard met corruptie.

Amsterdam, was dat niet die stad waar het bestaat dat de erfpachtadministratie een achterstand heeft van tien jaar? Wat zou deze gemeente verstaan onder 'een lange periode'? Daarom, de huizenprijzen zitten in de lift maar dat zal een sterk speculatief karakter hebben en houden. Stijgt de rente bijvoorbeeld, omdat de ECB zijn inflatiedoelstelling heeft gehaald (dat is nu, overigens) dan is het gedaan met de hausse.