Sapph-gate: 925 wint rechtszaak tegen auteursrechtenmaffia (want dat is het)

Wie het onderste uit de kan wil, krijgt het lid op de neus. Een advocaat die het in zijn hoofd haalt om onwaarheden tegen een rechter te vertellen, is in deze (licht) gemankeerde rechtsstaat nog steeds de Sjaak. Agressie loont niet, ook niet in verbale zin. En bepaalde advocaten die zich specialiseren in auteursrecht oefenen terreur uit als het om het binnenslepen van zaakjes gaat. Zomaar wat gedachten die door ons hoofd spoken, nu we de 'Lingeriezaak' tegen Torben Raun en zijn FNV glansrijk hebben gewonnen (alle plaatjes: opklik voor groot). 

Terug naar 978 BC. Fotograaf Torben Raun schiet een foto van Inge de Bruin. Die wordt gebruikt in een campagne van Sapph. Baasje Rob Heilbron verspreidt dat materiaal aan bevriende media als 925 en geeft ze in 2010 toestemming het oneindig vaak te gebruiken. Logisch eigenlijk, want waarom zou je reclamemateriaal maken en dat in een kluis verstoppen. Raun zegt niet betaald te hebben gekregen van Sapph (waar nogal wat op af te dingen is) en wil dat 925 nu gaat betalen voor het maken van de foto. Immers, de campagnefoto is gebruikt in een artikel op 925 waarin werd gesteld dat de stijl van Sapph 'nu gemist moet worden'.

Schreeuwen en schelden
Daarom heeft 925 de foto van Raun 'gestolen', ook al hebben we het materiaal met de beste wil van de wereld in de inbox ontvangen van juist Rob Heilbron. 925 weigert dan ook zomaar aan Raun te betalen. In de communicatie die volgt is de fotograaf uitermate grof en schermt hij met een advocaat die niet bestaat. Lastig. We hebben begrip voor het lot van de arme fotograaf, maar buigen voor schreeuwen en schelden is nooit een goed idee

Desondanks stuurt 925 in 2014 een schikkingsvoorstel waar toch niet over gecommuniceerd kan worden, omdat alles voortaan via een jurist verloopt die pas in 2016 aangesteld blijkt te zijn. Uiteindelijk is er in 2017 dan een rechtszaak, waarbij een zeer emotionele Raun claimt dat 'een auto die hier in de straat staat toch ook niet zomaar gestolen mag worden'. Dubieus standpunt, want zelfs al zou Heilbron geen recht hebben om zijn eigen reclamemateriaal te delen, dan nog was de intentie van 925 niet om iemand te bestelen: er is hooguit sprake van een misverstand, geen kwade opzet en al helemaal geen schade door 'diefstal'. 

Tijdens de zitting noemt de advocaat van Raun (er is inmiddels een andere aangesteld, de proceskosten gaan nu de € 8.000 aantikken) onder meer dat 925 mensen probeert te trekken door het in het oog springende materiaal van Raun te gebruiken. Omdat het Raun geld kost om dat te maken (in de vorm van camera's, studio huren etc.) benadelen we hem daarom en het is precies die schade die we zullen moeten vergoeden. Twee maanden geleden kregen we een soortgelijk verzoek van Permission Machine uit België, omdat op de pagina van voormalig redacteur Bert Brussen een acht jaar oude thumbnail te vinden is van een foto van Aaf Brandt Corstius. 

En ook hier is er een advocaat die claimt dat het gebruik van een foto schade veroorzaakt, met een soort conditio sine qua non als rationele. Omdát jullie een foto ergens gratis vandaan hebben getrokken (legaal of niet), zul je hem niet afnemen bij de fotograaf en dáárom heeft deze schade die vervolgens gecompenseerd moet worden. Een onzinnige gedachte, want als we die rekening van een paar honderd euro van tevoren hadden gekregen, dan was de keuze simpel geweest: geen foto en wellicht ook geen artikel. De vergoeding voor de kosten van de fotograaf van de kant van 925 zou er nooit zijn geweest, onder alle omstandigheden. 

Schikkingsbedrag
Om die reden is het dan ook niet zo dat de foto zichzelf terugverdient, zoals de advocaat van Raun tijdens de zitting stelde. Volgens hem gebruikten we de foto als 'lokkertje' om er geld mee te verdienen. Pertinent onjuist, de foto was enkel zichtbaar voor mensen die al op het artikel hadden geklikt ('dit zult u moeten missen') waardoor de commerciële waarde nihil is: de foto werd enkel getoond aan personen die reeds op het artikel hadden geklikt. Ook € 50 was dus een veel te hoog schikkingsbedrag geweest maar ook dat mocht Raun niet bekoren. Wie een woedende waas voor de ogen heeft is niet meer voor rede vatbaar. 

Het problematische aan de agressieve auteursrechtadvocatuur is dat het iedereen schaadt, ook de 'benadeelde' fotograaf. Als hij niet zou hebben geprocedeerd, dan had er nu € 50 van 925 op zijn rekening gestaan. In plaats daarvan mag hij nu € 1.500 aan proceskosten aftikken. En 925 mag dan wel gewonnen hebben, dit heeft ondergetekende met gemak drie weken arbeid gekost, naast een hoop energie en irratie. Had beter ergens anders in gestopt kunnen worden, van beide kanten. 

In de kern is er ook helemaal geen conflict. Ook 925 ziet zelf dat content vaak gewoon gejat wordt en net als bij foto's is dat bijzonder hinderlijk. De irritatie van Raun is dus eigenlijk wel te begrijpen en als we rondom een biertje hadden geschikt dan was dat voor iedereen beter geweest, behalve voor zijn jurist die aanstuurt op een uiteindelijk zinloze zaak. Die blaast het allemaal dus nogal op, mogen we wel zeggen. Dat geldt ook voor Permission Machine uit België.

Dat bedrijf heeft, zoals gezegd, een robot door onze servers laten zoeken en daar kwam welgeteld één overtreding uit 2008 uit. Omdat er een thumbail van een foto van Hollandse Hoogte schijnt te staan, 'heeft cliënt schade', het gaat daarbij om de 'cliënt die zich tot mij wendde'. Onwaarschijnlijk, want het was de software van Permission Machine zelf die de 'overtreding' opmerkte. Ook hier geldt: als Bert Brussen destijds had geweten dat hij acht jaar later een factuur van een paar honderd euro kon krijgen voor een foto, dan had hij een andere gebruikt.

Overbodige kosten
Via Google is het makkelijk om naar foto's te zoeken die niet auteursrechtelijk zijn beschermd: van bijvoorbeeld Kim Kardashian in bikini, mocht dat om de een of andere reden nodig zijn. Dat doen we dus ook onder alle omstandigheden, als we ergens niet zelf een foto hebben kunnen maken (bij een artikel over ISIS bijvoorbeeld). Mocht die er niet zijn dan komt er een ongerelateerd plaatje maar onder geen beding zullen we ooit de kosten accepteren die bijvoorbeeld Raun aan zijn commerciële opdrachtgevers rekent. 

We hebben Permission Machine dan ook netjes gevraagd om de zitting inzake Raun en Sapph bij te wonen, omdat er veel overeenkomsten tussen de twee zaken zijn. Dat maakt een eventuele extra zitting overbodig en daarmee besparen we de creatievelingen in deze juridische kosten. U raadt het al, we kregen niet eens een afwijzing op onze uitnodiging. Ook als je het wel netjes wil oplossen met een bepaalde partij, dan nog moet het opgeblazen worden om de proceskosten op te voeren. U zag al dat FNV Bondgenoten de rekening van Raun à raison de € 800 op had geleukt met € 3.600 aan proceskosten, zoals voor 'het naar de brievenbus lopen'. Het beschermen van het auteursrecht op zich is natuurlijk wel redelijk en constructied, van het juridische circus dat er omheen is gebouwd kunnen we dat alleen niet zeggen. 

Voor 925 trad Mathijs Kaaks van Boex Advocaten op. Als geste naar de verliezende Raun heeft hij alles in het werk gesteld om zich verre te houden van deze dubieuze praktijken van FNV. Hij hield de rekening laag, zodat het moeten procederen op zich voor de creatievelingen onderling niet teveel geld hoeft te kosten. Dank, Heer Kaaks. Helaas denkt niet iedereen zo. Vervelend genoeg wordt de rechtsgang op zich al een middel, een wapen zo u wilt.

Dat zagen we ook al bij Vindicat, die ons niet met een rechtszaak dreigt als we iets niet doen, maar er wel fijntjes op wijst dat anderen precies datgene deden 'zonder dat er met een rechtszaak werd gedreigd'. Het gaat er net als bij Raun dus niet om dat de eventueel onplezierige uitkomst van een onpartijdige rechtszaak vermeden moet worden (en dat men zich dáárom binnen de grenzen van de wet zal blijven). Nee, de rechtszaak op zichzelf moet al vermeden worden, ook al heeft de beklaagde gewoon gelijk. Dan is de rijkere partij (of de meest roekeloze, of agressievere) automatisch de winaar. 

Niet buigen voor terreur
Nu hebben we zelf een jurist van laag allooi bij 925 (bescheiden als hij is) die alleen al met dat idee niet kon leven. Het is gewoon een aanranding van de principes van onze rechtsstaat die bij de gemiddelde ontgroening niet zou misstaan. Daarom: we gaan naar de rechter, kijken wat er gebeurt, was zijn idee. En ziedaar. Heldere overwinning, jammer voor je, Torben Raun. Volgende keer toch maar op de nette uitnodiging ingaan om het gewoon uit te praten, scheelt je een hoop geld. Nu zitten we alleen nog met Permission Machine in onze maag. Die hebben we beschaafd bejegend maar een claimadvocaat heeft geen financieel belang bij beschaving, zagen we al. Die zullen het waarschijnlijk ook wel laten escaleren. Maar de vruchten van het niet buigen voor terreur smaken malzoet, mogen we u verklappen.